Literarishe bleter · 1933-01-01 · 1 (1.1.1933) · p. Seite 3

ז״ט 3 כײ׳עפיצ פון דעם דוימישן םזןולדאט, װעצכעד ה*ט זיך נישט;עד־רט םון זײן װאר־םאסטן בעת דעם אויסברוך םון װולקאן, םא־ענריהט שפעננצער זײנע הינות אויןז דעם חורבן םון קאפיטאליזם. סימפטאכיאט־ש םאד דעד ירידה פון?אפימאי׳יזם זענען ניישמ נאד די דאז־קע דעד׳ם״נוננען, װעדכע עפ אנאיליזירט ׳םפעננלער אין זײן ביכל. ני׳םט װ״ניהעד סימפטאמאט״ש איז זײן ב־כא נוםא, װי א באװײז װ־ באנהדאט־דט עם איז די א־דעאאאגיע םון קאפ- טאליזם, אויב זי קען שוין הײנט נ״עמ אזיסקומען אן אן אנדעדעד באנרינדוננ, װי ׳צפעננלע־ס ׳טװאדצ־־עאקציאנעדעד טעאדיע װעגן מענטשן װ־ א רויב־ח־ה. ם־מפטאמאטי׳ס א־ז םא־ דעם באנקראט פון קאפיטאליזם, אז ז״ן אידעאלאנ ׳טפעננאעד באטראכט די ירידה סון דעד טעכניק אין די קאפיטאל־סטי׳צע אענרעד װי אן אנהויב םון פדאצעס םון םוא׳עמענדיקעד םא־ניכטוננ םון דעד צױויליזאציע. ליזופדארימב מיוופטר וװז. ו ךגפ*) אינרוסטריאליױרוננ און טעכניק אויף אלע קאנט־נענטן םחו׳ו םערכ־ אײראפע. םערב־אײראםע, די ״םאסמישע קולטור׳/ הערט אויף צו זײן מ־יװילענירט, דער םױחס םון דער װעלם װערמ א לאנד םיט אלע גלײך. די װײםע דאסע םארלירט איד העדשאפט איבעד ד• קאלירםע האסעס, צװ־שן װעלכע ער פארעכנט או־ך דאס דוסישע םאלק. (שפעננלער האלט, אז ער האט אויף דעם א היתר, װ״ל ער אנערקענט גישט קײן ביאלאניע, נאד פסיכאלאנישע ביאלאניע). בקיצוד — עס א־ז שלעכט, די ירידה איז נישט אויפצוהאלטן, עם דעתענטערט זיך דעד םוף םון דער מאשין, צױױל־זאצ־ע, און דערםיט ענדיקט זיך אויך ד־ הערשאפמ פון דעם מענמשן איבער דער נאטור. ק־ין אויםװענ איז נ־שטא, יעדער אפטיס־זם באדײט םײנהײט. עם בל״בט נישט עפעס אנדערש, װי ״שטאל׳ז נ״ן ביז צום םוף םון װענ, װעלכעד איז םאר אונז םארויס אנגעשריבן״. מיט דעם 9 ר # פ. עייש? ׳ןןני ))(וסזן/ די עדיפום־טדאגעדיע אוז די נײע םםיבאלאגיע פוז אינםים ל ע פ ו*) לרי לטאנזט אזינזפידוגגטץ װטג\ די נזיפיפזט אוגנזסיוזרװזװז.) טראגישער דערש־טעדוננ. אט די טראגישע דעדשיטעדוננ אקענן דעס טויט פון דעם אומװ־לק־דלעך דעדמארדעטן פאטע־ א־ז אזוי נאט־ר־ לעך, װי עם זענען א־ן חלום די אננםם און טדו־ער אנמקעגן דעם אוםגליקלעכן טויט פון נעליבטע עלטעדן. אט דא הויבט ז־ך אן דעד שײד־װעג פאד די פארשײדענע אויפפאםונגען. די וװנטש־דעדם־לוננ־טעאד־ע םון פם־בא־אנאליז זוכט אין בײדען, א־ן חלום און דראםע, ארו־םצוט־יט׳ען םונם, א־ן ז־ך אזוי קלאדן, א־נהאלט א ״סארבאדגענעם״ װונטש. אונטער דעד ״מאסקע״ פון אננםט א1ן טראנישק״ט קומט, לויט דעם פם־כא־אנאל־ז, א־ן חלוס און אין דראמע צום אויםדרוק דעד ״פאדבארגענעד״ װוינטש, װאפ יעדער מענטש האט םון די פריםטע קינדעד־יארן, נעםלעך צו דעד־ םארדן דעם פאטעד און ליעבן סעקסועל םיט דער םוטעד (אינצעםט־ אומצובט). דעד פם־בא־אנאליז מוז אויף דעם אופן א־ננאדירן דעם קלארן אינהאילט םײ םון די אננסט־חלוםות, סײ סון דער דראמע, םײ םון דער םא־שטעלוננ, װאם חלום און דראםע רופן יב״ אונז אדויס. אחוץ דעם שטעלט ז־ך דער פס־בא־אנאליז אין קעננזא׳ז צו דעד אינערלעבעד דעדםאדוננ סון ־עדן נארמאלן מענטשן, װאם פ־לט א נאט־דלעבן אורשפדיננלעכן וױרערנעםיל צו אינצעסטועזע באצױננען מ־ט א־ינענע עלטערן. ד־ גיעםיל־דעדםילוננ טעאר־ע אבעד פון דעד םענטש־װ־םנשאפט דערקלערט, אז די דעדמאנטע חלוםות דדיקן אוים ד־ נאט־דלעכע אננסט־נעםילן (אבעד נישט װונטשן!), װאס עם רופט בײ אונז אױיפ דער דדאענדיקער טו־ט םון רי נעליבטע עלטערן. װאפ אויף דער װאך איז בלויז א שרעק־בילד, װערט