Literarishe bleter · 1932-11-18 · 47 (18.11.1932) · p. Seite 750

ליגימראריעיצ בלמסימר ד* (־6*^ ¥ זײט 750;יעװעזע:ע ״•עטאש־טעזן&עדם״ םטאודעז זיך דערוױי5 צז קעמפן םיט וע־ אינװאז־ע פון רלאננ־פילם אדיף ד• ליגיעם פון הגענםטן װידער־ יניטאנד... עיפמאן האט אויפגענעבן ד• פאזיציע פון ױין װארשעװע־ ״ט. מאא•״, װו ער פלענט פון צײט־צו־עײט אזיפפידן פעםערע לי־ טע־אדייצע פיעםעם און אים אפנעגעפן דעם ויעװײטעאטעד ״פאנרא״, אפ־לו א;אנץ וװיא טעאנזעד די ״באנדא״, מיט א נאנץ אינטערעםאנ־ םע־ קוגטירעגע־ גיניע, מ־ט א נעיע־קטעד, פאבטעני׳עעד אנפירעד־ •עאפט פון אזעלבע מײסמעדם, וױ יאראשי, טוװים און העמאד. דאך אבע־ קען מען :ייעט זאגן, אז דער דאזיקעד םסראסענישער צונ איי א נדויםעד בבוד פאר יאזא טעאסעד־פעלדמאדשאג, וױ שיפמאן... נאך מע־ דע־פאד, װ״א אין ז״ן נדו־סן •״טעאטער פאלסק־״ לאזט ער זיך א״ך אויפן װענ פון וױיטנייענדיקע קאמפדאמיםן. דארמ זאלן אין פא־־ױ־ פון דעם •א־ אויפנעפ־רט ■װערן ״מוזיקאלישע קאמעדיעם״, װאם איז אייגנטלעך נ״עט עפעס אנדעהש, װי אפע־עמעם... אפיער א קאיין ביםל פאיאײדלטע. . בבאא, װייזט אוים. נײט די אפעדעטע װידער צוריק ארײן אין דע־ מאדע. אויף רע־ מאקאטאחע־:אם, װו פאראייארן האט נעשפיאט ד• ״באנדא״, האט זיך איצט .געעפנט אן אפעדעטן־טעאטעד, װאם האט מ־טאמא־ נעפונען ד• םימפאטיע פון פובאיקוס. דארט שפיאט מען ״פעפ־נא״. א־ן ״שװײצע־־טאא״ האט זיך נעהאט נעעםנמ א טע־ אטע־ אונטע־ן נאמען ״אפעיא בופפא״ און... האט זיך באאד פא־־ מאבט. אפי4ו דעד ״מעאמער װיעאק•״, ד. ה. אונזער אײננטאעבע שטאט־שע אפע־ע, װיא אױך ה־י־יאר קעמפן מימ דעד היגף פון אפע־ ־עטע אנטקענן דעם שװעדן קדיױם, װי אויך אנטקענן דער נעפעדאע־ בע־ קאנקודענץ פון קאאננ־פיאם. װי זאגט דע־ פראנצו־ז: ״מאחמה אױ מאחמה!״... ״אטענעום״ ױך צונעא״אט און ד• טעג שױן אױפנעפירט א צװײטע פ־עםע א. :. ״קאפ־טאן פון קעפענ־ק״ פון קאדא צוקמײעד. דאם מאא איז דעד ױנ א פוגשטענד־קע־. באטש ד־ פ־עםע בא־ האנדיט אן אמה גידבעענ־ש, װאס איז נעשען עדנעץ אין דײטשאאנד, נאך פא־ דע־ מרחמה, װעדט עם אבעד דעדצייאמ פון פאדפאםעד מיט אזא ב־ען און כײט אזוי פ־א טאגאנט, אז דאם וױיטע װעדט א־נז משונהדיק נאענט... א־בע־־קנט איז דאם ע־קדדיקע, װאס דעד פארפאםעד האט אונז;עװאאט זאנן, נאך ב*י ה״נטיקן טאנ נאנץ אקט־עא... :•שט נאד א־ן דײמשאאנד. ״קאפ־טאן פון קעפעניק״ אװ א ז״ער נעגוננענע. שאדה־ב״םנד־יע סאטידע