Literarishe bleter · 1932-10-28 · 44 (28.10.1932) · p. Seite 703

9 זייט 703 די אוינן האב; נעהוקמ םיט חידױט *ו דעד נײער וועאט, וואם א־ז א־צט ״נאר איננאנצן״ איױםנעםאאן אויף מײן נורצ. אי׳ײן ייונג — האב איך דעיבאיקט א גידױםע ױננט אין וו״לנע, װאס איז, װי איך, פאידבא&ט פ־ון א •עמרעבן צו אוביבאקאנטע וױיטקײט;. א ױננמ, א ניײנעבוי־ענע װי איך; א ױננט, װאם פא־ איד זענען תוננעד, קעלט א־ן נייט נישט נעװען קײן שטרויבין־שטײנער אין װענ. אבי א שמיקא יגיװא־ױ ב־ױט אי־ן א צונעצוקעדטע נאאז מ״; דע־ םאסנאוועד װאאד ה־נטע־ דעד יטטאט, דעד שאאסבא־נ און דעד װעג ב״ דער װילעיע— א, װאס םא־ א זוםע־ עס איז מיד נעקוכיען אינטקעגן א־ן װילנע גאך דעם ע־שטן װינטעד אויה איינענע פ״סי *טטײענדיק א־ן פ־־אינג בײ רעיד ווילעיע, ב׳ט־עת דער דערװאכטער שטי־אם האט דעם אײז געקדישלט, אױפגעהירבעמ איון געשמויםן אדאפ־װאםעיד, רעםאאט איז מיר מײן הײם, טײן אױפנערודערטער און דע׳דװאבטעד טײך, כיײן טײך, נעקומען םארן דמױן... וױ רער טאטע, ם־ט א שױוע־ן, אײזעדנעם לאם, שטײמ אויםן בריס בײ די אפענע זאסמעװקעס, האקט דעם אײז און לאזט אים אותק םיטן שט־אפ. ד־ םאםע, דאם עאף־יער־קע שװעסטעי־ר בײ דעד דײט — העלפן דעם טאטן בײם ם־־ל״ננ־שטדאם. א־ז דאם טאקע אויף אײביק אזו־? זענען טאקע מ־ינע װאי־צ־ען נ־שט םע־ דא־ט? םאכט דעםא־ט דע־ געדאנק וױדע־ װ־יטע פ־ענער: — ותםט ע־טעד װעדן; װעסט ז־ין א בעל־־כולת אפצוקו־םן בײ ש-נםק־ן ד־ ם־ל; װעםמ דאדט אליין ז־צן. ־א מ־לנע־, נ־שט מ־לנער— מאטע־מאמע װעלן זײן בײ דעיד זײט. םײן היים — א שטענדיקע הײם. א־פעס ם־ר — אױף ׳טטענד־ק ל״פעס ם־־. םײן וואםער װעט נאך א־ץ זײן ז־ם צום נומען. פון ר־ בנד־ם ב־ן א־ך פארז יא־ נאך מע־ אויסנעװאקםן. א־ן םײן פאםפאי־ט, װו צװישן מ־ינע אײסעדלעבע ם־מנ־ם א־ז םאר־ ־צ־יבנט: — ״־אסט םא־־, נאם פדאדארנאװאמ־״ — ד. ה. קלײנ־ נעװ־קם־ק אוז ם־ט א לענגאעכער נאז... מײן געװ־קס איז א־צט שוין םעד נ־שט קײז קאײנעד. א־ן נײעם פאםפאדט וייעמ מען מוזן פאר־ צײבענען נאד אינדעדש. ־א, װיאנע האט מיך װי א קינד אויםנענומען און באפױאן צו װאקםן. א־ך פאאג און װאקס. קאאפ• ביכער־ל־^אגער ,לולמ־בוד״ װארשע■ װעו־ה פרד ראבינדראנאט טאגאר די ר־זײם אוז די װעל־־ט (יאםאן) ס5.ך (םארלאג ב. קלעצקין) נאצי^ב^־ןיײיזכמ . - -,4 ש5עט?