Literarishe bleter · 1932-12-02 · 49 (2.12.1932) · p. Seite 789

ל־זזראריסס ^לעװזר ו\װ 9* <8*4) * ׳ײט 789 ־09 וו/71*ט=7י־ט/1ראט1ד ד/גר־ סן װעיט או־םנעפ־רם דורך דע־ ,װיצנער טרופע־), ראט א־צט פא־־ <פ;ט־עכט א;ײעם .־ןוטאן ״צי־ט, פארו־ם״. עפ איז א כר#ו;־ק, און דער ם־וז׳טעמ א־ז... כעטאן. בעטאן א־ז אויך דעד וזויפט־וזעלד םון בוך. ד־ ארפעטע־ זענען דא פארנא&ט ט־טן דרא;; צו פראדוצ־רן װאם־ביע־ בעטאן. עס;ײמ א;עװעט, א פאיםעסמונ;, און ד־ פא- טעסטו;; ־טאפט־ װונדער. טען ארבעט ענטוז־אםט־־צ, פען דערנר־יבמ .־עקארדן א־ן דער אדבעט. הכמ, די צ־־ט נ״ט פארו־ם. — עם א־ז פ־ן דעם נײעם ם־ן פדאדוצ־-־אסאנען, װאס װעדן א־צט א־ן ראמנ־ פא.־בא;ד;ע׳בר־בן און;עמיבמ דודך דעד קריט־ק. רטר שר־פסישםעלטרישער \\עג פ\\ סיטאראר ררײזטר דער בא־ימטער אמע״־־קאנעד ־סר־םט־בטעיעד טעאדאד דר״זעד האט דו־בנענואכט ז־יע־ א ־טװערן װענ פון;ויט און פאדב־טערו;;, ב־ז ער האט דעדנד־יכט אנעדקע;,־;; *ון א טענלעבק־ימ צו יעבן בהדחבה. ד־;ע׳ט־כטע פון ז״ן קאד־עדע ארם בעיעטר־םט א־ז העכסט א־נטערעסאנט. ם׳א־ז א־צט ארו־פ א בוך װע;ן ז־ין רעבנס־כע־ט־כמע, :ע׳טד־בן םון דא,־אמה• דאדר־, םון ־ט־קאגא. דאם בוך ה־־םמ ״םארנאטען םראגט־דם- (פארנעםענע;דענעצן), עם דערצ־ייט, װ־ אזו־ דרייזעד האט;ע׳טאפן זיינע בעםטע;אזתרן, װ־ ״ם־םטער קעדד־״ און ״דז׳טינױם״, און די אמעריקאנער ארויס־;עבעד םיט דדיי־ם־ר צע;ד?יק ־אד צודיק האבן זיי;ייטט נעװאלט דדוקן, װײל ״ז״ זענען שעדלעך םאר דער מאראק םון דעם ײ;;ן דוד״. װען די ־טט־מו;; אין ד־ קיטעדא־י־טע קרייזן האט ז־ך םיט ד־*־ צ״ט נענוטען ב־םיעכװ־יז ב־יט;, און ם׳האבן ז־ך ־טוין יא נעםונען ארו־םנעבער פאד זיינע זועדק, האט דדײזעד געהאט אוים־ צו׳טםיין אנםאלן פון די םור־טאנ״טע, אדער צבועק־׳טע ריטעראסור־ קרימ־קער. דעם נאנצן רעבן, ב־ז דא ט־ט עטרעכע יאר צוד־<< װען ז״ן ״אטע־־קאנעד סדאנעד־ע״ א־ז דער׳טינע;, האט דרײזער גערעבט ז־יע־ ארעם. טער װי א דריים־ק דאלאד א װאך האט ער ק״נמאצ;״טט םארד־נס פון זײנע בערעט־־םט־־טע װערק. די ״אטעדיקאנעד טראנעד־ע״ א-ז;עװען דאם עריטטע בוך, װאם האט א־ם :עבראכט א נרויסע םומע;ע?