אױף דעם איבערנעטרי־ ב־ענעם ״קויט״, ורגאבע־ העישט א־צט, פונקט װי אמאא, א•; רייטש־ יאנד, פ־נקט װ• א־ן... -עדן ־אנד — פא־ן מיא־טער־מונדיר. דער ״קאפ־טאן פון קעפענ־ק״ איז א״ננטגעך;אדנ-שט קײן קאפ־טאן, םך־ הבא א־ז ע־ א נעבעבדיקעד, דריט־דאנניקעד... שוסטע־. האט ע־ אבע־ ע־נעץ נעפאקט א מונד־ד פון א קאפ־טאן; אננעטון דעם מונ־ די־ — װע־ט ע־ פון דע־ מ־נוט אן א באפעאע־, א מעבט־קעד ד־ק־ טאטא־, פאי־ װעאבן עם צ־טע־ט א;אנצע שטאט!... די פיעםע אאבט או־ם א־מב־המנותד־ק דעם םעמפן ב״דאקדאטיזם ציזאמען מ־טן א״פנעביאוזענעם ארן קדאנקהאפטן מ־איטא־-זם, פון װעאכן מ— גיידן אזו• פ־א בשעתן שיופ און — ביוט־קן אז״ בשעת א מגחמה. אט דאב א־ז דאכ אמ־ע טעאטעד־שטיק פאד ד• בדײטע מאםן,.... פא־ אזעיבע פ־עםעם מענ שױן דעד מעבט־קעד קאאנג־פיגם •א ם־רא האבן... א־בע-־ה״פט װען דעם ״קאפ־טאן״ פ׳•; קעפענ־ק שפיאט •אדאטש פשוט;ענ־א־, און אױפנעפ־דט א־ז דאפ װעדק טאקע נאד אזו• װ• ם׳פאסט פא־ אזא ־עזשיםע־ װי אעאן ש־אעד. ד• אנדע־ע פײא־שע טעאטע־ם, װ• ש״פמאנס ״פאאםק•״ און ר• א גרױםע שטײנבארג ־ מאניפעסטאציע איז טשערנן״יןװיץ דע־ פאבג. אנװ״זנדיק, אז שױן בײ ד• אגטע נרייכן איז די פאבא פא־עבנט נעװא־ן פארן העכםטן קונםט־זשאנד. פיאטא זאנט אם־או, אז האמע־ דא־ף אפטרעטן דעם פגאץ עזאפן. מאבנדיק אן עקסקודםיע א-ן דע־;עש״בטע פון דער פאבא־ד־בטוננ, וױיזט ער אן, אז די גרױםע פאבי־מ״םטיע־ זענען תמ־ד;עקומען אין ב־ן־הש־משות־צײשן, עדב;־ױםע נ״םט־קע עפאכעם, װאם געדנט אונז, אז אױך ד• נעשועעניש פון א־״עז־ שט״נבאדנ א־ז אן אנזא: אױף ע־קרד־קן אייעדבדוך — און א-בעדװע־ט־ננם־ב־אצעםן, װאם קומען פאר אין אונזער צייט. משה איטמאן האט נע־עדט װענן שטיינבארנן דעם אוניװע־םאאן קױםטיע־ ד• מאט־װן און סױזשעטן, כאטש אין שפ־אך אי*ן אױפ־ ב״ אזר• אודנאצ־אנא־ און פאיקםט־מיעך. ענדיקן ױי תמ־ד מיט א שפ־•:; א־ן אונ-װע־םאאן א־יין. עד שטעאט זיך :אך אפ אױף שט״נבא־נן דעם מ״םטעד א•; שפדא־ און קאמפאױציע, אין װעאכעד ע־ א־ז אסוף דעדנאננען צו פשטות און אוטטיטגבארקײט. א אי־ טע־אטוד, װאם פא־מאנט א ׳עםײנבאדנן, האט דעדמיט אריי\ שוין באקומען אגע דעבט א־״נצונײן אין פאנטעאן אדיין פון דעד װעגט־ ־•טע־אטיר. װאאדימיד ׳זאאאזיעצק• דעדצייאמ דעדינעדוננען פון שטײנבארנן, אנװייזנהיק איויף אאיעזד ׳שט״נבאדנם יאצױננ צו פאד־ ש״דעניע קינםט־זשאנעדס און אז אפיגו אין זײן פדױואט־געבן פאענט א. שט״נבא־נ א־ויםװ״זן