Literarishe bleter · 1932-11-04 · 45 (4.11.1932) · p. Seite 723

4₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪1 זייס 723?— ברױו, דאעוכוענטן און פנססים וױ אויך איבער 60.000 :'כזערן זיזמ־ ארנגען םון פאאקראר און אנדערע. ב״ם ײװא :עםינט ז־ך אויך א •טטודיר־צימעד, װו מאג־טענאעך זאנולען ציענדר־קע־ ־ער־םט״בטע^ער און װיםנעואםטאע־ םאטעריאל םאר זײער ארב־עט. ד־ער ײװא םארכ־אנט ד• ר־יבםטע תאלעקציעס פון ״רי־ע־ע־ פ־־עביע א־ן םון דער אאטער און נײ־ער ײדירדער א־טעראטור. וזױזגואריטו־טסױאגראפיעװו געועועואפסי א. ו. ב>. אופןי ו ו• :ענ־־נד־עט םא־ דער ״•4חםה, באנײט;עװא־ן דורך ש. אנםקי א־ן )'191. ד־ :־עזעלשאםמ פאדכואנט א ביבאיאטעק םין 6 טויזנט ב־ב־ע־. ־ים־־ע־ע 3000, ר־עב־־ע־־ע־ע 400, ײד־־צע מ)<)1, פנרזם־ש 25, בחב־־דן 200. ד־ע־ א־בױו םון ר־בטאד •־ט־עטנא:דאם־־טע דאקומענטן און טאטעד־ארן םא־טאנט ר־וב 40.000 נוט־ערן. ד• ר־םי׳נזע ביב־ע־ ז־ענען א־ב־עדנ־ענומ־ען נעװארן םין דע־ ב־בריאטעק םון דעם אמאריקן ־אב־נ־עד־־טו4 א־ן *ע־ער־א־נםטיט־ט. ד־ איבער־קע םם־־ם און מא־ טע־־אי׳ן ם־ן זאמ־׳וננ־ען א־ן נדב־ת ם־ן ־ח־ר־ם. םארז־צ־ע־ םון דער;־עדעײטאםט א״ז מ. ־טאר־ט. םעקרעטאר — א. ־. :א־׳ו־נ״מ־דמ. (םוף קומט) יעדער?ןןןו ל־,ײענ;ו יעדז טאג יי פרעסע ־ין דער גאכצער ררעלמ - אין 9 שפדאכן םפעגיעלער לײען־זאל סון צײםינגען אין זשורנאלן ״די ררעלט־פרעסע״ רדאדשע לעשכא 7 װ. 5. ןןםן יעדן סןןג ןןן אױסנאס םון 9 םרי ביז 10 ןןװנט׳ רער 9$^?־־* ><יז א מינימזזל־־יער• פארײן םון ײדישע ליסעראםן און זשורנןזליםטן װארשע, טלןןמאצקיע 13. פון פרײטיק דעכמ 4 נאורעמבער ד־ז. י־ אררםטדעטן פרן יאגאס טװהאװ אח דיאנא בלומענפעלד אין דער אינסצעניזירסער גןןװעלע מארפױב ארז ליבע אין 4 צילדער סדץ דיר ל. הערצער. ײדיש י. םורקןןװ פארד־יאג ״שװעל־יחא&פ^יערשמ דערשינעז בינעבם העד־יער איי אומרו פװ נ עג פרײז 50 גרןןשן. ל־סינװ־או־יגװב בלעסיוזר גוװ. 45 (1444 אזס־ װ־ דער זאא נעסט ארײן נ־שט מער װי 100 פערזןזן, יזוםט אזים צו זיצן צו 2 או־ף אײן שטול, װארמן אויף דער רײ און מען מוז צול־ב דעם נדו־סן נעדראננ אםט שא־םן ר־ ם־דן פאד ד־ לעזעד. לעצנהס, צוליב דעם ק־־ז־ס, זענען :אך צונעקומען א םך :״ע לעזעד, אדבעטםלאוע ארבעטער און אננעשטעלטע, םוחרים און קל״נ־ חזמדלער ־ירדים א. אנד. שט־אשונם ב־בליאטעק א־ז א־ינע םון ד־ באדײטנד־קםטע ײד־- שע ב־בל־אטעקן מ־ט א־רע געזאבדמיע אוצרות און אנט־קן. א־ן באזוך־ ב.־ך;עם־נען ז־ך פיל אונטערטד־פטן םון באר־מטע שר־םטשטעלע־ און בלל־ט־ער. םארװאלטעד פון כ־ב־־אטעק א־ז ה׳ ־. טטראשון. װפיצי וזנגונסל ד־ צוױיטע ביבל־אט־עק םון דעד װ־לנעד קחלה, װעלבע באר־נט נישט םא׳־ װילנע, נאר א״ך ד־ ־ש־בים ארום װילנע מ־טן ארו־ם־;עבן ביבער א־־ף אהײם, א־ז ד־ ב־בל־אטעק אונטערן נאמען ״מפ־צי- ־שכלה־. די ב־בליאטעק א־ז נענר־נדעט א־ן 1910 םון די ם־בער פון ד־ ל־קװידי־טע צױנ־טט־שע ב־בל־אס־עקן ״בנות צױן־, ״התח־ה־, האט או־ך באקומען 400 ב־בע־ םון אװננדשוי׳־ביבי׳־אטעק, 800 ב־בע־ םון דער ב־בל־אטעק פ־ן ד־ אכנעשטעיטע בײ רע־ פ־רמע םעגאי, און ד־ רובלעטן םון שט־אשונס ב־בל־אטעק. פ-ער תאט ד• אפטײ־ לו:; אג־ו־טצונעבן ב־בע־ או־ף את־ים ז־ך;עפ־נען א־ן שטראשון־ ם־בל־אטעק, :אר צול־י רעס, װאם דא־טן א־ז געװען ז־־ער ע:;, ־אט םען נאכדעם, װ■ ד־ ״חברה מם־צ־ השכלה״ האט בא־ שלאםן צו :ר־נדן א לײ־ב־בל־אטעק, א־בערנענעבן ז״ רי ב־בע־ א־ן זײער נײעם לאקאל. דעמאלט האט די ב־בל־אטעק םא־מאנט א־ננאנצן 4000 ב־כער; א־ן משך פון דע־ דײטשער אק־פאצ־ע א־ז ד־ ביבל־אטעק באד״בערט נעװארן מ־ט פ־ל עזבוםות םון די פא— לאזענע ב־בליאטעקן א׳־ן ם־ל נעקו־פטע ב־יער און םא־מאנט א־צט א :רויסן אוצר פון א־בער 40.000 ספ-ם, א־ן דעם: העברעישע 6000, ײדישע 10.000, פו־ל־שע 7000, ־ום־שע 19.000, םראנצו־ז״ שע און עננל־שע 1000 (ד־ דייטשע אפטײלוננ א־ז ל־קװ־ד־רט :עײא׳־ן). אבאנאמענטן בע־ך 2000, א־ן דעם: ש־לער 50%, א־בעטע־ א-־ן אננעשטעלטע 17%, ם־ײע פ־אםעם־עם ׳.־*12, םוחד־ם און קל״נ־ הענדלעד?ל4, אומבאשט־מטע 17%. פא־ן ל־יענען צאי׳ן: םאלקכ־ שולן און אהבעטםלאזע 60;־אשן, ׳נ־שט־םאהמענלעבע 75 נ־אשן, אלע אי־בער־קע 1.20;ילדן. ד־־בן ־א־ װעדן א־ו־םנענעבן ק־־ב 100.000 ב־בער, דער אומלו־ױ ם־ן ־עדן ב־ך א־ז א־בע־ 2 מאל. לו־טן עלטע־ טײ4ן ז־ך ד• יעזער: םון 8 ב־ז 11 ־אי־ — 5%, פון 12 ב־ז 15 ־א־ — .20%, םון 16 ב־ז 20 ־אר — 38%, ם־ן 21 ב־ז 30 ־אר — 27%, העסע־ פון 30 ־אד —??10. מענער — 47%, ם־ו־ען — 53%. לי־מן :עב־ט טײלן ז־ך ד־ ב־בער אײף בעלעטר־םט־ק — 86%, אלע א־בעריקע נעב־טן — 14%. ד־ ב־בל־אטעק םא־מאנט א־־ך א לײען־זאל פין צײט־ננען און זשורנאלן. דער לײען־זא־1 םא־מאנט 2000 באזונדע־ע ב־בע־, דעי א־״ננאנ; קאסט 10;ראשן. ־ער״עך באזובן דעם לײען־זאל םון 12 ב־ז 15 טו־זנט לעזעיר. ־ערלעך װערן צונעקו־פט בײ א 2000 ב־כער און םרן 300 ב־ז 400 װע־ן פא־פאלן. םא־װאי׳טער םון ב־בי׳־אטעק א־ז ה׳ פ. קראםנ־. ביבליאסינון ף\\ ײװא;ענד־נדעט אין 1925. םא׳־מאנט 40.000 בענדער א־ן ײד־ש, תעברע־ש, •׳אד־נא, פ״ל־ש, —ם־ש, ד־־טש, ם־אנצײז־ש, עננל־ש, א״ טא־ליענ־ש, שפאנ־ש, עסט־ש, *עט־־ט, ל־טװ־ש, לאטײנ־ש, אראב־ש, אונגא׳ר־־ט, אוקדא־נ־ש און וױיםרוםיש. ד־ ב־בל־אטעק א־ז צוזאמענ־ נעשטעלמ נעװארן פ־ן נדבות פ־ן ־ח־ד־ם א־ן פ־ן זאכל־ננעז אין דעד;אנצער ײדיי״ע־ ודעי׳ט. לעצט־.ס האט זיך אויך באקומען אן עזבון פון 2500 סאצ־אל־עקאנאמ־שע ב־כער פ־ן םא־שמארבענעם בונדישן כלל־טוער ד״ר פ. ־אזענטא6(אנמאן). דער ארבױו פארמאנט בעדך 200 כתב־ידן, 7000 יאינעננ צײטומען אין םארשײדענע ־.־פראכן. אויםערדעם נעפ־נען ז־ך אין ארכ־װ צענדליקער טו־זנטער