אין חלום איבעדנעלעבט װי א וױרקלעבקײט, ײאס װפט אדוים םייםמנם נאך טיפעדע אננםט און טרויער. אי\ דטר מדיפום־דראוזט קונזוז די גוראצישמ דמרנסינוערװג רורכדטם, נואם םטןםנטרט באאױנגט\ נזינז א\ אײגטנטר וזונזטר ןפאר־ בונר\ םים םאםטר־נזארד\ א(ו בײ נארנזארט נזטננזעו\ אװירטר־נאםיר^ רטכט פארלטבונג סײ פו\ דטר םטטםוטרער, םײ פו\ דטר װוםעררטכער ריבע. אט די אויפאסוננ האלט זיך בײם קלאדן ״אפענעם״ אינהאלט םון חלום און דראמע, א־ן אײנשטימוננ מיט אונזער אלנעמײנער אוםיטלבאדער דערםארוננ. םיד װעלן אבער באקוטען א ט־פעדן אד״נבליק, א־ן עדיפיסעס טדאגישעיד דערשיטערוננ, װען םיר װעלן נענויעד באטראבטן די באקאנטע פאקטן סון טראנישע איבערלעבענ־שן. דאם ט־אנישע איבעדלעבעניש נעהערט צו יענע פם־כ־שע דעד־ שײנונגען, װאס זעען או־ס דעם םענטשן ײי א ״שיקזאלהאםטע״ פס- כישע נעשעיעניש, און װאם דער םענט׳ט םילט און באצײכנט װ־ ״א־נטיםע״ איבערלעבענישן. מיד אוינטערשמרײכן: םיר רעדן נ־ישט די ט־פ־שע אנגסט־חלומות װענן נאענטע מענטשן קאנען װערן, ײי סיר װעלן באלד זעען, א רוביקאן, א ש״ד־װענ, נישט נאר. נאר דער מאדערנער פסיבאלאניע, נאד אויך םאר יעדער מאדעדנער װעלמ־ אנשוױננ. טעארעטיש און פדאקטיש װעט מען זיך דא םוזן אנטש״דן אויף אײנעם םון רי דרײ װענןו אדעד מ׳װעט צוזאמען מיט דעם פס־כאאנאליז דורך זײנע ספעקולאטױוע אויםטײטשוננען, א־ן קעננ־ זאץ צו דער אוממיטלבארער דערםארונג, קוםען יצו דעם אויםסיר, אז אין דעם מעגטשן זענען אורש־פריננלעך םאראן נאר די פריםיטױוע אינסטינקטן, פון װעלכע עס קומען עדשט אדוים דזדך אומװאנדלוננען (םובליסירוגנ) אלע העכערע פם־כישע דערשײנונגען <א מין אוםנע־ קערטער פם־כאלאנישער פלאטאניזם); אדער ם׳װעט צוזאםען םימ דער עקםפערימענטאלעד פםיבאלאניע גאר איגנארירן די חלומות־ װעלט אנן זען א־ן דעם מענטשן בלויז דעם נאדםאל־באװוםטז״ן, ײאס דענקט לאניש־דאציאנעל און האנדלט צײעקםעסיק און װאס װערט ״נעשטערט״ דורך אםעקטן און לײדנשא&טן; אדער ם׳װעט צוזאמען םיט דער מענטש־װ־סנשאםט דורך דעד עקספעדיציע־פארשוננ(ד. ה. דורך ארײנדריננען אין דער םאקטישער םימואציע), אין אײנשט־מונג םיט דער אוםםיטלבאדער דעדםארוננ, קומען צום אויססיר, אז אחוץ פרימיטױוע אינסט־נקסן און נארמאל־באװוסטז״ן זענען אנרשפד־ננלעך פאראן אין מענטשן אויך אינטימע אור־שעםערישע כוחות, װאס בילדן דאם איענטלעך־םענטשלעכע, אין דער הו־ך שטײננדיקע, װעזן. ם׳איז יענע אינטימע סםערע םון עקסמאז און טראנעדיע, װאם האט אין אלע צײטן געםוניען דעם םולן אויםדרוק אין דער קונסט און זואם פירט איצמ אין דעד װיסנשאפם צו דער נײעד םם־כאלאניע םון אינ־ טימען פםיכישן לעבן (רוםן םיר עס קורץ: ״אעט־ם־פםיכאלאניע״). םיר װעלן איצט אין צוזאםענהאנג םיט די דערמאנטע אננםט־ חלוםות םארל״נן אײניקע םארגלײכנדע נרונט־טעזיסן. די טיםישע אננסט־חלוםות ײענן דעם טו־ט םון די עלטעו־ן האבן א נעװיסן שײכות מ־ט דעם טראנ־שן םאטער־מאדד א־ן דעד נריכ־שעד דראמע םון םאםאקל װענן דעם קינינ עדיפוס. אט דער קענינ איז (ק׳־רץ דערצ״לט) אין די םריסטע קינדער־יארן אװעקנעבראכט נעװארן םון זײן קענינלעכער םאמיליע אין א װײט לאנד, און אין םיל יארן ארום האמ ער דורך םארשײדענע אומשטענדן דעדםאדדעט א נרויסן קענינ און געהײראט די קעניגין, מיט װעלכער ער האט געהאט קינ־ דער. װען עדיפום, װאם האט נישט נעקעגט ז״נע עלטערן, דערװוםט זיך, אז דער דערמארדעטער קענינ איז ז״ן אײנענער םאטער, און א־ ער האט נעלעבט סעסםועל םיט זײן אײגענער מוטער, קוםט ער אין *) א קאפיטל םון א בוך, װאס דערש״נט בקדוב.