אויף אן אפאדיםטישן אופן טיפםטע קינסט־ יע-שע נעניטשיאפט און א״ננא־ט־ק״ט און פיאאזאפיש׳ע פאדט־אבט־ ק״ט. ד״ד יזם־ בע־נפעאד ־עדט זוענן שט״נבאדנ דעם םאציאאן דיכ־ טע־. ״ם׳איז;ישט אמת״, זא;ט ע־, ״ד• םקאדבאװע סיינזנ;, אז שט״נבאי־; אױ;עװען װ״ט פון װידקאעכקײט. אוננזעד דע־ הויט פון ד• באקאנטע פאבא־חױת באהאגטן זיך נישט אגנעמײנע כא־אקטער־ ט-פן, :••;, עם װי־קן א-ן ז״ קגאםן־כאדאקטעדן און בונטאידן פאד א נ״עם םד־, װ• ױשד און דעכט זענען נישט באויז דעקאדאציעכ א״ף צ• פא־שענעדן און צו פא־ענטפעדן ד■;עפ״נפטע אויסנוצזנגב־ יכט־ק פון א טשאטע פ־ױויאענידטע״. שטיינבארנ, זאנט זוייטעד דער ־עפע־ענט, שװעבט נישט אויף יענעד אומפאדענמפעראעבעד הײר, װו מען קען אזוי;דיננ זיך באהאאטן פאד די װ״־נעשד״ען פון דעד װעיט. שט״ניאדנ אױ אן אקטיװיםט. זײן;אנצן שפאט ניםט ער אויס אױף די, װאם ״הענגען אויפן שטדיק און םע הוידעט זיך און םע םידעט זיך און מע .־עדט פון פאי-טיק״. עד איז;ישט פארצװײפצט. ג מאנמיק, דעם 18־טן אק־ טאבעד איז אין טשע־נאװיץ פאדנעקוכדען דעד פ״ע־־ע־ כע־ םױפ־הםפ־ צואיב ז אזױ־־אננ־דע־װאדטעטן און נאד־װאם דעי־שױענעם עדשטן באנד פון אאיעזד •טט״נבארנם געזאמאטע ש—פטן ״מעשאאים 1." ם׳איז;•*זוען א מאניפעם־ טאצ״ע פון א פא־מעםט א־ן א פא־נעם, װאם טשיעו װיץ האט עס איבעדניע־עבט נא־ אין ר• צ״טן פין העכ־ םטע־ ״דיש ־ קאנױנקטור. א ״דיש־מאנ-פעםטאצ ע און אויך א מאנ־פעםמאציע פאר דעם;רויםן פאיגמ״םטער אאיעזי שטײניאר;, װאפ דע־ ״ם־טוב א־ז פאדנעקומען א•; שענםטן אין;־עםטן טעא־ טע־־זא־ פין טשע־נאװיץ — ״םקא־א״. דע־ זאג אױ;עװיען קאפ אוי־ קאפ. צ־ם ־ום־ט״ב ױענען כפעציער נעקומען דער באװוםטיער ד־כטיע־ א-ן טיעאטע—עזש״םיע־ ״עקב שטע־נבע־;, דער דיכטיער משה אאטמאן און דע־ ־עציטאטאד העדץ נ־אםבא־ט, װעמעס באצ־וננ צו אייעו־ שט״נבא־; א-ז נעװען;א־ א נאענט״ע. פון הױע האבן נע־ ־עדט דעם פא־ש־טא־בענעמם פא־עדע־ און פע־ױענגעכע פ־״נט ה״ד ױ- בע־נפע־ד אין םענאטא־ די-ד ,װיאד-מ״ זאאאױעצקי. דעם אװ;ט האט;עעפנט דע־ פא־זיצער פון שט״נבאד;־ האמ־נדעט ד״-;ב״א־ ־אזענ־ויך, אנװייזנדיק אויף די קרבנות, װאם דע־ קאמ-טעט האט נעב־אכט און װעט :אך דארפן ברעננען, כד• א־;טע־צ־ט־א;ן דיע־ ״ד־שיע־ ,עפנט־עכק״ט שט״נבארגס װעדק אזױ װ• ם׳פאםט ױך און אזױ װ• דעד מחיד האט זיך עם געװונטשין. דעד דיכטע־ ״עקכ שטערנבערנ האט זיך אפנעשטעאט אויפן טהות פון אליזװר פוסיייזדארג עצטע יא־ן דא;עגע: