Literarishe bleter · 1932-12-16 · 51 (16.12.1932) · p. Seite 810

^ליסיטווזריגניצ רלפסינגר ותו. זפ (1450 :^י זײט 810 א. ם # ר פ ור ס ק י פ א ד ז א ק מ י א דן ד ד ך ־ א ד ץ דעם נאםט מײן פולע אכסוננ, צו וועלכער איך פיל מיך אלם רוםי׳שער שו״טפיצער פון א קלענעדן ״סשיז״, זײער פארפליכטעמ*). איער בכלא איז דער עניז ״נאוואשטיטי״ פון זײן ערשטן ײדישן דך עד הױם — א האפיטל פון פאטאלאניע םיט שװארצע קונצן, פון אוטירדומנותדיקער טפשות טיט טיאוםער בײזזויאיק״ט. — לאטיד עם איבערהיפן. :אר — די ״װילנער־!! דארף טען א בעםערן באװ״ז פון אונדער דלות, — א\\ ויטזסי װײר דפר ,,כווסי ' אױ א שלעכסיט פארטפמלװג — :״ן! טאקע וױיא — זייער א נוטע! טאקע װײל דא איז די אײנציקע אילופטראצ־ע פון טעאטער־םינטעז, װייל בלויז דא איז די אםפי־ ־אציע צו שאפן א גזפפזןסואזןר,■ װײא נאר דא האט טען פדאבן גע־ טאכמ, אטטאםפע־ נעשאפן, ק־בנות נעבראבט; װײא נא־ דא שטעקט און שפראצט — הנם טרטכסי װאקסט זי — א װעאכע נישט איז טדאדיציע פון ײדישן טארערנעם טעאטער — און דערפאר, דערפאר שרייט אט־דא די פאאנ פון אונזער ארעמ־ ק״ט און אמ־דא נרײפט ז■ אן בײם הארצן טער װי אנדערשװו... * װנגר אױ אי\ דוזר פארװיגזפװג טװרדיזןי קודצזיכטיק װאאט עס זײן צו זוכן און באצײכענען אײ\ ״שואדיקן״, וױיא די ירידה פאיםט ארויס םון א םך סיבות, און רי אאע ם־בות זענען פארש״דנארטיק און שטעקט מיף אין פראצעםן םאציאאע, נאציאנאאע, עקאנאמישע און פאאיטישע. אבער אין די אעצמע מענ האבן זיך באװיזן שטיטען (אויך אין ״טאטענמ״ אין נאמיצן פון אאכםנדר יאװעץ), װו די שואד םון דעד ידידה װערט ארויפנעװארפן... אויםן אקטיאר... און דאם קאן נישט װערן פארשװינן. מימ ם״ן תשובה םײן איך אחאוטין :ישט קײן פגורזגװרגזכמ פאאעמיק מיטן אוימאר פון יע:ע :אטיצן. אבער בעת די גגוזערגגזאפסורגגכגג גרזפגו, צו װעאכע דער יידישע־ שריפטשמעאער געהערט, באשואדיקמ דעם יידישן אוןגזיאר אין דעד ירידה פון טעאטער, דאן איז עם באסת א קאאםישע איאוםטראציע צום בא-םט! אויםרוף: ״כאפט דעם גנב!״ און דאס אינטערעםאנטסטע דערבײ, אז דעם אקטיארם װסיא איז... ״םערזענאעבע אטביציע״! צום ײדישן םפעקטאקא נײען אאע צו באויז אשם שטים — ק״נער דאדף גארנישמ! טחבדים מײנען נישט צו װערן פאפואער; רעפארטע־ן דארפן נישט ק״ן פרײע קארטן םאר װײב, קינד און אאע מחותנים פון מאנם און װ״בם צד; קאמיטעטן זוכן :ישט — חאיאה! — קײן שום כבוד און עפעפ פאר :באישער עואם הזה; און װעד טראכט עס װענן אמביציעס! חאיאה! קומט דעד אקטיאד, און ער צעשטערט אאץ טיט זײן — ״פערזענאעכער אטביציע״. אזא מין רשע מדושע װי עד איז! * אבער אפשר איז עם אין דער אמתן — פונקט םארקערט? אאמיר זען — זאא מען איבערצײאן די צאארײכע עפיזאדן פון םר״דיקן אוים־ שטייג אין ״דישן טעאמע־ — י*) כאװערזןװג <װ\ רגודאזןציט.