Literarishe bleter · 1932-12-02 · 49 (2.12.1932) · p. Seite 788

ריגיטרגווישוע ברנוסיער ו\מי. 49 (־448.) זײם 788 7 דאם בוד, װאס כ״האט אקאדשם איפעדגעלײזננט אזוי עדד־ש־םדיש און נ״םטיק־אסטועצ אם־צו אויך איצט, ווען דע>- :אציאגאר־םאציאציזם (טויזנט םאצ צזזבדיצ םוגם היםצעריזם) האט אננעינוסען (נישט ינאר ביײ די אוםות העוצם) אזוי םיצ םאדםריפצסע םא־פען און ריבסוננען. ןאבעד די נצגוצ־ם פון ם. ם. זענען נישט קיין מםזדי׳עע םאד־ ידיפצוננען,;אד וױיטעדד־קע טיה־ווארצצענדיהע עטאםן או־םן ׳נ־שרת־ײעג פון אונזעד אײביקעד םשיח־בעניןיטאםט. ״א נצנוצ פון ם. ס. — צ״ענען םיד אין דער הקדםה נומער 2 — זענען ד־ א־בעטעד־קאלאנ״נס און ד־ אדבעסעד־באװעגמנ אין אדיו־ ־ש־אצ םיט די םאציאצ־סוצטוד־שע ׳ט־טות םון נאדדאן־באדאבאװ און ז־יערע םועצי־צ־ונ־םט־שע און צ־ונ־םט־ש־׳םאצ־אציםט־שע אויםשטדא צוננען אין ד־ נצות־צענדע־. ״א נצנוצ פון ם. ם. א־ז דאס ״ײד־ש צאנד״ א־ן ב־דא־בידזשאן. ״א נצנוצ פון ם. ם. א־ז דער ״דישער םאםף פאד רעכט אויוי אדבעט, פאד א נעהעד־יןן חצק א־ן דעי פאצק־ איון םצובה־װ־דטשאםט פון ד־ פא־שיידענע ייד־שע װוינצענדעד, דעד סאםף פאד דעד יידי־ שע־ סאציאל־בזןאגאגזיעיטר גרײכבארצכסייעװג מיים\ אריי\צי(ו\ ײרי־ עמו וזאג\\ אי\ רנור גרוים־איגדוגוםרינו או|\ רא\ר\\ירסיט\א9סי. ״א נצנוצ פ־ן ם. כ. זענען נעװען ״ד־שע פאדםע־ם א־ן צםון־ אםע־יקע. ״א גצנוצ פון ם. ם. — ד־ םש־ח־דדאםע פון צע־עצעס־נחאנץ. ״א נצנוצ פון ס. ם. א־ז דעד טעאמעד פון פ־כאעצם־װאפם■ (דיודך א זױונ פ־ט שאנאצן). אן דעם גייםט פון ם. ם. װאצט װאפם־ דעם םוט נ־שט געהאט צו קױןן דעם ־יד־שן נראטעםק אין פנים א־־ין. ״א־־ ז״ט א ח4וץ״ — האט א ״ד־שער ארבעטער םון ארץ־ ־ש־אצ;עזאנט צו שאנאצן, דעם אנטפצעקעד פון ייד־שן נדאטעםק־ ב־צד — ״א״עדע נצות־״דן פציען״... ״א נצנוצ פון ם. ם. זענען די ״ד־שע שדיפטן װעגן יירישעד עקאנאם־ק, װאס האבן זיך באװ־זן א־ן ד־ צעצטע צענדצ־קעד ־אדן (צםשצ יעקב יעשצינםקי). ״פונקען פון ם. ס־נייםט זענען פאדפצו־גן א־ן װ״טע צענדעד צ־ט נרעםערע און קצענעדע ייד־שע ־שובים א׳ין האבן אוםעטום באשאפן צענטעדס פאר ״ד־שע־ קוצטוד (צמשצ דרום־אמעד־קע)״. און וױבאצד דער עםעםישעד ״עדדני״םט״ האט אויױ אװי םיצ און אויף אזו־ וױיט ״פאדדביוקט״ דעם פאציטישן, נעזעצשאםטצעכן און קוצטידעצן או־פשט״נ א־נזעדן — איז שוין קיין װונדעד נישט, װאם צאצק־־בעדטאצד־ זוכט איון נעפינט םונקען סונם עסעםישן ״עדדנ״םט״ או־ך אפ־צו ב״ ד־ ק־ינםסצער שאגאצ און ד־באק, ביי ד־ םוז־קעד ־אשא חפץ און ב־אניםצאװ הובערמאן, ב״ דעם באצאדן־ ם־יסטעד איצ־ק םאננע־, ביי דעם ״דיש־דייטשן ־אםאנ־סט ־עקב װאכע־םאן און נאך און נאך. ״עס ותט נאך קוםען א צ״ט — זאנט צאצקי־בעדטאצד־ א־ן ז־ין פאדװאדט צו דער צוױיטע־ אויסנאבע םון ז״ן .עדדנייםט״ — עס װעט קוםען א צ־יט און םען װעמ דאט־׳רן א־ן דעד יידישעד וע־ ש־בטע־פיצאזאפ־ע א םפעציעצע שט־עמו׳נג, װאס האט ב״ ״דן קיין םזצ;ישט נעהאט: די שט־עםוננ פון סיכרינזאריאליזם, דעד ע־קר — א־ן א־־ כאצ־אציםט־שן, עםעם־ש־ן ניםח. םען װעמ ז־ (די עסעם־שע ש־טדעםונ;), װי אן עוצםשע װעצטצעבע שיטה אנטקעננשטע־ן דע־ ־בנ־שע־ ״ד־שער ט־אד־צ־ע, דער ח־בת־צױן און דעם האצבן און או־בנא״פ־קן, נישט ק־יטיש־ן םשביצ־זם און דאד־קאצ־זם פון דע־ ״דישעד;אם.״ און אויב ד־ דאזיקע צ״ט ײעט טאקע קוםען - - ודעט דענכט־ םאצ װ־ ־אצק־־בע־טאצד־ס ״עדדנייםט״ (א-ן זיין צוױיטעד א־־ם־;אבע);עוױם װע־ן פא־ ד• ״דישע ,נעש־בטע־םיצאזאפן דע־ שטאדק־ םטעי- א״הא־סם־פונקט, פון װעצבן זײ װעצן םיט פוצע הויפנם קאנען שעפן אנד״טויננען און אנװייזוננען צו ד־ א־ע שצשצת־װענן (א־ן א־םװענ,) פונם עסעס־שן;עדאנקען־נאננ. וױיצ ־אצקי־בעדטא־ד־ם ״עדדנ־יםט״ איז נ־שט קײן זאםציוננ פיין נעקדאצאנן או־ף א״נע־ א םש־חיש־־מארקם־םט־שעד שטרעםונ;, ״װאם האט ב־י ־ידן קיין םזצ נישט נעהאט״,;אד א־ז א זאםצונ; פון קוצטוד־ און;עש־י־בטע ־ פי־אזאפישע עם״ען א־בער אישע־ א ־יד־ש־װעצטצעכעד באװענונ;, װאם;״ט א״ננעםען א װע־ט (ד־ ייד־שע װעצט)... װ. רא\ו?י בערזזאררי — ״עררגיױזסי״ \ססכ זייסי\ג גרר־ םגזער באגד געזןדיבעגע ע\ריכסי\, ארויסיגצגעבר כ\\מ ױבר־ןאװיסיעם, פארױ—בעריי\ ־װארעוע—װירוע. נעררגעסי אי\ ריגע, 932\. עם װאצט געװען א ח נוזמא ציו זאנן, אז א־ך האב דעם אקארשט־דעד־ ש־נענעם בוך פון צאצ־ צ־־בע־טאצד• שוין א־נ־ :אנצן דו־בנעציי׳ענט. אזעצכע ביכעד װ־ ״ערדנ־״םט״ דאדף םען צײענען ״אין א שטיצע׳■ ש־עה, בעת םען קאן נ־ט און טיף ט־אבטן א־ן פ־צן״ (דעם פחבדם אן אנװייזננ). וױ ־ זשע, פ־ע;ט ז־ך, נעםט םען א־צמע־ אזעצבע ״שסי■ צע שעהן״ או־ף צו קא־ נען ז־ך א;דוכטעװע סון (און אפטםאצ או־ך צו פאיאנקע־ן ז־ך) א־ן