Literarishe bleter · 1932-10-28 · 44 (28.10.1932) · p. Seite 706

זײט 706 ליסימרארימימ בלצסימר נוױ. 44 (■443.) יי*י8 ראס בוד, ױאם ביהאב אקאדשם איבערגעלײענמ;״סט וױ־ארזם עס יזייסלע; זיך די דעריגעדזגגע; א׳ו] וױ עד וחןדס אדײנגעצזיגן א•; דער;עױ פז; אמאאיקע יאגנ־פאדנעםעגע זכרזגות אזן איבע־רעבענ־שן. דע־ פ־אפ־עסאר פארפאדט א־1 כעזסקװע, אין דער נעװעזענעד ״באידעאיא טאםהאװםקא־א גאסט־ב־צא״, װאם הייםט איצט ״גדאגד־ האטע־ל״. אהעד, א־ן דעם האטעיל, פאדפא־ט יער זיינט פיצ יאר;,;א־ פאר דעד אקטאיבעד־א־בעדקערעניש. עד פא׳־ט א־בער די מאם־ מוש־ נאיםן, אזן עם פייאנטער; ז־ך א־ן זײ;ע נעה־רן פא־־.א;;זנע יאדן אזן ד־ענדצ־קעד 'או־ן, זײ טעשצען זיך בײ אים אזן עד שפירט ד־ אי־ז־ם וזי ד־מ־םע, פ־עטרע. בארים פ־צנ־אק קאן איזיזי װזנדער־ פא־ או־ײנט־־יפן ׳נ־ט־קע־ פאנטאםט־ק א־ז דעיד װידקרעביזײט, ארויס־ ׳־זפן פזן ע־־נע־ל־װ־ *ז־פאז־בנגד־קע אי־י־םפייצ;, װערבע נעבן א פינקצ אזן פאר־נ־זו־נדן :דײך. און עס טויבן או־ױ אין די אז־פבריצן דררזת א־ן תקזפזת, ש־־ן '־א־״־פאו־ינטאדבענע• און פארשװזנדענע. פ־אניאק א־ז ציפי־־דן צז פאי־נאי־ן אפיאז אט דעם;רריםן געאערטז אין אט דעם מאדנעם נעינפ־ר פון אומבאוװםטע בחות. אי;ם ־עםטא-־אן פזן דעם ״;.־אנד־דאטעל״ טרעבט זיך דעד פ־אפעסא־ כזיט פאר־עײדעגע דזס״נע בירגעד איון איזיך כײט אוים־ רענדעד, װערכע קזכזען כז־ט ז״ערע פחזיען .אנצוםוקן דאס נײע רוס־ יאנד. עם יעפ־רט אז א־קעםטעױ כיאדעדנע פאקםט־אט־טענץ. עס זיצן דא פאי״ני־־נען בײ ד־ דעסטא־אן־טישרעך, װעצכע עסן איון נעניסן דא ברײט און נז־ט פוצן מז־א. און דא ו־צט ויך דער נרי־סער, וװקס־־ קעד, נרויער און ׳הא־־קע־ ארטעד פדאפעסאד און װארט אז־ױ וײן ניאו כױצך און נעפ־־ענרטע בוצסע. פי׳צניאק פירט דא ארויס א צװײסן םאװעטי׳ג־ן טזעד, דעם א־נז׳צ־נע־ ־עװנעניי יעװנעניעװ־ט־צ פארטא־ ־אק — א פ־יער קעננזאץ פזן דעם ארטן פיכיען סערנעיעװימיצ פא־ רעט־קא. ־ענע־, פארטא־אק, ־א־ז א ״קאבאעפצ״, א מ־טנציד א־ן פאר־ ׳ג־־־רנ־ג״ע קאכי־ט־עה, כ־־ט דע־ טעקע, א־ן ם־ט ־צז־נאענטע פאדב־נ־ ד.