Literarishe bleter · 1932-11-25 · 48 (25.11.1932) · p. Seite 768

4 ליגיערארינבנ( .ב־לעסיעך (\1ז. 48 ('ד**.) 9 ז״ם 768 ז ײ ז נ ײ 3 ו ל א;עזעריצאפט פזן נעטער: יהוה. אר. •צדי. אצהים. אידוני. און דעד ייונד פון אלע :עטעד — איז א םוד: אחד. (גאט, ז. 8י) :אר װאם א-ז •ט״ך ציט־ירן, אז םיט דעיד אוישנאם פון א צװײ־ ד־״ ר־דער אין דעם בזך, איז ארץ אויפן אײנעינעם יעטימעד?... ואט :״ען אװעק אדום דד״םיה זײטן מ־ט פעידזן װע:ן ״אײדער־אײדער־, װע־ט ממט דע־ קאפ פאידד׳ורט מ־ט דעם א״דע־ און א״דער־אײדער און א״דע־־א״דע־־א־דעי־. אזו• םםדד און כסד־: װעדטער, װערטעד אן צ־זאמענהא::, אן ׳םיוװננ, און דער עיק>־: אן דעם הזיך פון פאעטי־ •םעד ים״נק״ט, מחמת אויך דעד א־מװן קדינט א ז•;, װעדט אפ־צד ט־פװנ־ק, אויי דודכנערײנדערט חורכן קינסטלער־׳ען געמיט, רודך דע־ ד־כטער״כע־ אינט־איציע ם׳טוט פ׳םוט װײ דאס הארץ׳ און :אכן אייע־רײענען י־זן צעצטן זײטצ די צידע׳ד פון ״ברא׳צית — א־נמ־טן״, קערט מען זיך אום, װי װך צו ראסעװען פון דעם אומ־ יװנ־קן כאאם, צ׳ו ד• װיטן 15 און 17, װו עם נעפינען זיך צװ״ רידעד, װאס צאזן אונז דערקענען — כאטש נישט אזוי ל״כט — א־צק־ן פ*ן ״אוגועט־ק און פדייצעך״. אכע־ נ־עט כאויז מ־ט די פערזן א-ן זיין צװייט ביוך האט װך ײצק• פא־מאסטן ק־ענן אוצקין, נאר אויך מיט די מעטאדן, װאם ער יאנוצט דא — מעטאדן, װאס זענען פריקרע און אפיעט־יםנדיק. א־ן אנה״ב בוך איז דע־ ד־כטעד מודיע: ״אאיין דער מחיר. אאײן דעד פאי־יענעד. א׳אײן דעד פארקויפעיד״. צום סוױ בוך יאװעט זיך פאיוצ־ם א יוצק״קאמ־טעט, װאס דערצייאש חדויצים װע;ן און ארום אוצקין, אין אט דעם ר׳טון: ״די נרעסטע ייד״טע פאעטן און קריטיקער איבער :א־ רעד װעאט האבן;ע׳םריבן מיט נרוים ענטוװאזם װענן דער א־ן;;ארט-ק״ט פון א. אוצקי, אזן אאע זעגען מיט רעד מיינוננ, אז ער א־י דער בעםטעד אימפראיװיזאטאר און דע׳ד וארינינעאםטער פאעט־ פ״׳אזאך א־ן דער יידײעער איטעראטור״... און װייטער: ״אויט אונ־ זער אײגענע־ מײנוננ (דעם קאמיטעטס מײנווננ, הייסט עם... א. אא.) און אוייט דער מבינות פיון ׳גרוייםע יידישע ׳טרײבער, איז ראם ובוך ״ברא׳צית — אינמ־טן״ פון א. איוצקי אן אנטפאעקוננ אין דער ותאט־ 4•טע־א׳סור מ־ט װין פאעטישן (און) פיאאזאפ־׳צן באנעם״. — אאזא, א״דע־ דאם בוך איז נאך ודערשינען אויז* גאטס ־ועאט, איז עם שוין, װ־ איר זעט, נעװען אן אנטפאעקוננ אין דעד װעאט־א-טעדאסו׳ר. טאקע פ־א'־פ4א־ם!... אין אן אנדער נאטיץ אח דער זעאבער מיםטעריעזע־ קאכדטעט מזדיע, אז ״עפ װעט זיין א פרייד פא׳ר די טו־זנטע׳ר