רמער (פארלאג קולסיר-ליגע) 40 2 ר. טאג$ר איז דער גרעסםער אינדישער דיכסער, אין זײנע ווערק םילם זיך דער כוח םון דער טײזנם־יאריקער אינדישער קולסור. ביבאיאטעקן, בובהענדאעד — יראבאט. א2 1>1־\ױ)3.1וא ,.אעוו&בא־נא^ץ ,ו1ס811-;1111צ1 פאר געאט אין םויאן: פ. ק. א. 6633. א בוכדהאל־־טער א בוכהארער מ־ט ערשטדאננ״םע העפערענצן װבט א שטערע אױױ א נאנצן טאנ אדער אויף יטעהן, מענ דײן או־ף פדאװינץ. באהע־שט םואשטענדיק פויאיש, דײטש, עננ־ איש, דוס־ש, העבדע־יט. צונעננאעבע באריננונגען. אםערטן א־ן ״א־טער. באעטער״ םאר א. ל־סיברארימב בובסיזזז־ זװז. 44 (443.) גער װוקם שטײנט ארויף; מײנע בנרים װערן א׳ױױ מ־ר עננ און קורץ... איך שרײב שידים און אװי גריננ און פשזט נײט דאס נעזאננ אין מיר אויף. איך קום ינאנץ אפט אדײן אין װילנעה קאויזן, פא־פייד שמועםן מיט די קאויזנ־קעם, װאס זיצן עא התורה יעא העבודה. טהעםט■ צומאא, זײעה גסרא־ניגון םארכאפט נאך טײן געםיט אויף א דגע, ם׳נעםט אין א חשק עפענען א גםרא און, װי זײ, אױסזיננען דאס נאנצע חױת אין אערךחאא אד״ן. א־ך דערקען אבער או־ך אין די אױגן, אין די;עזאננען םון רי זזיאנער קאױזניקעס, אין זױאנער קאזיז אדזם שזא־הזיױ, זױ זיי בענקען מ־ט מײן אמאא־קעי בענקשאפטן זײ קאעמט דאס אײנענע, װאם האט ב־ז :אד נ־שט אאנג מײן געמ־ט צזניז־םנעדה־קט. א־ך העד מ־ט בחורים, האאב און :אנץ םאנאט־שע; האאבע איון :אנצע אפ־קורם־ם. א־ך םארײניק בחורים םון עטאעבע קאיויזן אין אײן אננדהז ״תורה מצייון״ — װעמ חײםן די אנודח. מען װעט עטאעכע טענ א־ן װאך צזנו־םקזמען אין קאו־ז אהײן; אאע אינא־ױעם זועט מען אערנען א באאמ נמרא; אעידנען אביםא או־פנעקאעי־טעה, םא־טנעש־־טענער אזן דעד ע־קר — װעט מען אערנען אשון־קזדש און דקדזק... ס׳נעפעאט. עטאעבע צענדא־ק בחור־ם, :־עסערע און עאטערע פון ײיה, װערן א׳ר־יננעצו־נן א־ן דער אנזדה, פ־נקטאעך קוכיען זײ. מען שמי־עסט פזן א דרו־סנדיקעה װערט. מ־נן העדט פ־ן א־ץ־־שהאא אי־ן דער בת־ציזן. מען דעדט פזן ײדנם װ־דעד־קער קײן ארץ־־שראר מען רעדנט באומ־שט א בייאט נמ־א; מען רערנמ אבעה מ־ט בװניה רש־ן־קי־דש, דקדי־ק אי־ן אכרערע םםי— חוא... א־ך נ־שטער אי־זם שוא־חויף; פאדקוקא־ן ד־ ט־פע, םא־שװ־צטע א׳זן פאי־דזמפענע חױםן; קוק אי־ײן א־ן ד־ קעאעי־־פענםטעדרעך, וע װ־ עם אעבט דאדט װ־אנעד אדעמקײט. עס :ער־נגט מ־ד, מ־ט אזא ארעד אן אנדער תירזץ, א־אפ א־ן אזעאבע קעלעידן; אעבן