Literarishe bleter · 1932-11-11 · 46 (11.11.1932) · p. Seite 735

ליזטר&זריטמ ברוזגזעו ץ\מ. (445) 46 > זײם 735 טעטפער נײסטיצאזיסײט, אן א הארץ און ןזן רעוויםן םאר רער איײ ביקײמ? :ײן, װער ם׳קען בדונערן, ײײס, אז דא אינטפצעקט זיך פונם־ :ײ הדויטה פון נײםט אן אבןנ־ני׳ויבן, אז ברונער, בײ זײן :א:צן ד־ך־ ארץ פאר יטכל און װיסניעאפט, נ־ט צוריה ד״עם כחר־סאבות דער טיפ־ הײט םון מענט׳פרעכער א־נםפיראצ־ע און לאזט נאכנײן דעם מע:מש דער יכט־ם פון זײן א־ינענעם א־ך. א־ן הסנם כי־ט *עפ־נאזא און פלאטא און ארע נרו־סע ט־םט־קער לערנמ ברונער: דעם א״ננטרעכן און יעצטן י׳ע, װאם א־ז דער ־םוד פוז א־צע או־סנעחאוטוטע און נ־׳כט־רעא-ע װערטן, תען טען נ־׳טט תופם זײן ט־ט אונזער ט׳עננדערעכן, פ־אהט־שן באװוםטזײן. אנט־ פלעהן טוט ער ז־ך םון דעד ט־פקײט פ־ן אונזע־ א־ינענעם איך א־ן ד• הײ־־קע ־טעהן פון .ק־נסטרע־־־ט־ע דכקות א־ן ט־סט־׳ען עהסמאז, א־ן רע־ באנר־קנד־קע־ ׳נ־ט־יק־־ט םון דענקען ״ס־ב םפעצ־ע עטער־ :־טאט־ס...״ די ׳עט־ם םון אטטא;, װאם האט צו א־:ז פ־ן תט־ד אן :ערעדט א־ן דער קו;םט, םילאזאפ־ע א־ן ר־בע, ז־ פא־יא;נט פון או:ז או־ך ד־רך ברונערן צו פארטעסטן ז־ך צום ונעװאי־ט־קסטן או־פטו םון אונזע־ רעבן: צו דערטראכטן ז־ך צו אונדער א־דיענט־׳כקײט ט־טן אבםארוטן ־׳ע, צו טאד־פ־צ־דן אונזע־ ענא־זם, או־פצופו־עטען אונזע־ יעבן דודך דעד ריב׳כאפט צו נאט. י. קן-ץפעל־אװ אמאל־ אװ שפעטער די לעצםע יןןרן םון םןריקן יןןרהונדערט ביז די צװןןנ• ציקםםע יןןרן םון הײנטיקן יןןרהונדערם אין אמעריקע סיט עי? זגי?דעד פדײז 10.40 עי?ד■/ 8 .חז 10 סחב65_1 ,פ״וסבצזפ/^ ."ז?8161 6ב15ח8ז€)!_1״ .639 .0 .א .ק ערשט דער ודאזיקער געדאנק נים אונזער װיסן װענן דער דע׳רא־ ט־װ־שעט די נאנצע אומאויםשעפרעבע ט־םק־יט. אלץ, װאס םיר דער־ װ־םן ז־ך װענן דער זוערט, די פאזיציע, דער דו־עד, רער צוזאמענהא:: א,־ן.די באדײטונג םון די אײנצלנע זאכן, דאס א<ץ א.־ז;אר דעד אוםן, וױ אזו־ ס׳באװייזט זיך פאר אונז ד־ םמשותד־קע באװענוננ אין שײכ־ת מ־ט דעד באיזונד׳ערעד ארנאנ־זאצ־ע פון אונזע־ נוו*. אנדערע זאכן האבן אן אנדעדע אויםאסוננ װענן ז־ין, װייר ז־י ׳עטערן םיט ז־ך פאר אנדעדע באװענוננידצושטאנדן. אונזע־ װערט א־ז :־שט אטתער פון די װערטן פון אנדער׳נ באװענו;;ס־טד.־;ות: קײנע פון די װערמן איז;־שט אמח, וױיר א׳ר׳נ וױנרטן זענען רעלאטיװ, רזדאט־װע קאנצעפצ־עס .