ט און עד האס;ענומען אעפן רײך. א־ן דעם בוך ״פארנעםענע;דענעצן׳' װערן א־בערנעגעבן א־נ־ טערעםאנטע פאקטן װע;ן דער באציו:; םון ׳טד־שט׳טטערער צו דרײזערן. א גײ ב\ך פ\\ װגװ־בעוגו װמלגז הערבערט װערם, דעױ באװוסטעד עננרי׳טער ׳טד־םטיטטערעד, דער פא־םאםע־ םוין דער ״ותרט־נע׳ט־כטע״, ןהאט א־צט םאדעפנטלעכט א;־י װערק ״;אך דער דעטאק־אטיע״. דעד טחבד װייזט, אז דעומא־ ק־אט״ע איז יעו־ן א זאך םון דעד םארנאנגנה־יט. די טענט׳טה״ט ׳טטײט א־צט םאד א;יי םדאברעם. ם׳מוז קומען א :ייע װענדוננ אין םאריטי׳טן רעבן. דער א־דעאל םון דעםאקראט־ע האט באנקראטירט. א וײטר גאוזא\ פ\\ ב. 9(ת־פדסיא\ ב. קערעדמאן, דער מחבר םון די םאםורעדע ראמאנען ״9־טער;אװעמבער״, ״מונער״, ״א־עעבאד;", ״אידיאט״ תאס איצט םאר־ ענד־קט א;״עם ראמאן ״ד• יטטאט אנאטאר״. עם איז א קרײנע, םאד־ ־טראםענע ־טמאט אין דרום־מזרח םון אײדא&ע, װאס װאכט *׳וצים או־ך א.־ן הויבט אן רא׳טיק צו רעבן, װען ארום איר װערן אגסדעקט;אםט־קװארן. א ב\ג 9\\ פיאראר פ\אייא%י\ י דער באג־יםטע־ חום־שער אפעדן־זינגע־ םיאדאר שאליאפין האס א־צט אריויםנעגעבן אין פאר־ז א בוך ער־נערונגען אין רוםיש א. ד•;. ״טאסקע און נשסה״. איבנזכום גאסייץיביבלטג ד־;ארװעג־שע ציימ־;; ״אװסעינפאסטען״ דר<קט או־םצוגן םון הענריק איבסענס נאט־ץ־ב־כרעך, װאם ניבן ר־ מענלעכקײט אריינ־ צוקיקן אין דעד שאפוננם־ראבאראסאר־ע םון באדיםסן דדאםאטורג. א באזיונדערן א־נטערעס םארמאנן ר•;אטיצן, װאם איבםען תאט נעכ .כמ בעת עד האט געאדבעס אויף זײנע דראמאמ־שע װעדק. דער דראטאסודנ םרעגס אדײגשרײבן אין די;אט״ךביכלעך צוםעל־קע, אדורכבק־צנדיקע ׳נעדאגקען, כאדאקמער־שטר־כן םון זײכע צוקונםט־־ קע הערדן, אםסמאל;אגצע סצענעם. איבםען םלעגמ א פ־עםע אי־ בעדשד״בן עטקעבע מאר. צועדשט םקענן די םארשוינען קוים אנ־ .עצײכנט װערן. דעד אויטאד האס ז״;אך זויינ־ק נעקאנט, װ־ ״צוםעריקע ם־טםארע־, מיסבאגרײסעד א־ן א באן־װאנאן״, װי איבסען דר־קס זיך אריין אוים. נענטער באקענט זיך מ־ט זיינע פעד־ םא״אזש;, האס ער;עשריבן א צװײמן װאר־אנס. עריצס אין רעצמן װאריאנט האט ער שוין זיך ניוט באקאנט נדט די נעשטארטן און;וס;עװוסט ־עדע א־נסעװ״ניקסטע באװענונ; זײערע. ם׳איז אויך צו זען, אז דעד סױזשעס, די אינסרינע האט;ע־ שםירמ בײ איבס׳װען די קרענססע