• א. מארעזוסקי האט אננעהויבן זיין ארטיםטישן װענ אין דעד טעאטער־שוא און אויף די ברעסער פון פוװארינם באקאנטן ״מאאי־טעאטעד״ אין פעטערבורנ, װו פ. ג. באראטאװ האט שוין דעמאאט דערנרײכט דעם אויםבאי פון זײן קאריערע. * אין ײדישן טעאטעד פ״פט דער װינט םון פארוױםטוננ... און :־אר אצינד, װען אין װא־שע װערן דריי־ פאכי? קואמױוירט דדא־ מאטישע אויפ־רוננען —;־אד איצט פיאט זיך ד• פא־װיםטוננ באזונ־ דע־ם שמערצאעך... דע־ אויטא־ פון ד• ש-ות האט שוין :ישט א״נמאא כאטאנמ דעם, װי טען ־ופט עם, ״פא־ ראדאקס״, אז דאם א־מ־ גאיק און ד• חרפה פון אונזער טעאטער ׳עטעקט :ראד ריגגיגז אין דעם ״שונד״, נײערט אין דעד ״וןװגזפ״ בכבודה! טיר שײנט, עם איז אײנמאא נישט א־בעריק א־בערצוחזרן דעם אמת, אז א הרפה איז, װען די שמוץ און עקא אײף ד• וזױגזגזרהזיפך איז :אך :•שט דער ע־נםטער ״ם־מן דאות״, — אאמ־ר א קוק טון א־ן ״םאאאן״ ארײן. און אויב א־ן ד• או:טער:עמו;;ען, װו ײד־שע אקט׳ארן עםן ברו־מ פון פארוױיאונגם־פ־אנ־אמען, פעאט ארט־םטישע;אנצק״ט, איז עם;אך :ישט ק״ז באװ״ז פון •.־•דה. פא־קערט: ־עדע כװנה צו ז״ן בגגיגזגגר, איז א באװייז פין פא־־ ש-ט, און אזײנע;•טע כײנות מערקט מען כסדר א־ן ד• ״דישע טעאטעראע־ אבער :־שט דא אױ צו זוכן אונזעי דע־הײבונג, און אװדאי א-ז;•שט דא ד• דע־נ־דערונ:... א־ן א־מע־אטן־פאר״ן — דאם קאמע־־טעאטע־; אין ר״כן ב:ין פון ״:אװאשטשי״; בײ די ״װיאנער״ — דארגז\ זזאגז גזזסי ויךױ און אין רעם, װאם דארסי\ פגגרגז, א־ז אונזער ״ברוםט־םעא־ער״. * דער מחב־ פון ד• שורות — הגם חדשים־אאנג אומטעטיק, אאם אקטיאר — קאן ײך דאך בא־ן אופן;־שט דעראײבן צו רעדן װע;ן ד• אדע־ ־ענע זזנזרװזװ א־נם זזגזרן פון דעם אדע־ ־ענעם קינפטאער. אין דעם תהו ובוהו, װאם הערשמ א־בער אאץ, איז אויפנעמ־שט אמת מ־ט שק־, אונ־װע־ם־טעט־ד־פיאמען ט־ט פארנ־כטנד־קער עם־ האיצות, טראד־צ־עם פון הויכער קואטוד טיט נעשטאקאאזיק״ט און א״דעאע ענױות פון פ״נער װירטואזיטעט טיט דער חוצפה פון פא־נאאאפ—טע־ מאלענטאאזיק״ט... איך בין דא;•שט בארופן —;•שט בכח — אנצװוײזן טיטן םיננער ק••; ״פ־עקן״ א.״ף ד• ״זונען״, און אין די דר״ טעאטע־ן שטעקן צופ־א זאפטן פון מ״ן א״נענעם שמערץ, אז איך זאא קאניען א*ן רײקע טענע־ ־עדן װענן זײ... וױפיא כחות במשך חדשים און •ארן, װיפיא זאפטן פון האדצן א־ז;עװארן פא־צערט, הארגגזזגװדי? דעם טאאענמ פון •וסף קאטע;; ײיפיא מוט — שאאננד־ק דעם װענ פא־ װײםא־צן — און ב״ װעאכע באד־ננונגען דעדזעט מען זײ אין װארשע, ײאס האט ז*ך צעבא־ט אזש ביז ״דרײ דראמעם״!... ״נאװאשטשי״ װעא א־ך איננאנצן דורכאאזן: ״דאװיד נאאדער- האב איך נישט געזען, ני י ■ : א. גזארגװזגז?,