Literarishe bleter · 1932-10-28 · 44 (28.10.1932) · p. Seite 704

זײם 704 ליסינזראריטנו בלזזסיגןז־ ו\\ז. 44 4431) ד ע ד בלייבט ער שטײז—אוז אט שט״ענדיק ווערט ער אנד־יפדט אין ׳שאעפעריהן שפיגצ... (1031) דעבן אין זאקאפאכע עס רעגו און דעננט און רענכט צעקאוננענע, עופערנע סראפנם — און איטרעבער פויקטאױױ מיין פענםטעד און איטרענע־ שסעסמ םיך צוקאפנם. דאם קעצנ פארזשמורעט די אוינן, םײז תאפ א־ן םיין ־ארץ און םײן האנמ רוט. א בייד האט צום ביאד זיך נעבוינן, אין אײנזאם א װאנט בײ א װאנט רוט... רער ־ענן פון נאקעטע װאלקן האט קוט׳ג׳ן און קוט׳עעחס צערעננט. נ׳האב הײנט אין דעד פרי, א פארבענקטער, םײז טו־ט אינם ׳עפינ? באנעננמ. זאר נאטיט װאס נעיצעען אצינדער, אפיצו פון םינדסטער באדײמוננ! א םאםענױ, זע: נ׳בין א ברינדעד אנאנם פון א נ־ײז־נדאער צײטוננ. איך בין א־צט א פרעדערםויז, װעיצכע פא־טרוקנט א־ן שטויב פון א בוידעם — און ם׳קענען ד• הארבסטיקםטע װינטן םײן הארץ, םײן טויטם, נישט צעהו־דען. און ם׳קר־נגט נאך און ם׳קצ־ננט נאך דעדרענן א ראנגער. א באננעד, א גרויער — װאס װירסטו, ם־ין הארץ, סײן פאראזנם, נאך םע־ װ• א ׳סיםערע סרו״ער?... (1931) 9 י ורערט טי־ ד■ נאנט, די װעיט װערט וװנדעד־ צעכעד. די װא־ איז זאט. און װי א פי״ער בעכעד םיט טונקרען װײן פא־נײגט ז — טיף דער פרײס־ק. א, ב־ידער ם־ינע: ־ראםיר װערן צייט־ק! (1933) דעד קדאכקער וז. ל. הארפערװז — הײלי?\ אורט1?. רע־ אװנט איז הארבסטיק און זיס װ־ ם־דע, פא־װ־אנעטע רו־זןן ׳נ׳ט׳עקט דע־ קראנקע־ ארו־ם ז־ינע פ־פ פ־ן ד־ ־אננ נ־וים־נעװאדענע הו־זן• און ער רענט אן ז־ין קאפ אן ד־ הענט, נ־־־-־ט צו זען, נ־׳ג־ט צו זען םעד־צ־נען און ער הארנט, װ־ או־ף ב־׳צדער פון װענט יעפ״נט ד־ יעטירקײט א שוױיננס פ־מ ׳צפינע;. און עד חאוטט פון קארענעם בדוימ, װאס א־ז ברו־ן און ם־ט ק־מר נעבאקן, בשעת ע־ עסט נא־ ׳נט־קערעך טו־ט ם־ט ד־ יאננע, דורבז־בט־קע באקן. נײט ער ם־ד או־ף צעװאקרטן דיר א־ן ׳םם־־נרט ־- א־ן ווײס נ־שט צו וועםען און פ־רט, אז װ־ האנ־נ ד־נט יםט־ר א־ם דער צע־ פון ד־ װ־עם און ברעםען. און ע־ פ־רט אזוי ברײך און פאדקרערט— אז דער װ־דײ א־ז נאנט און באזיגצט. ■■ ■■ ■■ ■■ ■■ ■■ ■■ ■■ םטנד? גײגיסשל / װין ד ד ײ דעד סאד פאר רא\ב\ א־יזלאור. א, רינט־ק האדץ, ם־ט דאנקבאדקײט דערםאן עם: נאך טענ פון אוםרו, פהד און סכנות ב־זטו דעדשוװםען צו דעד רו פון בארטן: עס רו־שמ ם־ט זאטעד צײוט־קי־ט דער נארטן און ק־רט ם־ט פר־שע עפר און םיט באדנעס. און ס׳נײנס זיך ט־ף דאס נראז צו ט־־ט פ־ן םארנעם, װאם װאנלען זאנפט און צארט װי שײנע ס־־־ע;, פארבענקט צו הײסע־ ערד, װאב אטעםט פארנע ם־ט פרײד א־ן נארד פון זופערדיקע שעהען. װען זון פארני־ט און;ר־ננער אװנט באו־מ ם־ט ק־דעד רו צ־ם פ־אצעט פון קדו־ט, װערט פײנט דאס נראז — און פון ד■ ב־־םע־ טו־ט ד־ שט־יקײט — װאם ם־ין ערשטע ט־פםטע, ה־־ם א־ז -- און ם׳שםעקט־ ד־ נאבט ם־ט