Literarishe bleter · 1932-11-11 · 46 (11.11.1932) · p. Seite 730

ריגזטראריטט בלטטיסר 5\װ. (445) 46 ײט 730 •בינד־ן אזיי יא;ג פײם פענסטער אין דעד עדשםער :*כט, אז ט׳טאד;״עט ק־קן או־ף דער אב;ה, װיי׳צ ם׳יעאדט צו ד• אוינן. די ׳טמעםטעד האבן א•־ א;;עזא;ט, אז א ײד-עע טאבמ־ע־ ודארף װיסן, װ• אזוי צו בא;ע;ע;ען א- טאן א־ן דעד חופ־־נאבמ. בא־;דוטטטען א־ז םעדא א וױאד־פדעטדע. עד הען ז• :ארנישמ פא־יבטײן. עי־ פ־אט דך;ענטער און ה״ט״עיעד ט־ט ד• פײנא, ם־ט ד• קאטיבקעם, אפ־או ט־ט די פעדד, װאם •בפדינגען אויף ד• יאנקעם בדט;עפונדענע פ־ס. עד יןען :•יצט פאי-ג-סײן, װ• אזו• ער, דעד אײדערע־ צא־ט־עי־ •ו״ע־טאנידם־ק, דעד קבאה־נדיבאער, קען ױך צוד־דן צו א פ־עטדן נוף. זײן דײפקײט אאס בואן קוטט עי״םם דאן, װען עד יעסו־סט זיך אן נײט דעם דינאט״טן כח םון דעד יתוטה ט־בה4ע, דעם דב־נם פע־ט װײב, ד• 15־־א,-קע ־ביצין. איד בענק־ יבאפט;אך פ־ײהײט, א־ד האם און פראטעסט אנטקעגן דעם הױף, דעם יבט״ן, ד• :־אבע טעבטער און ז־ן און אײניקאעך פון דעם :•ע־ יבאװע־ צד־ק, ב־ע;;ען ז• צו פארצװײפאו;;. איד איז ע:;, ז• זוכט, ־ױפט ז• ־בטײט א האאב־נאקעטע בײפ ׳פענםטער און קוקט א־ויס א•; ה״ף צו ד• פענםטעד, דודך װעאבע;חוסנדבע קוקט אױף דעד אבנה, א״ף ד• יבטעדן. בײדע בענקען זיי. בײדע זענען זיי פאר־ יבק־אפט. ע־ צו א װײב א •וננ קעאבעאע, וחףפ דוקט אים אונטער ב״ם עםן א גע״עאע, א פ םעאע, א פופ־קא, און םאכהאע דארף יעדע;אבט העי־ן דאם ק־עבצן און הוסטן פון דעם אאטן רבין, און אנטאויםן פון זײ:ע אאפקיעס, פון זײן קדענקאעבן נאוםטן. זי מוז קוקן אויף די יבאפעם קאײדעד פון די טו־מע דביצינם און ז• א־ז טקנא םעדעקען און זי חבדט ױך ם־ט א־ר, כד•;אענטעד צו זײן;עבן :חוםט׳טע;. און זײ בײדע צ־נדן זיך א״נע ד• אנדעדע כיט זײעדע נעםיאן, װעאכע -־םן זיך צום אויסדרוק און זענען;עפענטעט צואיב יבסע־וננען *•; רעא־נ־עזן;עפ־א, וחנאכע איז אין בא-וט פון;חוטטיעעם נעדאנקען, ב׳דויבה פון זײדעס. עד װ״םנ^-אז ם׳איז דא איאית, װאס רײצט און ק־םט פאדבאענדן ד• אוינן און ױנדיקמ או־ף א;יאדע-עם בעמ, און אז ם־א־אנען יבדים װעדן צואיב די זינד געבוירן און רופן דעם ױנדער טאטע, און אױפן;אך;אך זײן אוית און יברײען; טאוטע, טאטע, אזן אז א־ן;•הנום יזענען פאדאן זיבן קאמער;, װעאכע ברענען םיט פו־אדיקע פײערן. ער װײםמ אאץ און דאך פאאט עד ■אונגזער דעם בח פון םאבהאעס צערײצטעד איידניבאפט און;דױםע איבע םאר דעם ױ;;ן םאן ט־ט ד• יבװאדצע או•;;, מיט װעאכן זי װיא האבן א קי;ד און יבטארבן. ז• פארבדענט דעם הױף. זי דופט די דונערן און בא־צן, אז ז״ זאאן אראפע־קן פייערן ױי בײרן צו פארברענען. םאבה־ע פ־דט :תוםטיביען אװעק א־ן װאאד, און א פײער פארברענט זײ,בײדן. זי יבטארבט א־ן קיםפעט ם־ט פאדביםענע צײן, מיט א פאר־ נא־װע־טן יבםייכא, ם־ט א קינד א־ן בױך. און :חומטיבע אנטאויפט ם־טן טא־ת