Literarishe bleter · 1933-01-06 · 2 (6.1.1933) · p. Seite 22

—————— ריסיגורארילציסי ברנוסיטר י\\ז. און אומעטום, וװ ם׳איז דאם ײדיש װןורם םאראן — בין איך ם־ט אים א־ן עדנםט און אין ש&יא. ם׳איז;־ט אזו• צו דיטן אויפן דוקן פון דער צײט און אוכטעדװע;ס פא־יצע־-קען אריז, וזאם איך פארנוא; -- עם זאא םײן ־זאדע זיך צאפרען אין ארערװײטםטעד װײט אין פ־א זאא ז־־ז טיט מ— אויף יעדן ־א:! בערריר זײט 22 2 3 19 א־ך וזאפ מײן װא־ט פאדעמאאצן מיט ד• אאז־כנען פון טא;, איך וזאב מײן איד פאדקו־פט דעם װ־רבא פון דע־ צײט —■ א-ז פוא מיט ~יר אצינד אויף יעדן דא;, און ם׳צאפאט איצט מײן וזא־ץ אין אאעדוױיטםטער װ״ט. ד־קאד, נױ־יאדק, בעראין, בירא־בידזיטאן, װ• אויך א־ן אדנענטיבע און בױאזיא ם ש ה?יכסעעישסײ//ע?ז);;ע ד י יחוס-הייים ־׳ ײדא איז צו צום םפד־ם־אאמעד, אדויסנענוכדען א םםר און ז־ך פאדטראבט. — ״דא, - האט זיך ברײנע נאכאמאא צו א־ם;עװענדט — דו װיאםט האבן די װעאט און יענע װעאט, און איך... די;אנצע יא־ן נעהארעװעט, ד־ פדנסה ני׳טט;עםט״עט, האב א-ך נעמוזט צו־פאדד־נען. א־ך האב גענאויבט,;אט װעט העאפן, ד• ק־נדעד וועאן אינטערװאקםן, ותסטו װי א טאטע זיך פא־נעמען מיט זײ און וױי־ טע־ זאר:ן. אדרבה, ״דא, א־ך פרע; ד־ך. ־׳ ײדא האט או־פגעהויבן רי אויגן־אעדנררעך און בט־ע:; א ק-ק געטון או־ף דיז װ״ב. — ב׳זאא אין קײן םפר נ־שט קאנען א־־ינקוקן. א ייד־־ם װארט מ־ך ני־פט צו אאזן נעמען א־ן םויא אדײ;. ב־ײנע האט זיך צעוױינט. ד׳ ײדא האט צונעמאבט דאם םפד און א-ז צוגעגאנגען צום װ״ב: — בד״נע, ם׳איז דאך שבת, מען טאד נייעט װײנען אין ׳שבתי א־־בה, אפ׳בר װעםטו עפעם געבן אן עצה! איך הער, איך הער! ב־״נע האט זיך נאך םער צע׳עאובצט: - איך ב־ן דאך א מאמ׳ע! ם׳הא־־ן װעדט מ־ר צעד־םן, צו־ ק־קנ־־ק ז־ך, װ־ ד־ טעבטער װעדן ע־טע־. ־׳ ״דאען האט א דחמנות ארומנענומען או־ף זיין װײב. ער ־אט אדו־פנעאײגט ז״ן האינט אויף זיין װ״בם אקםא און ז־;עטרייםט. ־׳ ״דא ׳עזחט האט פא־טדאבסערה״ט נענומען זיך ד־י־ען א־בע־ דעד ׳טטוב הין און צוריק. — נ־, זא; בריינע, א־ך הער, װאם קאן מען טון? - בד־ינע האט או־םגעװ־שט ר־ או־גן און;ענימען נאייך קוקן דעם מאן אין פנים אריין. — א־ך בעט דיך, יידא, הער מ־ך או־ם און ז״ נ־׳שט ב״ז, נאויב מ־ד, א־ך װאאט אויך געװאאט א מאן פאר בײאטיעען א בן־תודה, אבער דעדצו טוז מען דאך האבן;עאט, און דאס ראבן םיר ני׳עט, עא בן, בעדא קצבם זון האט :עשיקט א ׳בדבן. ער װיא נעמען אונזער ב״אטשען אזוי וױ זי שטייט און נײט... ־׳ ״דא האט מיט א בײזן באיק א קוק נעטון אויף זיין װ״ב. דאם פ;־ם האט זייך א־ם צעקד־מט. ער האט נענומען קײען ד־ עקן פ־ן ז״ן אאננעד באאנדעד באדד, און מיטאמאא אדזיסגעשאיידערט: בריינע, וױ אזוי קאן עס דיד א״נפאאן! בעדא קצב מײן מהותן, און ד־ער זון זיינעד מיין אײדעם. נעמען און איבעדייםן דעם שאשאת־וז־תוסן. װאם װעט די משפהה זא;;? א פ:ם אין דעד משפהה. אדום און ארום רבנים, מ־וחס־ם א־ן א־ך זאא קומען און א־בע־״םן ד־ ־חום־ק״ט, װאס צ־ט זיך פון ד־ד דורות... נייז' 11 ב״ הבדאה האט ד׳ ״דא שוחט עטאעבע מאא א־בערנעחז־מ דעם פם׳ק ״המבדיא בין קודש אחוא״ און;עטי־אבט דערב״ װענן ז״ן מיבפחה אין די קצבים־משפחה. א שװערעד שטיין א־ז א־ם געאעגן או־פן האדץ. ר׳ ״דא האט פארוקט ד־ חאפ־ם אונטעדן נארטא. אנ־;עטון דאם פארטוך און דעם דע־־װאביקן אויבע־מאבוש, א־ז ע־ אװעק א־ן שעבט־הויז. א בייזער זו־נט האט נעבאאזן און פאנאנדער;ע־־סן די פאאעס 1 א־־ף דע־ אאט־מאד־שער םאפע, װאם א־ז נעװען באדעקט מ־ט שװארצע אעדע־ א.ין באקיא&ט מ־ט נע־ע מעשענע טשװעקאעך, א־ז;עאענן .־׳ ״די ׳בוחט און נעשאאפ;. ד־ פ־ס ז״נע זענען נעװען בא־ שטעקט א־ן :עצ־רעװעטע ׳בקא־פעטן. דער פאם פ־ן ד־ הו־זן צואיב באקװעםיעבק״ט א־ז נעװען פאנא״עשפ־אעװעמ. דעד שאאף א־ז נא■־ אויף רעדײײא. אזוי א־ז שו־ן;עװען ד׳ ״דא ש־חטם שט־־נער, א־אפצוװארפן שבת נאבן עםן ד־ ז־ידענע קא־ פאטע און שט־װא און ז־ך צוצושפא•־;. א־בע־ דער שט־ב איז נעאענן פאנאנדע־נעאיינט ד־ שבתד־קע -״ק״ט. ב־יינע, ד׳ ״דאס װ״ב, א־ז;עזעםן א־בע־ דעם צא־נה־־ראינה, א־ן צו עטאעבע מאא האט ז־;עמוזט איבעדא״ענען ־עדן זאץ, עפעס האט ז־ך א־־ נ־שט נעקאעפט, ז־ א־ז נ־שט בבח נעװען אפ־או צו פארנעמען ד־ משי־ם פון ר׳ בח־י׳, װאם זי האט פרן תמ־ד אזיי א־ב;עהאט און א נע־װעזע האט ז־ ז־ך נעדד״ט או־ף דעם בענקי ב״ איע און או־ף אאעם אין שטוב האט ז־ך :עפ־יט דאם שבתד־קייט, נאר ב״ בי־ינען אא״ן א־ז עפעם נ־שט;עײען שבת־יק. א־ן קאפ האט א־י;עשאאנן װ־ מ־ט א האמע־: — ב״יטשע, װאם ײעט ז״ן מ־ט ב״יטבען? א מ־ידא ק״ן ע־ן ה־ע א־ן ד• ־אי־ ■ ז־, ברי־נע, א־ן ב־יאטשעפ צ־־ט, האט דאך ׳ב־־ן;עהאט ב־יי־ טשען, און דא, נ־שט מען הע־ט, און נ־שט מען זעט. טיעפט זיך שו־ן א שטיקא שדוך, דא־ף מען א נדן, א ד־דה, מעבא. בי״נעס באיק א־ז;עפאאן או־ף דעי םאפע. — װי רו־ק עד שאאפט. עד א־ז דאך א טאטע! פא־װאס זאי אינן דער;אנצעד עוא פון יבטוב, פון די קינדער אויף מ־ד? מ־אא, .װען זיי זענען נעװען ״נ:, איז ק״ן בד־רה נישט געװען. רערפאר בין א־ך דאך א יידענע. אבעד א־צט? ד• קינדעד זענען דערװאקםן; ער א־ז דאך א טאטע, װ־ ג־ט עד נ־שט א קאע־, װאם טוט מען דא־ מ־ט ב״אטשען? ד־ םאפע האט א םק־־פע;עט־ן, ד׳ ״דא האט;עעפנט ד־ א־־נן. — בדיינע, װי יבפעט וועט זיין? ־— האט י׳ יידא;עפ־עגט זיין װייב. — װ־ פד־ אדע־ יבפעט ם׳זאא נ־׳בט זיין, ב־םטו שו־ן;ענונ;עשאאפן, - האט ז־ך בד״נע מ־ט א האאב־א־יפנערעזמן טאן נע־ װענדט צו א־ד מאן. — יידא, ב־םט דאך א טאטע, ־א? טא װ־;־םטו;־שט ק״ן קאעי, װאם װעט פא־ט ז״ן מ־ט בײאטשען. דו ײייםט דאך, אז ז• איז שוין נישט ק־ין ק־נד און ־חא איז או־ך ש.״ן אונטעדנעװאקםן. מ־אא, װענן די ז־ן זאדנ א־ך ש־ין נ־שט, אבער ד־ מ־ידאעך... ר׳ ״דא האט זיך פא־טדאכט. — אמת, מען מענ דעדן זזענן א שד־ך אפ־או א־ן שבת או־ך, אבער װען ראם א־ז נ־שט פארבונדן מ־מ יםור־ם... עד האמ אננעשטעקט ד־ ־אטשן, אפנענאםן די נענא, ארויפנע־ צו־נן דעם שאאפ־אק און זיך נעװענדט צו זיין וױיב: — זאנ, װאם װ־אסטו פון מ־■־־ באטש דעם א״נעם שבת אאז מ— א־בעי דאס שטיקא שבת!