צ־יט־קײט א־ן שלם־ת. א־ז פארן רעםרט ם־ט א ט־ף נעה־־םע־ קראפט בלו־ע פ־רות פון די הו־כע בייםער. ס׳װע־ט ז־ם ראם או־בם פ־ן שטערן — און ךי♦— װערט טיף און באױ און;ומ וױ ב־ױט ■:דיע ק־פ?. און ה־־נן װעלז םיא — און נײעז א־בעד און ס׳יצכיעתט כו־ע זע־כ אלן *צעע א־ן ד־ *עט־בער... ציזאמענפאד פוז ײװא איזנױ־יאדה פא־ רעם ײװא א־ן אםע־־קע נעװ־ס אװעק אויף א בדייטן של־#ך נ״ דע־ םיטװ־רקרננ פון טוער, װאס זענען ב־ז אהער נעשטאנען אן רע־ זײט אדע־ אפ־רו שט־ר באקעםפט ו״<ם ײװא. די אםער־קאנ־ער י־ר־שע פ־עםע האט א־צט פא־שטאנען, אז דעד ײװא א־ז א װ־ם־ ט־קע צענט־א־ע ק־לטור־א־נסט־טוצ־ע פון ונהו־ם באד־יטוננ. אויף דער דערעפעננננ־ז־צוננ זענען נעװען א־בע־ 500 פערזאן, — פאר־ ש־יוײע־ פ־ן א־נאנ־זאציעס, נעזעייבאפטרעםע םועד, םיטנלידער א־ן פ־־־נט פונם א־נסט־טוט. ד־ ז־צוננ האט;עעפנט נ. פ״נעדמאן, סעק־ רעטאר פונם אםאפטײר, און פארנערײגט ד״ד ח. זש־טלאװםקי א־זם פא־ז־צער. ד״ד ח. זש־ט־אװפק־ האט או־סנעדעכנט א צעטא פראב־ רעםען, װאס דארפן חורך ד־ סעקצ־עם פון י־װא אװעקנעשטערט װע־ן צו פא־שוננ: 1) ד־ ײד־שע פאי־םער־באװענוננ; 2) ד־ ייד־שע א־בעטעדשאפט; 3) ד־ ײד־שע ױננט: װ־ ,אזיו־ 1־ צו פאדװאנדלעז א־ן א ה־םמא־־ש־פ־אנרעס־װער קדאפט, קואטורעא, נאצ־אנא־ר א־ן עקאנאםיש; 4) ד־ י־ד־שע עטנאנראפ־ע פון ײד־שן פאאק א״־ן פון ד־ פ־־ ם־ר־אן י־דן, װאס װו־נען א־ן אםער־קע; 5) רי ה־שטאד־שע בא־ װענוננ און פאם־־־ננען, װאם צװ־שן זײ א־ז ד־ ײד־שע קאננרעס־ באװענוננ פון 1915- 1917 נעװען אײנע פון ד־ װ־םטרקכטע און האט נענעבן אן אנדענ צו זאנדעדע פעיקעד פאר דעך פארט״דיקוננ פד״ט־ק, דעם 23־טן פ. ח. האט ז־ך;עעפנט אין נ־ו־־אדק דעד ־עררעםעד צוזאםיננפא־ פון דע־ אםע־־קאנעד אפטײרוננ פונם ־יד־שן װ־סנשאפט־־עבן א־נכט־ס־ט. פ־נקט ם־ט דרײ ן־א־ צור־ק א־ז פא־נע־ ק־נרגן א־ן ודרנע ר־ ע־שטע ב־״טע קאפפע־ענץ פ־ן דעם ײװא ב״ דע־ באטייל־ק־ננ פ־ז פא־שט־יעד פון קויטור־א־נסט־טוצ־עם. אט ד־ קאנפע־ענץ חאט אװעקנערי־נט דעם נעזעדסאפטיעםן ־כוד פאד דעם א־נסט־ט־ט, און אננעצ־יבנט די ודיטעי־ד־קע פעיכפעקט־װן פא־ זײן ארבעט. ד־ װ־רנעד קאנפע־ענץ א־ז נעװען א םאנ־פעססאצ־ע בון דעם ג־ו־םן װ־לן, װאס עס פא־םאנן א־נזע-ע פאי־ס־םאסן צו שאפן און באפעסט־קן ד־ םאדע־נע ״ר־שע קורטיר א־־ף א־ע א־רע;ע־ י־ט;. דער אפר־יך פון דער;ר־נד־ננכ־קאנפערענץ איז געװען גע־ װארט־ק;ר־־ס. א נ־יז־ שט־אם ענע־נ־ע, א נ־־ער צופר־ה פ־ן װ־-סנ־ שאפט־עםינ בחות א־ז צוגעק־םען, א־ן ד• טעט־ק״ט פ־ן ארע ״װא־ סעקצ־עס ־אט ז־ך דאן זײע־ פאדשטא״־קט. ד־ ק־־צע באר־בטן, װאם ק־םען פ־ן;־ו־־א״־ק װענן דעם ע־שט־ פא־נעזק־םענעס צוזאםענפאר, באוױיזן, אז אין דער ײדישער אםער־קע חװיט ז־ך אן א נ־יע פארשטארקטע ארםעט פא״- דעם װ־םניג־אפטיעכן א־נםט־ט־ם. א־־פ ב־ז אחער איז אדום דעם אמאסטי־יר נעװען אן עננערעד קד״ז פון א־פעדנענעיענע סועד, זועט א־צט ד־ ארפעס