אייענעד פין א. ־וצקיס יצאפן, צו װיםן, אז דער באר־מטער פ־אאזאף און עםײא־םט װיאיאם :אטאנ׳םאן, װעאכער האט נעמאבט א רושם אין ךער ׳יידייצע־ אי׳טע־אטור מיט זיין נײעם בוך ״אינטעאינענט, קונסמ און קינםטאעד״, האט פארט-ק א בוך צו דר׳וקז פון נאענט פיר הונ־ דע־ט ז״טן װענן א. אוצקי. דא׳ם בוך רזפט װך ״די פיאאזאפיע א־ן א. 4וצקים פאעזיע״. א״ב שוין יא־ א קאמ־טעט, װאאט מען נעדארפט האבן א קא־ מיטעט, װאם זאא נ־יצט דעראאזן, אוז דער אוצקי פון ״בראשית — א־נמיטן״ זאא מנצח־װין דעם אוצסי פון .״אומעטיק און פרײאעך״. א קאמיטעם, װאם זאא נישט רעדאאזן, אז אוצקים יעטראם זאא אפ־ :עװענדט װערן פון זיין אוממיטאבא׳רן און אימפעטיקן אויח און וױי־ נדער אװעק (א׳־אפ) מיטן ׳צטענ פון ״ב־איג״ת — אינמיטן״. אוצקי א־ז אן אריגינעאע, עקואט־יצע ער׳צ״נוגנ אין רער יידי־ יצע־ ריבטוננ; עפעם זעט ער אנדער׳צ, הערט אנדער׳צ, זאנט אנדערש א־ן מאבט אונז ״באנעמען״ אנדעדש. דע־׳פאד װיאט זיך האםן, אז ״ב־אשית — אינמיטן״ איז נישט דער אינזואג פון אוצקים פאעטישן אינטעדנא׳ננ, נא׳ד א צי״כן פון צי״טוױיאיקן איבעדברוך — צוױשןנ ״אוטעטיק און פרייאעך״ *ון א נײ װערס פון דעם זעאביקן םאהעם און װערט. א א?סי/גי?־יאדק א. ל ו צ ה י א ו ז 11 לוצסי גר ג \ רוצ5י\ װען אוצק■ האט מ—;א־ מיט עטלעבע יא־ צ.ו־ק אננעזאנט, אז ע־ א־־עט א״־ א ב־ך, װאם װעט ט־אנן רעם נאמען ״בראשײת —־ א־נמ־ט;״, האב א•־ װך דע־פ־״ט: ״אט דא, האב א־ך :עטרא׳םט, װעט דרצקי ז— אנטפרעקן א•; ז״ן פזא ד־כטעד״צ;ע״צטארט!״ אכע־ א־צט, ורגן ראם כ— א־ז א־ױם א־ן א־ך האכ עם עט־ י־עכע מאי א־כע־נעל״ענט, קאן א-ך;״צט •צ־ים מאכן מ-ט דע־ אנט״יג״;;, װאם דאם בו־ האט מ■־;עב־אכט. ״ב־א״צ־ת ־ אינ־ פייט;״ איז א ״פכילת״, .ױאכ ררצקיב אידפעעיקעד, ^ייצנריק־פאר־ פי־יצנדיקע־ *צט־אכ ־אט צי אי:ז פא־ט־אנן. א־ז י־צק• אפ״.■־ א-ן דעפ;״עם ב־ך;עװא־ן >װמ;עט־•• װך, אודנק א״ץ אן אנדע־ ורג;? הי־י־. כ׳א-ז רע־ זעיכ-קער יוצק•. ם׳א־ז רע־ זעלכ־קע־ א־פן שרײכן, :א־ עפעם קאט א מכ״צי;עטראפ;. "צק• האט מו־ד נעװען אן ז״ן א״נענע־ יצארפע־ און רװעד א■;־ ט־א־צ־ע א*ן א־נ;אנצן װ־ :עװאיט פא־־אזן אויפן כאיוױכטװניקן א־נטעיעקט־ע־ן - כקצ־־, א״פ; :עדאנקיעכן א״פנעם פון מעננדצן א•; זאכן - און ם׳א־ז א־״ם;עק־טען א ״פייאזאפ־־ן״ אן פאעװע, :אקעטע לע־נע־, אן פאעט״צע־ שאיעכץ א״ף װי. ם׳א־ז װ• דער ד־כטע־ וואאמ א־גז רע־צ״־ט ר• טעמעכ פון א ־״ י־רע־ און ד• ל־דעד װפא פא־נעםן א״פצ״צ־״כז... י־צק• האט װך דא פש״ט :עיאזט פא־פ•־; פ־ן א;עוױםן םא־ט ק־־יװק, װאם האט