ד• קוצטור־ און םאצ־אי־ פ־צאזאפישע עםייען םון דעם םוםטעד ־ םייסטער װי צאצקי־בע־טאצד•? בפ־ט נא־ װען ־עטװידעד עיב״ באזונדע־ אױ אצ״ן און פאד ז־ך אן אפנעשצאםן װעדק, װענן װעצבן עס צאזט ז- אנש—־בן א ד־םע־טאצ־ע א״ף צ־ באקיםען דעב דאמטא״טיט־. װ. לאבסי בטרסיאררי א ד־םע־טאצ־ע נ־שט;אד װענן דעם עצם א-נהאיט (דיבטיקעד :עזאנט - פ־אבצעם), װאם דע־ םחב־ באהאנדצט אין דעם אדעיד ־ענעם קאפ־ט4 פון ױ־ן בי־ :א•־ אי— טאקע װענן דעפ אפא־־םט־ש־ קאנדענם־י־טן אופן, ד־־ך װעצבן דע־ םהב־ צ־ט אונז אד״ן אין ד• ־אב־־־נטן פ־ן זיין;עדאנקעננאנ:. ״פא־ש־״דענע צ״טן - א״ז תק־פה. א פ״׳ע :וכחאות — א״ן ענ־ן. א כ־ ש־אצות א״ז תשי־בה. דע־ ע־ק־ זענ׳עז ד• שאצות״... דאס איז ד• :אנצע הקדםה ־צ• דע־ ערשטע־ אױםנאבע פון יאצק'־בע־מא4ד־כ ..ע־דנײכט״, װאכ א•־ דע׳־ש־נען ם־ט 14 ־אר ציי־־ק א־ן קיעװ. אבע׳ד ד• דאױקיע ״הקדםה״ (־־בט־קע־;עזאנט - םאטא) קאן אױך :■צט־ק ז״• פא־ דע־ צוױ־טע־ פ־צפא־־פא־נ־׳עסעי־טע־ או־ס־;אבע פון זײן .ע־דױ־סט״. וױיצ ״דע־ ע־ק־ זענען ודאך) ד• שאצות״, בעת ד• תשובה אױ תםיד איינע אוז ד• זעצבע, אין נעםצעך: אונזע־ א״ב־קע םש־ח־ בענקשאפט, װאם באק־םט א־דע פאי־ש־ידענע נוסחאות און תקונים צויט ד־ פא־ש״דענע צייטן און תקופות. ד• בוצטםטע א־ן פ־־בטבא־םטע ״םש״ח־בענקשאפט״ פון אױיגיר צייט און אוגזמר ד־ד אױ;עוױם;עײען (א־ן אױ טײצוױיז אױ־ א־צט נאך) דע־ צ״ניזם ם־ט ז־־ן;עזעצ^עך־נעביױדענעם ק־נד — דעפ טע־-טא־־אציזב, :עװ־קצט א־ן םא־קם-סטישע װ־נדעיע־ א— ם״ן דעם צ״נ־פט־שן םאציאצױפ (ם. פ.) א־ן ־וםצאנד אדע- דעפ סאצ-אצ־סט־שן טעדיטא-אצ-זפ (ם. ט.) און אםע״־-ק־ע. אט פא־ דע־ דאױקע־ םש״ח־ש־־םא־קם־םטישעד פאי־טי־, פון װעיבע־ 4אצק־־בעי־טאצד• א־ז נעװען א״נע־ פון ד• הי־פט־ג-נדעד און באנ—נדע־ האט דע־ םחב־ א׳״פנעשטעצט איצט־עד א םאנוםענט (אבע־ נ־שט קיין םצבה), א םאנ־םענמ, װאם ה־יםט ״עדדנייםט״. וריצ ״ע־דנייסט״ א־ז ד• ש־יטה פון ס. ם. זאנט דע־ םחב־ אין זיין הקד״ה צו דע־ צײ״טע־ א״טנאבע — ״א ש״טה אין דעד ײריפימר געטייכגיע או\ גילנױר־כיראואכדנו א־ן אין דעה ״דישעד נא־ ציאנאצע־ אין פאצ־איע־ פאיי־טיק״. און ײייצ ד■ דאז־קע ״שיטה״ האט פאד אונזעדע אוינן;עהאט דורבנעםאכט (און םאבט נאך דודך) פאדשיידענע נצנוצים — א־ז ק״ן װונדע־ נ־שט, װאם צאצקי־בעדטאצדים ״ערדנ״םט״ איז נאך ר. מוארג