א,ין תפ־אין צו װערן דער בעא־תשובח, צו װערן דער יא׳בע קארב, צו װעאבן ד• םױד צביה קריכט ב־ינאכט אויםן אוױון, וױיא ױ דע־פ־רט א־ן אים, אױט ןאיר הארב־ח־השן אינסטינקט א נעװיסע ר־בט־קײט, א־ן דעם ־איבען, װאס ד״צט זי און זי וױא אים האבן פא־ םעד װ• א חת;. און זי וױינם; ״זאנװר קאנטרעבאנד־ש מיך איב, ם־ך :״בט טר-יבט, דױטעד פעאטע, בענטש־ק, יחיאאקע, אאע האבן מיך א־ב,;אד •איביע םיך :ישט א־ב. דו ם־ך טרײבםט פון אױװן. יאשע קא־ב..." •אשעם א־בע צו םאכהאען א־ז אזױ נדױם, זײן בענקשאפט נאך דע־ טױטער איז אזוי שמארק, אז ער װאנדערט פון ב-ת עואם צו בית עואם װיםנדיק, אז ױ א־ז שױן םעד;•שט צװישן די אעבעדיקע. און ־ער;עפ־ר טדײבט א־ם פון שטאט צו יבטאמ, ב־ז עד שראנמ זיך אן ם־ט קנה קבדן א־ן ביזזאענודעד בית הםדדש, װו עד װערט דער אונטע־־שםש און קיאפט מימ דער פושקע ״צדקה תציא םטות״, װײר ק;ה פא־שקאאפמ אים, קנח װיא ױך גזפרוען, ק;ה קברן פאר־ םא;ט א־ן ױך דאס נעפ־א פון קאפ־טאר־סט, ער דארף אן אוגטעד־ שמש, אן אונטעד־קב־ן. עד וױא ױך אפ־וען, קוקן װי •אשע בא־;־אבט םה־ם. און ק;ה זאא;עםען דאס;עאט פון דער פושקע, װאס יאשע ברעננט. דע־ טיפ פון ק;ה קברן א־ז סאנומענטאאער, אפשד אזוי פסי־ כאראױש טיף, אבעד קערנדיק װי דיקענס ״פײנען״. עד איז פײנען א-ן א ־אדמרקע. ער אױ נ״צ־פ זוכט און קױעאט פין נדאשן. םאד־ םאנט אבער א סך;אטיראעכע איבע פאד זײן האאב־ח־השע טאכטער צב־ה. ״װאם וױאט איד פון איד?" — קאאנט עד פארן רבין ר׳ םאידא, — ״זי א־ז דאך אן אומשואדיקע בהמהאע, אויפנעװאקםן אױפן בית־עואם צװישן קבד־ם. נעמט זיך צו א־ם, צו יאשע קאאב, י קײן ד־ן;אר א םנה;, װײא אין א־ם רײםט זיך שזין ארײן דעד פארקס־םענטש, װאם קעמפט א•; א־ם, אז דינ־ם זענען;וט אויף פאפ-ר, אבער דאס רעבן דאדף םען בא;ענע;ען ט־ט פ־אקטיק. װעגן דעם;•עשאיװער דב•;. װאם ױננער האט;ע׳באפן, א־ז פאראן פיא װאס צו רעדן. און ם׳דא־ף;עדענקע;, אז דעד דב• א-ז ברו־ז א שדײפא א־ן דעב;רױסן• ראד־ פון ״יאשע קארב״. דער הױפט־שדויף א־ז ־אשע קארב. ד• פס־כאראנ״ביע שטר־כן זײ;ע, ױין אינעדאעכע־ קאמף טיט ױך אר״ן ם־ט זיינע הויכע;עדאנקען אין *ײן צעוױיט־קטעד;שםר א-ז :•שט דער ודעזורטאט פון פאטאראױע.;חוםטיבע א־ז;•שט ק״ן ק־ענקרעך ••;;־, װאכ א־ז פארט־פט אין קבאח, אזו• װי חנן א•; ״ד־בוק״, װערבעד װ״קט ױך א־ן זוהד.;חוםטשע פארםאגט א פאעט־שע נשםה. עד שפר־ננט ארופ אויף ד• ראנקעם, יבפ־גאט זיך א-ן ק־״בטארענעס טײכא. קוקט ׳אױף ד• פוינרען, װעאבע פאיען א־בער ז״ן קאפ, באװונדעדט ד•;דאציע און שײנק״ט פון ד• גע;ז א־ן װאסע־, װאכ שוױםען ם־ט פאר-סענע העאזיער צום ה־םר. קברה װעקט א•; א־ס אױף;עדאנקען און רעם וױאן צו זײן א•; הר• הקדוש, דורך קבאה און שמות באשאםן טו־בן, יוױיםע פרא־ בדעדנדיקיע טװבן און ע־ זאנט צום טאטןנ ״טױזנטעד ײדן װאדטן אױף מײן װאדט. װאס קען א־ך זײ זאנ;?" עד א-ז אן ערו•, א