אין װינע יידע־;עװכט כי״ז פ־לאזאפ״צע ׳צ־חת־דוא•;, דעדהװפט װ. נא־ טאנםא;, װאס האט אננעשהכן א כ־ך מכה יוצק־ם פ־לאזאפ־ע... א־ז ־•צקין, װייזט א״ם, אייננעפאין א מדשכ־־זרה: וו• כאי׳ד כ״ מרי א-ז ד• פ־־אזאפיע דע־ עיקר טא װאם־װצע מו־נ ד• פאעװע? װעי א-ך;עכן דעם ע־ק־, רעם תוך, דעב תמצית... אין דערפון ראם כוך ״כ־א״״ת — א־נמ־טן״, וואכ ־אוױחט א׳ונז, אז ׳£יצק• א־ז נ״צט קיין פ־יי׳אזאף,;א־ א פאעט און א• דא, װ• ע־ װיל כאויז פייזאזאפ־דן, ק־מט א־״ם א טאכ? אן פאעװע אין אן פ־יאזאפ־ע... אװדאי זענען אװך א־ן ״כ־א״״״ת אעמ־טן״ פא־אן;וטע פעדזן, פאעט״צע פעדזן, אכע־ װי ײע־ן כט־י־כיצ״-״ם א־ן דעם פםי4ת, וו• דאם י״םר פס*את ווערט כטך־כיציצים א״ן רעם ים פאעט•- יצע־ יייכטיק״מ פ■•; װין ע־יצט כיך. אין א ט*״1 פ״ן ד• 1־רער אין;״עם בוך דעה״ט א־צהי צ• אװינע ק־־יאזן, מ■ ע־ פא׳לםדאכם זיך ממש ני״״יט מכח דעם באט״ט פון פיג״נדג ווע־טע־, אמשל, א־ן דעם ■£,ד ״װ• אזוי א־ז נעווא־ן א מע:ט״״י״(ז. 7<?). אד־כא, לייענט: ״אומ־ .יו איז פא־נאן אין טראנן מ־ט א מענידע. האט איומרו זיך פארקוקמ א״ף יא״צ. יא״צ ־אט א זיפיז;ענדן פא־ צוױיפא. צוױיפי׳ האמ עם א״םנע־ע־ט מ־ט ספק. םפי ײאט;עקװענקיט מיט פילייכט. פיא״׳כט האט װ־ הי־כנעיצמיעםט מיט אפיגי־. אפ״״•־ האט זיך;אכ:עפ־ע;ט בײ טאמע־. סאמע־ דאט ונעגישטעי־ט כ״ מםתמא. מםתמא האמ;עדדוננען, אז ם׳איז מע;לעך. מעניע- האט;עװיזן או־ף װאד׳צײנ־ אעך. װא־״״י״נלעך האט א וױנק;עט־ן א״ף :־'"*יגך״ — אין אזוי װ״טע־. װען 5וצק• װא־׳ט נייצט א״םן;עװען םתם צו פ־אאזאפירן,;א־ אזא איד ווא^ט זי־ פון אים םטיכ״צ א־ו־םנע־־ם;, וואלטן מיר אפש־;עהאט א פײנע װאריאצ־ע פי־ן װע־טע־, פון כאכדיפן; יעדנ־ פאים װאיט א־ם זייז ׳צפדאכאעכע־ ח״צ אינטערנעזאנט, אז צווײפא אין כפק, אפ״״•־ און פיאײכט, ארע־ אוודאי, זיכער,;עוױם, כא־ ״.־ט־מט, װ• עם;י־ט װ״טער א•; דעם אײנענעם £־ד, זענען ם־נאנימע;, האכן אײךאין-דעמװ׳װ׳ביקן מ־יז און ז״ קענען דעריכער :״צט זײן א־ן יאנפי־יט אײנע מימ ד• אנדע־ע, אז״גי שטײנערוננען א־ן דער עװאי׳וצ״ג פיז מעננדם־נעבורט. א־נט־א־ט־װ װאאט ע־ אפש׳ר אויך ניגשפירט, אז ״פײ׳־יבט״ אין ״װא־יצ״ניש־״ זענען נישט קיין ײדי׳צע װע־טע־, נא־;יג־מאניזמען. אבעי װיגן רי דיכטע־יציג אינטואיצ״ג ז״ניג ײאאס דאמינירט זײן צוױ־ט בו־ װי דאם ׳ג־״״׳טע, װאלט ״ב־א״״״ת — אינמ־טן״ כאל אײף דעד װעאט;״צט :יגקומען, אידעד;עקומיגן א־ן א;א:ץ אנדיג־;עיצטאיט. מ־ר ײא״טן פא״צפא־ט ׳צ• 4ײיגניגן אי״ניג פיג־זן, װי די דאװקיג: :אט אלײן — איז נישט אליין — א פארײן,