־:,;ען ־צ• ד־ ־־־בע א׳ז־יםרענד•*־. דעד ארטער פדאפעסאר האט זיך א־־םנעטזן פ־ן ארע דא־װערטיקע ת״ענזנ־ם, אין ־ענעד, פארקעדט, רעבט א כרטן טא;, פירט צ־בעם אזן ־אמ באצ־יוננען כדט םאו־שײ־ דעגע פ־ז־ען, א׳זן טזט אפ בצעררײ נעמיתהײט;. באר־ס פ־אניאק ׳ג״צדערט טײסטעריש און דאםינירט די בײדע ט־ע־, --־ דעם פדאפעסאר פאצעמ־קא איזן דעם א־נזשינער פאצטא־ ־אק. דער יע־־ג־טער אױ בזלו קדזיצ, ער טוט אלץ ערצעך, טד׳ײ, ׳צײן, אז־פ־־במ־ק. עד פארט ו־ך אי׳ן װאנאן רדיטע קראם, און װען דער עזים װע־ט א;ג״נ־יאפן,;עמט ע־ ארו־ס א ליכט אזן רו־בט אן צו אײענען, אבע־ דעד קאנדזקטא־ פארזועדט אים צו טון עס. פאראע׳ג־ט ער בעא־כרחז דאס איכט אזן טדאכט װײטער א.ין מרויטט װענן נדאנד־ ־עז־ע פר׳ע;ער פא־,־.זסאאנד. א־ן דע־ זעאבעד צ־יט מיט דעם זעאבן צזנ פארט פאאטאראק אויך קײן קאאאמנע, עו־ פאדט א־ן עפעס א יכ־־ח־ת פזן א־־נעם פ־ן ד־ פיא אנ־ג־טאאמן, אין װעאכע ער איז פארטדאטן, און ע־ פ־רט־מ־ט מ־ט ז־ך א ראמע, מ־ט װעאכער עד חאט דיך ד• טענ באקאנט, א׳ון מיט װעאכער יער פאדםידט א :ייע ״איבע״. אין קאאאמכע קומען עם פאד קאאאסאיע ארבעטן ב״ם איים־;דאבן ד־ קאנאאן אזן בײם אז־פ־ג־טערן ■נ־אנןדיעזע אז־פ־טיטן, כרי אפצ־דדײען און צו פארקע־עװען דעם יצט־אם פזן ד־ טײכן, צו־ט דעם פראן פזן פראפ. פארעט־סא. פארעטיסא פארפא־ט אין דעם קאאעקט־װן חוױ פאד געסט, א־ן;אך א קזידצן אפ־ו, איז עד שזין װ־דע־ זואך פא־ זײנע װ־בט־קע אירבעטן. און פאאטא־אק פארפא-ט מ־ט דע־ יזננע־ אז־םנעפזצטגיד דאמע א־ן א חאטעא, באפט דעד־ וױיא מ־ט א־ד א כזםח און נ־ט זיך א־בעד אי־ן א־דע א־עמס. דעד קאנטדאםט צװ־׳ג־ן ד־ צװײ םאװעט״צנע טזער װאקםט אויס אאץ מער. איכט אזן יעאטן, קדוש־ און ט־מאה, ע-אעכקײט און פאא׳עקײט, :יארר־נ־ק־יט און ה־נטעדװענז. פאיטא־אק האט אזיף זײן נעװיםן פ־ל טינקעאע, מייג־סע :ע־ג־עענ־ש;. ע־ ראט :עראט באציזננען מ־ט ז״ן פ־־י־ס שוועסטער א־ן צזנ, זוען ער ראם זי א;עפעדרעך־קראנקע;עפ־דט פזן דרום אר־ים צז ־ג־טאז־בן. ער האט אויך אימאא נעפד־יװט צו פארנארן אין זײנע;עצן די,־ײנע, :אױוע, עו־אעכע טאכטער םון דעם םראםעםאר באריס (״ילױאן — ״װאלנע פאלנו ארײ1 אי\?אגזפיש\ ינז״ ('רוגזיפיג;״ג־ט דעד טײך װאאנע װערט ד־גיד־ מאנט אין אט דעם בוך פונם ט־פן דו־ ס״שן ׳ג־ר־יבעד בא־ ד־ם פ־אנ״אק, איזן אויך :״ג־ט דער סאס־ פ״צע־ ים. דעד מערקװ־־ד־קער ר׳יי׳•־ יג־ע־ פ־אנ־אק׳ ס־מט דא צז דע־צ־יאן :א;ץ פיכזטע, :עזדינאעכע זאבן, זועאכע זעגען יג־־־ן אזזי ארט א־ז באקאנט װי ראם. זואב ד־ װארנע פא־ט א־־ין א־ן קאםפ״ג־ן ־ם. אבער באי־־ס פ־רנ־אק אױ י> מ־יסטע,־ אז אפ־־ ר׳ז ותנן;אנ־ו ־;־ע־ װיעאעכע זאכן קאן ער דעדצײאן אויף א גאד א־ױנא־ט־קן, ספעצ־פ־שן א־פ;. ער ב,~ענגט באאר אריו־ם באריגז פילניאל :עפ־רן אזן ר־;טע.־־;עפ־רן א־ן, מ״ג־ט א־ײן פאטירזננען, װע׳אכע ראבן, דזבט ז־ך, א קנאפע ־ג־ײכות צ־ דער עצם;ע־ג־יכטע. עס נײט;4־־ך אװעק ב־י א־ם א;עי־אננא פ־ן פא־בארנענע בחיזת אזן דער־נע־ ־.׳;כען, זוע־נע רעבן ז־ך װ־ באזזנדע־ פז;ם ממ־טזתדיקן י׳עבן, אבער אט ־ע;ע ־א:;־א,־ועה;ע;א;;׳<־:ע בחזח א־ן פאט־רונגען מישן זיך אר־ין א־ן דעם ר־־נטצ־יט־קן אעבן א־ן הז־בן אן אד־־םצוז־ננען, אדז־םצ.־־ פ־אן ז־ך פ־ן רעם ר־תט פזן ׳דש־ װ־־קאעכקײט. רע,־ אנרז־ב פ־;ם ־אמא־: ״פי־אפ־עםא־ פ־ױע; טערגע־יעװ־ט״• פא־עט־קא אױ;עפאדן פזן אעניננ־איד אזיף דער בויא.־:; פיזן דעם נ־יעפ טײך״. פא^עט־קא א־ז א־רעי פ־ן די;ע־ע־נטע א־ן דאטנ־ פאי־בא;־ א :עאע־טיער מ־ט א װערט־גאמע־, א;דויסער טעא־עטיקעד א־ן פ־אקט־קע־. א־ם נעהעדן ד־ נ־אנד־אזםטע פיא־עקט־ פון פאנ־ טאסט״ג-ע, אס־עם־פאדבאפנד־קע א־בע־בזיאוננען, ורעאנע װערן א־צט;עמאבט א־ן ־אטגפאי־באנד. א־צט איז עי־ דעד איג־צ־אטאר פון א;־יעם רא-אבאח פיא־עקט — פ־ן יעאפז א נײעם טײך, װאם זאא פא־־נ־קן מאפקזוע ןמ־ט;■׳זיג־ני־נאװאנא׳־אד, כדי צז פאיזואסיע־ן יע:ע ט־זקענע;ע:;טן. פ־אפעסא־ פאאעט־קא אױ אן אאטער פאא׳ג־עװיק, אבע־ זײנע װ־ע־ג־אפטאעכע א־פעטן אזן מאטעמאט־׳טע אז־ט־עכעי :ז;;ען א,־ן פא־פ־אזם ראמ עד :א־ א־ן די צײטן פ־ן דעם צאד :עפ־רט. א,־ז אר־ך א־צט ראט ע־ א־־פנע־־ט א־ן ז־ך פ־א א־־סעד^עכע זאדן אי־ן נעזװ־נהײטן פזן ד־ פ־יע־דיקע צײטן. ער יג־־ײבט נאך ארץ מ־ט ד־ע־ א-טיע־ א־טאנ־אפיע, רו־בט אן זײנע א־עקציעס בי־ט׳ די װע־ט־ער ״נדע־ט־ע :־־;;׳־״, עד א־ז אר־יגנעװאקםן אזן פארכאפט כײט רעי־ :י״ע־;־אנדיעוער בוי־ארבעט, אבע־ אן פ,־אזן אזן מאיצזת. עד ראט;״ג־ט קײן אייגן פאמייייע־אעבן, יזײז פרו־ א־ז א׳מאא פזן אי־ם אודעק, ע־ איידט א״״ף א מאו;ן־תרע;ק, יג״פייזט ער זיך באו־ז מ־ט מ־אך אי־ן כיעפ־עגאםע בזי׳קע. עד ט־מ זײנע ג־אנד־עז־ע אדבעוטן מ־ט א־נע־א־עסעד א־ב־ערצ־ינוננ אזן א־בע־ניענעבנקײט, און עס אױ א־ם פ־־עמד אניג־טעא אזן;עט־כ״׳. אױ אט דע־ א־־יבע־^עך־טי־־רענע־ און :־כטיערעד ׳מענט־ג• נע־ קזמען קײן מאפקזױע אז־פן װעכ קיין קא6אמ;ע, <װ עם קומען פ$ר די ב.—>4־בעמ־, אזן ע־ ײע־ט אזוי אן זײן וױאן און וױםן נעטריבן צזם קאו־טטע־, װו עכ אױ אמאא פא־געקומען זײן יחתונה כײט דעם מײו־א, װאם ראט אים ־ג־פ־עמיער אװעקנעװארפן און צוגעגומען מ־ט זיך זײן אײנציק קינד. ער, דעד ניכטערער מאסעמאמיק, ער וױי׳םט