־ױננן ד׳נם איתעם אבסארוטן יש. ארטע, ק־תטאי:ישט־ פא־׳־נטאנע־-־נ נעדאנקען האט בדונער א־־־םנעכ׳ע־פמ פ־;ם טת־ס־ ׳עט־ב׳4 פ־ן אקאדעט־׳עער פאר׳צו:;. פיאטאנס א־דעינן־ר׳נ־ינ, ׳צפי־;אזאם װארט װענן די אומענדרעבע אט־־בוטן, ער־נ־ט א־צט באטערקן ט־ר, אז דאס זענען;י״_׳ט קאפ־־זע ספעקו־אצ־עם,;א־ או־סדריקם־ פא־טען פין נרו־סער ם־ראזאפ־יעע־ 'דנונ;, װאס ראט אר־־ננינק־קט א־ן ד־ יעצטנ סודות פונם זײן. דאס, װאס מ־ר ־ופן אן ד־ נאנצע װערט ט־ט ארע א־׳דע װונדער פו:ם ט־ק־א־ און טאק־א־קאםטאם, דאם א־ז;אר אײן, אונזער או־םאס־;: ם־ן דעם א־תעם און א־יב־קן ז־י;, אײן אידע׳נ או־ס דער אוטענדרעבע־ ״װערט־ פון א־דעען״ א־י־ :ער פון די אוטענדר׳נבע אט־־בוטן פון דער םובםטאנץ, א־־נער םון טא־אס אוט־ננדר־נך פ־רע שרײער;. ט־ר זענען דודך ברונערם ׳בטדעננ־אויסגעהארטענעם מאט׳נ־־א־ ר־זם, דה־ך דין פס־באראנ־ע און דעדק׳ננט׳ננ־ש־קר־ט־ק, װאס א־ז אתנאנצן א־־פנעבו־ט א־יף דע־ באװענ־ננם־רע״נ, פטו־;עװארן פ־ן :אט א־ן ארע ־עריני־נם. מ־ר דננען דעדנאננען, אז אונזער ׳טכר האט :א־ ד־ עובדה פון זאר; פארן לעבן און קען;־שט דערנרײכן צו דערקענטענ־־ט. מיר װארםן דע־םאד אפ די טעטאפ־ז־ק אים א פרװו פון טער אדע־ וױינ־קער אנט־אפאמא־פינ װערט־הםברות. ט־ר קע־ נינן ד־ הכרחדיק יננא־סט־־עע ןוואדצרען פון אודטײר און האנדרוננ און זאנן ז־ך ד־נדפא־ אפ פון ־עדעד מאדאר, װאם װערט צונעטראנן דעים ט׳ננט־ב פון דרויםן, װייא זי א־ז ני׳בט א־ן הםכם מ־ט דערנאמור. א־ז דאס אבע־ ברונער^ רעצטע װא־מ? ראזט ער אונז א־בע־ א־:ם טדב•־ פ־ן א;ישט־רעארע־ און ־עראט־װער ודנרט? א־ז ברונעד, דע־ רײקענעיר פון א־בעדמענטשרעבע און א־בערנאמ־דרעכע טדדת, נאטלאז אוי׳ך א־ן ־ענעם שרעקרעבן חיחשן זין פון פארנעםנקײט און י ל נ ע •׳־*. ראבט פ־ר טעטפרען אננ־נבויט׳נ פון פא־׳־נײדנינ־־יי אומות: ־עדינב פאיק צי נאט קומט דאװנע;, ־ערינס פאלק ינם האט ז־ין תפירה... * ׳בט־יט דער ■•.־ראס־בארנ יעטאי־ו און זיבער, קוקט א־אפ או־ף ׳בטאט און;אםן, או־ף דעם טײבערינ װ־רענקע און אויף דע־ װ־ר־ע דער בר״טע־. און די װיר־ע צעיעװ־םט זיך, וױיט, נאר װײט, דורך ברײטע ײענן א־ן דעם :־עמאן און אין ימען און דורך ־ם א־ן אקעאן. * ארץ אזוי אין דיד איז הײטיש, אי׳ץ אזו־ א־ן דיד איז רויק. און דײן עבר נא־ דע־ וױיטער, פון ד־ דורות, װאס פאי־נאננען לויבט או:ז אין דעם װענ א־ן שװעדן און באװאסנט אונז םיט םוט... ש ר ה דײ־ןע / / ן;י?נע א ל ט ־ װ (פו\ א ויאזװזוי) א־ך האב פון ד־ד קײן סך נערי־יענט, נ־שט שס־ד־רמ א־ך האב דיין עסר, נישט נעפראנט א־ך תאב דײן צוקונםט, אבעד, ײ־רנע, א־ך האב ד־ך ר־ב... דײנ־נ שטאלע קרומע נעסרעך ט־ט ד־ אומז־בערינ ראװעס, ם־ט ד־ הײזרעך די ארטע, װאם דע־צײרן פון אמאי'־. פון א נעטא פאר ד־ ײדן, װאם פ־ד זענען דורבנענאננען א־ן דעם ראנגן שװערן נלות דודך פא־אכסוננ און דודך האס. האםט אויך נאסן ראננע, בדײטע, װערבע צ־ען ז־ך אין װײטקייט, װאס דעירנײען ביז די װערדעד, װערכע קו־ײזרען דיך אדום.