Literarishe bleter · 1932-12-02 · 49 (2.12.1932) · p. Seite 787

ליסיוזדאריסזוז בלנמווור וגװ. 9* (־448.) לוגים אוז נאדז-װי דאם םאלה לאכם וצװײנזזר רסבנוראסי 9ו\ /איגיין ײוזוגמר אי\ װןזרטגװוסר ײדיטיו ליסימראסיר־בארײץ.) ארום איבעד אאע עפיזאח און װא־־אנטז װע;ן חעדיצעאע אכשי־א־ פאא־עד. רעד העדעי־, װאם 4אכט, ד• ־אבנד־קע :־אםן א״,ז ד• כ״" ־טפינװעבס־פאדיעפ־כענע פענםטע־ ם־ן דע־ יידיכע־ אידעדקײט, םא־װאנד־ט דעם אנעיןדאט א־ן ט־פן ט־אנ־־טן דיכ־?>־. דעיד ־עפערענט דעדקענט א־ן דע־ נאנצע־ םט־וקטוד ם־ן דע־ דאז־קע־ רענענדע דאס טיטא־ל־ ט־טאפ־־נ־־עע, דאס נערעכטע־ בז־ט ד־ טרו־עד־קע או־נן. עד בװעננמ ב״ינ־פ־רן װ־ אװ־ דע־ דעדשערע־אנעקדאט םא־־ װאנדרט ז־ך א־ן א יבא־םן פ־אטעסט קענן נב־ד־ם, ב־״ק־ד־ע א־ן יססערט זיך אין א ־טארםן ד־אטאט־־בן;ע־אננא ט־טן דב־ן דב ב־וב־ דעד אאבנד־ק־ער רץ ט־טן ט־ו־ע־־קן ־ב־ן אן או־סטע־־-.־ ד־אסאמ־יטעד מאמענט װאס װא־ט נא־ או־ױ ז־־ן ק־נבטרעד־־טן תיקון. םאנגעד אנאי־ז־־ט דעם אנמיטעזן יט&־' ב״ סע־װאנטעס אין יבמם־ער־בם און אינטע־״בט־־־בט דעפ קאננע;־ארן יבפ־א ט־ט ד־ קעננזאצן א־ן דע־ דע-״ביערע־רענענדע. ס׳איז יבו־ן ד־ דעבסטע צ״ט, זאנט ב־אננע־, אז ב׳־ר זא־ן צו־;־ין ם־ט עסטעמ־יבע :־אס־בטאבן צ־ם ״ד־יבן םאיקיא־, נ־ב־ ז־ין ד• ־״ן־עטנאני־אם״סע באזע םון אונזע־ םארקיא־־םא״ביננ א־ן עסטע־ ט־־בע־ װעדטונ;. ד־ ־עז־יטאטן װערן ז־־ן נדאנד־עזע. א־ך םאי־ענד־קט טאננעד ז״ן ־עםע-־אט םא־ב־נד ב־־ן א־צט־קן עקםפע־־טענט ב־יטן ״ד־יבן םאייס־אנער־אט ב־־ט דעס ע־יבטן .־עפעדאט װענן דעד באראדע, ב־־ט דע־ עסטעט־יבע־ װע־טוננ םונם םאנטאםט־יבן, אי־ן װאי־ד א ב־־ק צ־ ב־״נע קידענדייע ־עםע־ דאטן װענן דעי־ עסטעט־יבע־ װעדט־ננ םי־ן דע־ ״ד־יבע־ םארקס־ טעאט־אחק און דע־ עםטעט־יבע־ װע־ט־ננ ם־נם ״ד־יבן;רייב־ װערטר. דע־ אנד״ב ם־ן א פ־אנ־אטאט־יבן אנזא;, ־־ד־יבע נ— ־אכ־אנטיק, װאם דא־ך;דאבן א־ן דע־ ט־ד ם־ן ד־ םא־ק־זא־יםט־בע װעדטן. םר־ען א־ן דע־ תו־ך ם־נם םאגטאיםט״בן יבם־ר ט־טי ד• ט־סמע־יען און םא־נעטען ז־ך א־ן דע־ בד״ט ט־ט דעט ־אז־ננ א־בעדזעצן און דע־קענען ד־ ם־רםא־ב־קע נ־בײ־ת םון איע םע־קע־ דו־ך דע־ עסטעט״בעד װעי־ט־ננ ם־ן ד־ ־עספעקט־װע םאיק־אדן און די םאנטאסט־יבע ערעטענטן, װאס בי־צן װ־ יר־־ע ם־יע־ן א־בע־ן יבםח םון אונזע־ עדד און אינזע־ רעבן. או־ף דעם ־עםע־אט א־ז ב״נעװען דע־ באקאנטע־ ־וביענ־־בע־ ד־בטע־ אידאן קאט־־־ב. ד׳/־ ט. װ״בע״־ט, דע־ םארז־צע־ ם־נס• אװנט, דאט א־נם;אסען םון פען־קרוב באנ־־םמ דעס נאסט, ז- אפנעיבטע־ט א־־ד דעד ־ארע, װאם דע־ פען־קרוב יבפ־יט א־ן דינ־- נענטערן ר־ ׳בעפע־־ק־נםטיע־ ם־ן םא־יב״דענע םערקע־. נײע ײדישע כרעסטאמאטי׳ג ▼ ס׳א־ז נא־־װאם דעיד״ב־נען א נ״ע ברעםטאכואט־ע ם#ח ס־טן און 6־טן יעידניא־ ■■ *לעבעדיקע קלאככעך ■■3 ם־טעד ט־יר ם־ן ט. באגוסיאװפ?־ און סי. װײװםא\ ט־ט םאמנד־קע אפט״רוננען: א־־ו' בי־־־טע יבי־אבן.—א־ע רע־נען.— חא־בסט־טענ םא־ק־עדטע. — צװ־יבן ק־נםט־ע־. א־ן דעם ק־־ינעם ־בט־אן ־בטעטר. — צ• א נײ רעב;. דע־ װ״סע־ ״ב־ט־ב א־ז;ע־ קודען. — עס ד״־בט ד• ־בטאט. א־ן װאריבטאטן א־ן םאב־־ק;. דעד םד־־־ננ דוםט.־ -א־ן דעד װ״סע־ װערט. םא־ ד־ װאס ר״ד;. זאננען אננענאסענע.- -םערדע־ ר־בטיק ב־״ט. ב״ב־יס. םיר ם־־דע־ גײנו גואסיעךיאט פ\\ רער ײריסיער או\ אײראפעיעיער ליסיעראסװר. פ־״ז 5 נ־קד;. םא־ יב־רן ־א־אט. טיט יאיבמערוננען ז־ך װענדן: .28 .ות ,24 £1>1את.8^816 ,במ11'\\ ,1>1י־.ותס181{<ין .8 נוםע־ פ. ק. א. 81.899 וױ דעד עדיבטעד ־עפעדאט םון דעם ד־בטעד א־ציק טאנגעד, אזוי א״ך דע־ צװ״טעד ׳דעםעדאט איז נעװען ״.ז־־ן נעבו־ט און אדודבנע־ ם־אבטן ט־ט א־נטען־עםאנט־ע;עדאנקען װענן ־באפן, װענן ק־נסטיע־, װענן דעם פ־אצעס ם־ן יבאםן םון ־ח־ד און ברר. דע־ עי4ם העדט א״םטערקזאם, םאינט נאך ט־ט ׳בט־־ננד־קן א־נטע־עם צו רעם ד־ב־ טע־־םא־ט־ענער: ד־ע־ ע־יבטע־ װ־בט־סע־ טאטענט א־ן ־באםוננם־פ־אצעס םונם ק־נסט־׳עד — ־.ויבט אן א. טאננעד — א־ז דע־ א־נספ־־אטאד״בע־ דע־ או־פבר־ץ םון דע־ וױז־ע, דאס :עיבטארט, װאס ד״סט ז־ך אדו־ם א־טנעי־יבט םון ד־ טונקערע ט־םן פון ז״ן אונטע־באװ־סטז״ן. דע־ צװ־יטעד װ־בטיקעד מאטענט א־ז דעד אזו־־איננעדוםענע׳־ ׳״עאר־זאטא־ ־״בעד, — װיען דעד ק־נסמריעד םא׳־טעסט ז־ך צ־ אב־עקט־װ־׳־ז, אזוי צו זאנן, ד־ א־נט־ט־ע זעו;;, װאם חאט א־ן אים או־פנעציטערמ. רער ״בווע־־עד ניע־אננר ט־ט װאדמ, יבט־ין, םא־ב, חק־צוד טיט אדע טיטרע;, װאם ר־נן א־ם אין דעד חאנט און זענ־ען א ד־עקװאט דע־ קינסטר־ע— יבע־ ניע׳בטאיטוננ. םא׳־אן או־ך א דדיטע׳־ טאטענט, װאס איז;דאד אזױ וױבטײק װ• ד• ע-־־בסע צװ״, און ײאס אן א־ם זענען יבו־ן א ס־;־ו־סיע ק־נםט־ ייער צי׳;דונט;ענאננע;. דער אנעדקיעינונ׳נס־טאטענט, ד• ר־װסנד־קע;•עזעייבאםט״עבע בא־בטעט־ק־נג, דע־ פ־ננער, װאס זאר ט״טן אויםן ריעאר־ז־רטן ײיערק און זאנן: עקצע, דאם א־ז דאם! דער ־עפערעגט ברעננט א ד־י ב״יבפירן פון דע־ ארװיערמר־עביע־ ר־טעי־אטו־ א׳־ן ק־נםס־נ־עיב־בטיע, װאס באיבטעט־קן ד־ װ־בט־ת״ט פון דעם אנעדק־ענוננס־טאט־ענט. דעד־ב־טערנד־ק ז־ענען ד־ בײ־בפ־אן ורענן י״עם נ־יו־סן ד־־ט־בן ד־אטאטו־נ פ־אנץ;ד־־פא־צע־ א־ן דעם :ענ־ארן טארע־ װאן נאנ. אבע־ דאדט װ־ אפירו א :עכ־אר־עד ־ח־ד ק־ען פאדצװײםרען םא־צוױיפרט;״בט קײן םארק. דעד ביעסטער בײיבפיר איז דער עניז פון ײדי־ב. — א נעוױינריך קונסט־װערק, װאס א־ז אײםנעהאטערט;יעווארן א־ן ט־בך ם־ן ד־ ר־עצטע יארחונדעדטיע־. אנ־בטאט בא־בטיע־ ט־קוננ א־ז;עקוטען ד• יעהטערונ;. דע־ :יעייע־יאטיע־נאט־ען ״ז׳שאד־;אן״, — דאס פערטאנענט־ע אנטרײםן םון ־יד״ב בײ דיע־ ע־־בטעד ייעסמיע־;עריעננהײט. א־ז אויי אט דע־ •באםיער״בע־ ק־נםטריעד א־• אנט־אפן םי־ן ײדײב, קאט דאס םארק ארײן ױין קונםמ יא׳באםן ־- ר־ד, טע־׳זה א־ן אנ־עקדאט. דעד םאיקיא־ — זאנט דער ׳ד־עםעדענט — דאס זענען ד־ או־נן ם׳ן א םאיק, דז׳דך װעקבע טען קוקט דעם פארק נרײך א׳ן ד־עד נ׳בטח א״ין. א־צ׳ק טאננעד ב־עגנט א״נצעקנע אינעקדאט;, אי־ו־םנ׳ער׳םן םו־;יעם רייבן אנעקדאט״בן פארק־א׳יצד פון די ד״טיבן, עננר־ענדעד אי־ן טע־קן, א׳ן פ־וײט ט־ט די אײנצרנע אנעקדאטן װא־םן א ריבט א״ױ ד• ב^־אקטע־ן א-ון טעטפיעדאטענטן םון אט ד׳ פערקיער. דע־ ־עפע־יענט צ״כנט א ־״ ניע׳בטארטן, װאס ט־אנן אויף ז׳ך ד• ־אסט םונעם פא־קם־נער־עבטע־. דעם טעדקי׳בן רץ, דיעם גרח נאס־ ־•עד׳ן, ״עם דיימ׳בן רץ, דעם פו״ער ט׳ר או׳רנ־בפ׳ני דעם ׳חוטעני׳בן רץ פאק׳ײיע, װאס ׳בטעיט ט׳ט ז׳ך םא־ דאם;יעייענטיע־ םינעם דאדף און דעם סאציארן פ־אט־עסט אקענן דעם באיאד, אין ריעם ײד״בן רץ, דיעם א־יעטאן דיע־קדעיע אסמ־אפאריעד. דער ׳רעפערענט אנאריזירט די סאצ־א־דע באזיע םון די ׳דעספעסט•־ װע אנעקדאטן, און קוטט צום א״םם־ר, אז דעד העי״בערע אםטראםא־ ריעד־אנעקדאט איז דעד יתנםטעד םאי׳קם־אנעקדאט א־ן;אנצן אײ־ ־א&עא״ען פארקראי־, פונקט װ־ ד־ חס־ד־׳בע ריענענדע אין םארקראד ם־ן דער װערט. דער אנחארטם־פונקמ פאד דער דאזיקעד באחו־8טוננ א־ז םאד א׳ם ד־;זדב׳בטר׳עך באוױזעניע;ע׳בטארט םונעם דבין דב ברובא םין טעדזיבב׳זע, אן אײנ׳קר פונ׳עם בער ׳בם סוב. דעם סאציא־׳ן באז׳ס פ׳נעם ה׳&דעזער׳ע אסט־אפאר׳עיד־אנעקדאט א׳רוםט-דט מאננע־ מ־ט א נאנצע־ .־ײ אנעקדאטן און קוסט צום אויםפ׳ר, אז העדעזע־רע אםט־אפאר׳עד א׳ז ױע־ חומאר׳סט׳יבער עקס־ באנענט ם׳ן דער ײדי״ב׳ע־ אד׳מהײט. ד• ״נדבה״ איז א סראםיעזעד ׳נזטריך אין דאזיקן אנעקדאט, זי איז דער חערב, װאם נעשפענסמעדט