Literarishe bleter · 1932-10-28 · 44 (28.10.1932) · p. Seite 701

זײם 701 ליזזזןראריגזזזז בלגזזזזר וזזו. 44 31*4.) 4 ״א־ך וזאב נעלײענט א םך און םיט פאנײסטערוננ, טיט בא־ וװנדערו::, אבעד די ביכער האבן מיך :י׳סט אוועהנע׳זזטויסן פון דער וױדקלעבק״ט, :אר זײ האבן םארינזטארסט דעם א::עשטרע:;טן א־:־ טעדעם צו איד. ז״ האבן אויפנעדענמ די פעײזײט צו ־אאבאכט;, פאדנלײבן, דאם אייענען האט צעברענט דעם רוריטט צו קענען ם׳אעבן׳־. נדען קאן בדעננען א סך ציטאטן סון נארקין, װו ס׳דעדצ״לט זיך, אז ראס בוך האט א נרױםע באדי״טו::, אויך װיםיל עם העלפט אונז ז־ך א׳־יענטידן אין דער װירקלעכקײמ און די דאז־קע וױדקאעכקײט א־בע־אנדע־׳:־;, א־בעדנואכן א.ון באנײען. כאדאסטער־סטי׳ע, װאם ד■ ב־כעד, א־ן װערכע ס׳א־ז נ־שט :עװען קײן אקטױוע באצױננ צום לעבן, האט;א׳־קי :ייעט אויםגענומען. אזוי, צום בײשס־ל, אין די ״פאדצ־יבענ־שן פון טו־טן־הו־ז״ סון דאסטא־עװסקי, האט א־ם אפנע־ יטטו־סן אם־צו דעד :אטען ״טוימן״. פאס־װע אונטערטענ־קײט האט, פא־שט־יט זיך, גארק־ן :ישט נעקענט צוצ־ען. און װען נארקי האט ז־ך נעסובוען םאר דעד פען און האמ אגנעהו־בן איײן צונו־םשטעקן ב־בער, האט ער ד־נם דאז־קן קוק א־־פן בוך, װי אויף א װאםן איבערצוכיאכן און א־ב־ערבו־ען ד־ װ־־קיעכקײט, שטענדיק או:טע־;עשטראכן ם־מ דער נדעסטעד אי־ בערצײנוננ. זײער אינטעדעםאנט אין דער דאזיקער הינזיכט איז דער אנפאנ:־ פעד־אד םון;אדק־ס ש־אם;: ״א־ך האב ז־ך נעם־לט װ־ פארשכודט און איבעדנעלעבט אנםאלן פ־ן פיא־דעדער־י, א װערטער־שנעון פ־ן םאראאננ.ארו־םצוזאנן דאס, װאס האט :ענאנט, םארב־טערט, נעפ־־יט. ס׳האט ז־ך נעװאיט דער־ צ־יאן, כד־ ז־ך או־סצויאדן. ם׳זענען נעורען םאפענטן ם־ן אזא מ־ן פ־־נאעכעד א״עשטרעננטק״ט, װען ס׳איז בײ מיד, פונקט װי ב״ א היסטע־־קע־ נעשטאנען א קנו־א אין האאז און א־ך תאב נעװאאט אויםשדײיען, אז רעד נאעזער אנאטאאי, מײן חב־, װאס איז א טא־ ^אנטפו^ע־ בהור, װעט. אונטערנײן, אויב מען ורעט אים :ישט העאםן, אז ד־ פ־אסטיט־טקע טערעזא איז א װויאער מענטש, און ס׳איז נישט אפת, אז ז־ א־ז;אר א פראסט־טוטקע. םיר, די סטודענטן, װאם :וצן ז־ או־ס, זעען דאם :ישט, פונקט אזו־ װי ם־ר זעען :ישט, אז מאט־דא, ד־ אאטע בעטאערקע, איז קאינער װי די ױננע באאעזענע אקושע־קע ־אקאװאעװא. ״א־ן נעה־ים אםיאו פון מײן נאענטםטן חבר, דעם םטודענט נור־א פא־עשנעװ. פאענ א־ך שדײבן אידעד װענן טערעזע;, אנאטאאין, א־ך האב :עשר־בן װענן דעם, אז דער ש:ײ װעט צענײן אין פריאיננ :־יטט צ־א־ב דעם, אז עד זאא אראפד־נען אין שמוצ־קע װאםערן פון דעי;אס אין קעאער אד־ין, װו עס ארבעטן ר־ בעקער. א־ך האב נע־ שר־בן, אז װאאנא א־ז א ש״נער טײך, אז קוז־ן א־ז א ־ודאש־ פא.