Literarishe bleter · 1932-12-16 · 51 (16.12.1932) · p. Seite 817

491■ ליסמגדאגיבוב בל6<זוזר װװ. י5 (450) זײט 817 :אמבערנן אפנענעבן >ז ציכזער :עבן מיד. הײן נרױם :חת האט זי פון אים ני׳טט;עהזזט. װוינענד־ה בײ מיר און ארומשרעסנדיה ז־ך מיט מיר איבעד צ־ר־ך, האט מ־ר נאמבערנ אמאר נעזאנט: ״מ־ר זעען שוין בײדע באאד או־ם װ־ ״שקר און שאיכיז?״ און עד האט ס־ר דערבײ א־- בערנעגעבן, אז ע־ ט־אבט דערפון אנצושר־יבן א דע־צ־לוננ, װאס זאא אזוי ה־־םן. אמאר, 8 א־ן דער ב־־, נעװײנאעך ברענט נאמבערנ אויפיטטײן ע־־עט צו מ־טא;, א־ז נאמבערנ צו מ־ר א־־־ננעבאלן א־ן יטטוב מ־ט ר־ װעדטע־: ״נא־קםמאן, ב׳םאר ס־־ן א־טאא־ע!״ — װאם זענט א־־ עפעס מ־טאמאר באנר־קט נעװארן? — האב א־ך נעפ־ענט. נאמבערנ האט מי־ בארד נעײ־זן א בר־װ בון װארשע. ע־ ב־־װט־ענע־ האט א־ם אקא־יעט או־בנעװעקט מ־ט א ט־טעק או־ך 50 ־ובל — 133 פ־אנק, װערבע ר־ ־עדאקצ־ע ־ע־קט א־ם בא־ זײן רע־צ־־־וננ. — :אמבערנ, — האב א־ך נעזאנט־, — ס׳נײט צום ײ־נטער, א־־ זענט ל־־ע ובד־ע, א־־ מוזט באצארן דע־ באאעבאפטע א.א.װ. ת־תבן, א־־ בא־ט ק״ן א־טאא־ע? — אט דאס זאנ א־ך דאךי. — האט מ־ר :אמבערנ;עענטבערט, אזו־ װ־ עם װאאט נעװען זעאבםטבא־שטענדרעך. — ם׳נ״ט טאקע צום װ־נטע־, ס׳א־ז מ־ד ־טו־ן א־צט מ־־אד־ק קא־ט און דא נ״ און;עם באט־ט א־ו־פ ד־;אנצע 133 ב־אנק און מאך ז״ קא־־ע או־ך א פאאטן... א־ך האב מ־ך דע־בא־ מ־־טב;עװען, אז אניטטאט א— זאא או־םנעבן כערט אויך א פאאטן, בא־ א־ך ר־בע־ ק־־ן א־טא־־ע, װו ב׳ײעא ק״ן פאאטן נייטט דא־בן! ד־ םב־א האט ב״ נאמבע־נן א־יםנעזען צ־ ז־־ן או״ נא״ך, אז א־ך האב א־ם נ־־טט נעקענט אפ־עדן בון ז־־ן פ־אן. א־ן בך ה־־,, דעם זעאבן אװנט א־ז נאמ־ערנ אפנעבא־ן ק־־ן א־טא־־ע. :אך עטאעבע זואנן, א־נמ־טן. װ־נטע־, א־ז :אמבע־נ צ־־־קנע־ קומען האאב רעבעדיק האאב טו־ט ב־ן א־טאא־ע ק״ן צ־־־ך, אן א פאאטן און אן נעאט, קאאט איז באר׳ט־ט״ט ז־ך א״ך נעװען א־ן א־טאא־ע... און ע־ א־ז דא־ט במעט אומנעק־מען בון קעאט... עפ האט ז־ך אבע־ באאד אזו־ נעמאבט, אז ע־ האט באקומען געאט א־־ך הוצאות ק־ין װאדיעע, װו עס האט אזיח א־ם כעזזא־ט א יכוטע־ פאסטן א־ן א ־עדאקציע, — דאבט ז־ך א־ן ״םיײנד״. צו אוכזעדע לריעכעד! גז־ר האר\ אי\ פארגאוגזװעס יאר נזסיוערגז סיאל אפטרירסי 4י\ יזײר א\\ גער\פ\ אװג סייסװזגזרביר אר\ילז4ו\געגו\ װייסיזװ־ די .,ליװ. בלעגוער־׳. ייטזסו געעזןסי א\י\> רנ\ר עװזערלזר לאגע, זזאגװ גזיר רי ״ליסי ברנ\סינ\ר״ ראג גיעזסי אייביגנװנגרר איגוסי סירנוסיץ \זיר ארײ\ אי\ ונגנז 5<װסי\ יארגאגג. \זיר \\נ\ר\ 1זאו<\\ רי ״ריסי. ררננסינגר״ װײסיגור רעגזרער, װי ביז איצסי, אר\יסגעב\, אױב איר װטסי אװו בײגזירפי? זײ\. װיג באררא\גנ\\ װ\\ אײג.• מאםט נײע אבנןנענםן סאר די ״ליט. בלעטער׳ יעדער נײער אבאנענס איז א שטיצע פאר א-נז ז אין 1932 געבן מיר ווײטער די ביכערפרעמיעם! מיר װארטן אויף אײער מיטהילף! אין כױ־דאדק עז סזיןקזפע^ די ״?יסעדיעדי־שע 2נ?עסעד" ביי מאקס ג מײזעל 1פ6ז851ח3ז0 424 — .א 1€־וס¥-אי*צ1 גרטװװט גזגגזמװרז א\יג גאװבברגגז פזפטסיטרגיענזר פגבריביגזסײ?. :אש־ בערנ האט מ־ר דאס שפעטעד אל־ין נעזאכט. םון זיך סצענט נאמבעדנ דעמאצט וױיניק האלטן. ער פלענט א־בעדהו־פט נ־שט האצטן םון צ־טעראטן. ער האט בםרד ארו־בנעקוקט אויף מ־ד און ם״נע חברים־םטודענטן :ג־דישע בחוד־מצעך, נאט־ד־ צעך נישט אן א־דאניע און אינערצעבן בטוצ. אמאצ פצעכט עד מ־ד זאכןנ — םיצא א־ך, נאמבעדנ, ב־ן ־צו־ן א באדצו־־ענע־ קאצ־קע, א שצ־סזצדיקעד ״ד־׳טעד ׳ם־י־בעד, אבעד א־ד, א ננ־ד״טעד ױננעד־ טאן, א־ד קענט דאך זײן ״א צײש״. מען נעמט טאקע א ־ט־ינע פא־ טויזנט תבצעם נדן, און מען בא־נט נאמבעדנן או־ך א 25־קע־! נישט קוקנד־ק אבעד או־םן טאן םון דינע די־ד, א־ז נאםבעדנפ ־עװאצוצ־אניזם נעװען א העבסט־עדצעכעד. ײעד דען האט נעזאצט זײן אן אנאדכיסט, װען כ־׳טט עד, דעד תצמ־ד פון ד• אצטע א־נד־ע־, א שט־ק ניטשעאנע.־, א ־יד־שעד דיבטע־, װאם א־ז אדו־םנעיטטופט געװארן בון דער נעזעצשאבמ? א־ך באװונדעד עס :אך ביז א־צט, װ־ נאםבערנ א־ז דעמאצט געװען אזוי האדציק און געמ־טצעך־מ־־ד א־ן דער :עזעצשאפמ פון מ־ינע חבד־ם, טאטעם־ק־נדעד, ײאם בצענל ־עדן חודש באקומען ז״עד פענס־ע פון עצטעדן בודזשו־ען, ז־ך שפיצן אין םאצ־אצ־זם און או־ױ א־ם, או־ױ נאמבע־נן קוקן װ־ א״ך א קצײנבידנעד... נאמבעדג בצעגט םיד דעמאיט דאנ;, אז עד ב־יט ז־ך או1\ ־ענעד ז״ט פון דעד נעזעצ׳טאפט פא־ײניקט א.;ם ־י.=ט מ.