תרט־ד תכם און יעד װײסט, אז עד קען ױך פאדםעסטן א-ן רעדנען ם־ט ד•;דעסט־ע אומד־ם. אבער ז״ן פשטית אװ אזו• ,־יין, אזו• קראר, אז ער םיאט ױך ארם א מיאב אנטקענן ד• טױזנטעד ײדן הם־דים און דבנים, נבאים או; עד נ*־ענט, װאם קיען א־ך ז״ זא;;.;־שט װאם װעא איך זײ זאנן? :אר װאס קען איך זײ זאנן? — יעד;ײט צו דעד חתונה מיט סע־ערע דעם;״עשאװער דב־נם טאבטער ם־ט םודא. א דעדצ־טיערטעד.;״בט דערפאד, װײא עד האט זי פײ;ט. עד קען ױ אפ־או;ישט. דעד שידוך איז;עשראסן;עװארן א) ױין הסכםה פון בײדע צד־קים. זײן פאט־ער, דעד דאכםאנױר קעד, א־ז פיבוט ניעװען צו שװאך ױך אנטקעננצושטעקן דער נר-ויס־ םאכט פון;״עיבאורער. ד• אײנצ־קיע, װאם פ־רס אז א טיפע שװאדצע כםארע דוקט ןױך אן אױף דעם דאכםאױװקער הויף, א־ז;חוםטשעם םוטער, ד• .־ב־צ•;. א צארטע, כמעט א הײנט־װעאטיקיע פדוי אונמערן ־אך פון ד• חפ־דים, ט״עירער־אעקער, ט־קעד־נפ,;בא־טעם און פרומע װײביעד, װאס צוױנגען א־ױף אװף א- ד• קײט צו זײן א דביצ־ן. ױ בעט ױך אפצוראזן דיעם שידוך. אבעד דיעד דאכםאױװקעד צזײק, :חוםטש״עכ פאטעי, א שװאכע־ םיעננדב א•; באדאקטער, אן ער־ ־עכע־ א איברעכער, װאם מ־ז זײן א צד־ק בירושה, טענהט, אז בעסעד א :ט. א״דער אפראזן א שידוך. בעםער דייםן פאדמעט, א״ד־עד פאריבעםען א ברה. דעד נעפ־א פון ״שר צו פדעםדע איז ב״ א־ס אזױ פא־שא־פט, אז ער אױ;־ײט םקר־ב צו זײן דעם אײ־;ע;עפ זו;.;חומנדבע א־ז;״בט קײן אױםנעטראכט־ע פ־נור,;•שט ק״ז אויםמע־ר־שער העיד. עד א-ז נעקוםען אויף דער װעאט נ״בט ז• צו א־בעראשן און זי א־בעדצואנדיערשן. ער אױ דעם ראכםאױוױ קע־ס א זו;, דע־ .־אבםאנױוקיער רביצױם אױנ א־ן קאפ, א ק־נד פון עאטעד;, וועאכע יעבן אפ זײעד רעבן װ• שמ—ע טויבן, זײעד הױף אױ :״בט װ• רער הויף א־ן;•ע״באורע, שמוצ־ק, אפניעאאזט, ם־ט א כאפנדע חם־ד־ם, ורערבע כײשן ױך א.״כ ם־ט חױד-ס, וואס קד־כן א•; ק־ך אר־ין; ז״ער אכםאנױוקער הױף א־ז א איבטוקער, א ציכ־ ט־קיער. װײס־ע וױענט. א נעםאאענע־ ב־וױעם ם-ט נ,-;ע פארבן. נ וםאר־אשקע ורעט אװעקשטעאן װאזאנעפ באומען אױף ד• פע;־ סטער, — ט־ײסט ד• םוטער נחומטשיען. םאך צו ד• אויגן און ט־אבט, אז דו ביסט אין ראכמאנױוקער הױף, װו ד• בײמעד דײםן ױך ם־ט זייע־ע קאדשן־צוױיגן דורך ד• פענסטיע־. אט פון אזא הײם און אטמאםפע־ װערט;חוםטישע אר״נגע־ װארפן א־ן;״עיבאװעד הױף, װו ם׳ױחט און ס׳קאבט, װו ם׳עםט און ם׳שאאפט און מ׳־ע׳בט ז־ך אפ דיעם טאנ ם־ט קואות, כדי ם׳זאא אװף מארגן וױדיער קענען שרײיען, וױדעד פ-ידעד;.;חומט־בע האט זײן וױיב יםעדעלע;״בט פײנט. ז־ איז;״בט ם-אוס. פאדקעדמ. ױ א-ז דײצנד םיט אי־ :אױױמעט. ז• אױ א 15־ ״ע-ק וױיבא, דײף און נרײט צו בא;ע;ע;ען דעם פױ־שן פדאצעס פון ייעב;. ױ וױיםט אקודאט, פאדװאם מ׳טוקט זי א•; ז״ער מקוה, פאר־ װאס פ׳האט זײ בײדע ארײנגעפידט א-ן א באזונד״ע־ חדר. פאדקערט, ױ אױ ד• ע־שטע, װאס װעקט איפ צום;נעדאנק, אז מ׳טאר;•שט