רא?. דער עיק־ א־ז געװען — רעד כאדאקטע־. װען רי כאדאקטעריםט־ק םון העלד איז נעװען םאר־ מ־ק, אויםנעשעפט — ערשט דאן איז נעגאנגען רי אקצ־ע, ערשס דאן הויבס זיך אן די #יעםע. גפג פוסױגינזגז גזאגיװוסיי \\גוג\ געג גװגױוזטג ריםמראסױג א־ן דעד רוסישער צײטשד־םס ״זװעזדא״ װערן םאדעםנטרעכט ערינערוננען םון ב. ריװשיץ װעגן רי ערשסע םוסוריסטן, ױענן דעם באזוך £־ן איטאריענעד שעםער םון םוטוריזם, מאד־נעטי, אין רוםראנד םאי־ דעם װערם־קדינ, װענן דעם קמב ״בדאדיאסשא סא־ באקא־ (א דיונט א װאגרער), װו ם׳האבן אםאר אננעשירט ד־ דיבסעו כלעבגיקאװ, םא־אקאװסקי, בודריוק, — ד־ רום־שע םוטודיםטן. מא־ דינעטי, דער א־מאריענישער פוטור־סט, איז דאן געװען שטארק בא־ ר־מט, ער האס;עשאמן פעך און שװעבר אויף א?ץ און ארעסען און אויך אויף דעד דוסישער ריטעדאסוד בענ. ריווש־ץ גיס א־בעד אזא םין ״ם־ינוננ־ *ין מאר־נעטי: (״א״ך נעםערט א פוױי, דרײ ־אר נדאבט איר זיך אין אייער נשםה, א־ר ט־אבט א?ץ, צי א־ר האס זי ריב צי נײן, דערנאך הא?ט א— רדײ יאד א־ן ט־אכטן און איבערטראכטן, צי זא?ט איר עם איר זאנן װענן דעם, און װי איז אסנרײכססן צו זאנן איר... דער־ :אך קומס די צייט, ווען איר װעדס שוין א חתן. און ווען רסוף איר ורעדט שו־ן םאן און װ״ב, דאן װי־זט זיך ארו־ס, אז בײ אײך איז ד• ריבע שוין ראגנ אויסנעװעפמ נעװארן, און אז איר האס םאר־ שפעס־קט או־ף נאנצע צען יאד... אס אזוי זעט אוים די רוםישע י־טעראטוד, — אזוי זענען סורנעניעװ און טארםטאי!־׳ אזא פרו־דעדײ! דער סוף א־ז באקאנס! װעד און װאס איז א־צט םארינעסיץ אבער טארסטאי און דאסמאיעײםקי און טורגעניעװ זענען םאדבריבן און װערן נאך ראננ םאדברײבן רעבן! א\ אװזאלאגיט 9\\ גטג כױפגיפזטג ליסיגוגאסױג דעד כ־נעז־שעד שד־םסשסערען סון־יען־םו, װאס;עםינט זיך אין פאד־ז, האט םאדעםנטרעכס אן ״אנטאיאנ־ע םון דער כינעזישער ר־כעדאסוד םון אמאר ביז די רעצטע טענ״. אין בוך קימען םראנ־ םענטן םון פאעזיע, בערעסדיםטיק און םיראזאםישע װערק. א וײגוג גאוזא\ 9\\ \\אר.?אסיאיזזװ דער ״נגעד םאזועסישע־ שרייבער ײאר. קאטאיעװ, דעד סחבר םון דער דעדצ״רוננ ״צעס־ענצרעד״ און א ריי אנדערע װערק (דעם ־ידישן רעזעד באקאנט םון ױין פיעםע ״קװאדראטור םון קר״ז״, װאם