דאי־ט א שעה אדע־ צוױי מ־ט די ״ױשב־ חושך״ — װ־ א־ך רוף ז״ אין כיײנע ױננע איון קײנמאר נישכדנעדדוקטע שירים. א־ך באנענן אין וױאנע ױננע מענטשן אין מײנע יארן, ארעד ערטעדע סון מ־׳ד, װאס זענען פון אאטן ב־ת־מררש א־זיס און זואס גײע נעזאננען האבן זײ פאדבאפט. פרװון אױך זיתר כשדון אין שידים שרײבן. ב־אאיקם שידים זענען א־ן מויא פון אזא ייוגנט. תדן שיר ביאאיקם אערנט מען איױף איויםנײײניק. םונדעסטײענן פרװו אך אין דער שט־א באשרײבן וױרנעד ארעכד קײט דװקא א־ן יידיש. ייד־ש קימט מיד אן נר־ננ און פאדט שותר. קזמט מיד אן גאענט און פא־ט נ־שט צו דעד האנט. א־ן ש־ד — :אר שותי־. פדװו איך דעריבעד שױײבן רערצײאווננען א־ן ״ד־ש. ש־רים — נאד א־ן אשון־קודש. א־ך וױיס אאײן נישט אויף קאאר, פאוי־װאם ראם קומט אדוי איײם. אפש־, וױיא די בת־צױן רי־פט, מ׳זאא צז א־ד זיננען, אזן ז• פארראגנם עם נאד א־ן אשון־קידש. ד־ בת־ צױן האט דאך צז מ־יד א־ן די אעצמע ־אדן, ותן :אך א־ן ב־ת־ המדי־ש, אי־ן די משסר־נעבט, :ערופן א־ן דעד חײא־קעה שפדאך. זי האט נערזםן מ־ט דער שט־ם פזן די גכ־אים; דויהך דעם דמ־ון םון ד• בעאי־אנדה. דאס אעבעד־קע אעבן אדום מ־ר; דאם אעבעד־קע, װאס םזן דעם בין א־ך א טײא — דאם האט םזן םיד נאך דעיװײא קײן םך נישט נעפארעדט. אאײן א־ן כו־ט געװאקםן — ב־ן איך געװוינט נעװען א־ן דער נויט צו נעפינען מײן קאארע אוםט. אאיין א־ן ד־ ױננע ־אדן, א־ן א וױנקא פזן אעבן אײננעװיקאט — אי־צט, װען איך ב־ן או־ף מײנע אײנענע פ־ם אװעק — בין א־ר נעותן םאדנזמען מ־ט מײן אײנענעם נאם״י־אעכן װאקםן. ׳דחמני־ת־נעםיאן צו די, װאם װעאקן אין ד• װיאנעד פ־נםט־נ־ע העאערם, אבעד דעדוױיא — גא־ :־שטא ק״ן פדאטעםט צו די, װאס אעבן אזיף ד־ אז־ב־עד׳שטע שטאקן.;־בעד פון אאץ האב א־ך נעהאפט אי־־ף רעד גאואה, װאם ותט צזנו־פנעמען ארע־ מען פון די ײדישע נאםן א״־ן געסאעך און מיט צימבא און טראמפ״טן ם״דן קײן ארץ־ישראא. א־ך האב צונעקד־נן:אך צװײ תאמ־ד־ם. בין שו־ן פבח צז צאאן נאנצע דר״ רובא א חזדש ד־־ה־נעאט און נעפען א באזינדעין הדר פאה מ־ר א־ײן. א ההר א־ן א זײט־קעד, ׳ד־ינעדער ׳נאם, יװו בײמעד זענען נעװאקםן אנטק־ננן מײן פענםטעיד פזן צוד־טן שטאק. ב־ן שײן בבח :עײען איז־םצזנעמען א־ן מ־ינע ד׳ אמזת נײ־געםונענע םרײנט איזן חבדים, װאס האבן;עהאט דעם חשק אױסצוהערן ד־ :אך־נ־שט־ נעדדוקטע שיד־ם פון א ־יוגנן משורד.