ט ד־ זואם צעשטעדן ד־ ־םודות פון דעד א־צט־קע־ א־דענונ;. נאםבעדנ א־ז דעמאצט נעװען ־טטאדק אפנעצאזט. װען ב׳בצענ א־ם מאבן פארװורםן, פצענט עד מ־ד ענטפע־ן: ״אזו־ װ־ די נעזעצ־ שאםט א־ז צו ם־ד, אזו־ ב־ן א־ך צו דע־ נעזעצשאבמ״. אמאצ אויױ א סאצ־אצ־םט־שן םטודענטן־באצ א־ן צ־־־ך האב א־ך נעהעדט, װ־ דער כאכצעד עוצם ז־ככמ;אמבעדכפ ציד ״עפ צו־פן, ם׳יאנן״. קיינעד א חוץ מ־ד האט;־שט נעוװםט, אז דע־ מחב־ בון דאזיקן דעװאצוצ־אנעדן צ־ד;עבינט זיך א־נם זאצ. נאמבעדנ א־ז נעזעםן פארמ־ה־שחודהט א־ן א װ־נקצ או־ױ דע־ נאצעד־ע און האט ז־ך צונעקוקט, ײ־ עוצם ױננט אמוז־דט ז־ך. —;אםבערנ, א־־ העדט;־שט? מען ז־ננט דאך א־יע־ צ־ד! — האב א־ך א־ם נעפדוװט דע־ב־״ען. :אםבעדנ האט מ־־ נעענטפעדט: — א־ך פיצ םיך ק״נמאצ נ־שט אװ־ א־־נזאם, אװ־ צעבדאבן און;־דעדגעשצאנן, װ־ בעת א באצ... װען א־ך יע, װ־ אצץ טאנצט, ז־ננט, צאבט, װיפ־צ האדצ־קע םעדעם, װ־פ־צ א־נט־־נעס שפ־נען ז־ך ראם צװישן מענטשן. א־ך בין דאך אזוי א־־םנעטון בון דעד װעצט, אזו־ א־ינזאם — אזא שצימזצ. אבטםאצ םצענט מ־־ נאמבערנ דעצ־ט־־ן ז״נע צ־דעד, ױבנד־ק ב״ םי־ פאדשטענדענ־ש א־ן ז״ן א־יניאמק־יט. אמאצ, װען עד האט מ־ד און דעם העבדע־שן ד־בטעד ־. צ. בדופובוץ באדנעצ״ענט ז־ינס א ציד ״ב׳װ״ם נישט, װאם איז מ־ט מ־ד״, חאב א־ך מיך צו א־ם א&נעדופן: ״נאםבעדנ, פא־װאם זענט א־■ אזו־ אפנעצאזט, א־ר זענט דאך אזא בע־קעד מענטש?״ אנשטאט זיך צו ב״זעד;, האט מ־ד נאמבעדנ;עענטבעדט: ״איד טוט באםת א פצװה א־ן מ־ד, װאם א־ד זאנט מ•־ םום־... ב׳האב עם אזוי נו־טיק!״ שפעטעד פצענט ער, דער עטצעבע־דדיים־ק־־עד־קעד נאמבעד;, אבט קומען צו מיר, דעם ײננן סט־דענט, כד־ ב׳זאצ א־ם ״אויס־ ש־ינעצן״. אנקצאפנד־ק ב״ מיר א־ן ט־ד, פצעגט עד אבט זאנן: ״ב״זעדט אײך נישט, כ׳װעצ אײך נישט שטעדן ארבעטן, ב׳בין :אד געקומען, כדי איד זאצט םיר זאנן אביםצ םוטד, און כ׳נײ באצד אװעק...״ װען כ׳פצענ אים אויםמערקזאם םאבן אויױ חםדונות א־ן זײנע םאנוסקד־פטן, װעצכע עד בצענט מ־ד באדצײענען, פצענמ עד זיך ־עבענען מ־מ מײן ם־ינוננ, — ס׳רוב בנונע פא־ם, — און ענדעדן. א צײט צאננ איז מיט נאמבעדנן אזוי שצעכט נעװען, אז עד האט נ־שט נעהאט קײן דאך א־בערן קאפ און ע־ פצענט אפט נאנצע נעכט םאכן... ״או־םפצונן א־ן ד־ בעדג״. שװ״צאדישע באצעבאםטעס האבן נ־שט נעװאצט בא־דיננען א שטוב אזא שצעכט־נעקצ״דטן מענטש, װ■ נאמבעדנ. זײ האבן מודא נעהאט, אפשד האט דעד ״דוס״ און ״ניח־צ־סט״ ב־י ז־ך באםבעם! א־ך האב דעמאצט צונערעדט מײן באצעבאסטע, און ז־ האט