־עמער, אז דאם אעבן איז א חז־רײ, אן אופעט, װאם פארדארבמ ד־ :שפה״. שו־ן א־ן ר־ ע־שטע נאדק־ס װערק פראטעםט־רט ער ם־ט דעד;א:צע־ ק־אפט קענן אזא א־דענוננ ם־ן אעבן, קענן אזא םאצ־אאן :עב׳־־, ותי״בער צעקר־סט און צעדר״ט די מענטגין, װאם צאפט אירו־ם פון ז־י ארע אעבנם־זאפטן. דאם שרײבן ב־כער פאר;ארק־ן איז נעותן א קאמף קע;ן אאע ״חזידײען״, װ־ ער ןםאענט ז־ך אפטמאל או־סר ר־קן, און פאר א פר־ש, איכטיק אעבן, פ־ײ פון אאע אומזיסטע םרע־ סעד, װאם זוינן אוים ד־ זאפטן םון אנדערע. ״װען א־ך האב אנענשר־בן די ״פאעמע װענן אאטן דעםב1״, ד־נרצ״אט נארק־, ״בין א־ך ז־בער נעותן, אז מענטשן ותאן איבער־ אײענען מ־ין פאעמע און ז־י ותאן ת־כף פא־שטײן, װי מ־אוס זײ אעבן, זײ װעאן ז־ך אומקוקן און זײ װעאן ש־קן צום ט־יװא ד־ דא־ זיקע ״חז־־יטע פאסקודסטװע״, ותאכע האט זיך אײ״עזאפט אין זיתד אעבן, און ותאן או־פבויען אן אנדעד אעבן, א פרײד־קם, א א־כט־קס, א מע־ ציאבאװוסטס״. ד־ זעאבע באצ־וננ האט נארקי צו ד־ער שרײבערשעד ארבעט, צ־ ק־נסטאע־־יגייע ותרק, צו דער ראאיע א.־ן צו דעם פאא־ז, װאם דע־ ק־נסטאעד פא־נעמט. און זײן פעדזענאעכע דערפארוננ באטיט ז־ך :ארק־ א־בערצוגעבן ד־ אנםאננער־שדײבער. אט װאס ער שו־ײבט װע;ן ד־ פ־נקצ־עס א־ן ד־ או־פנאבן פון שו־ײבער: ״דע־ ק־נםט־ע־, דאם א־ז דעד דע־ם־אעד פון זײן אא:ד, םון זײן פאלק און ק־אס, דאס או־ע.־, או־נ א.־ן הארץ. עד א־ז ד־ שטיםע בין זײן עפאבע. ע־ םוז װאס־מעד װיסן, און װאם־מער ער װעט קענען די פא־נא״ענהײמ, אאץ מער פארשטענראעך ותט אים ותרן דא איז זיתר װיכטיק צו באטערקן, איז נארקי האט אין ענטסער ארויםנעזאנט אײנעם סון זיתע אטאאיקע נעדאנקען, צו װעאכן ער האט זיך ז־ך זיתר אפט אוטנעקערט. און װירקאעך, שד־םמשטעאערײ א־ז פרתר םאר אאץ א קאטפאיצירטע ארבעט, ס׳איז פונקמ אזא פרא־ דוקציע װי אלע אנדיערע, און דעדפאד קאן םען םיט פא־עקשנטער, אננעשטדעננטער ם־ ז־ך דערשאאנן ותאכע נישמ איז רעזואמאטן אויף דעם נעביט. דאס, װאם נארקין אאײן א־ז :עאוננען צו דערנרײכן, דער־ קאערט עד אאײן, אז ס׳איז נעקומען :ישט פ־ן אײננעבוװ־ענעם טאאאנט, גאר ת־יפטזעכאעך דורך םארעקשנמער ארבעמ. אעאניד זװדדיתװ האמ אכואא א זאנ נעטון גארקין: — אאעקםײ, מיט דײן םארעקשנטקי״ט רייצסטו ט־ך אמאא אװי אויף, אז א םך םאא דאכט זיך מיר אוים, אז דו ב־זט נאד טאאאנטאאז. נארקי האט א־ם נעענטפעדט: — איך קוק אויף זיך נ־שט װי או־ף אן אראבער םערדא, נאר וױ אויף אן ארבעטם־פערד. א־ך װייק אז טײנע דערםאאנן האב איך צו םאדדאנקען נישט אזוי פיא מײן אײננעבוירענעם טאאאנט, װי מיין קענען אריתארבעטן ז*ון מײן ופאײם צו הארעות;. דעם דאזיקן;עדאנק :אדק־ס ותנן דעד באדײטוננ םון ארבעט, דאט זײע־;וט אוו־םנעדר־קט עדיסאן, ותן עד האט נעזאנט: ״אאע םײ:ע דערג־ײכוננען :עמען ז־ך פון צוױי פראצ״ענט א־נ־ ספיראצת און 98 פראצענט הא׳־עװאנ־ע״. די מאנוסקו־־פטן םון פ־שק־נען, טאאסטאיען א׳ין אנד״ערע נרו־סע שרײבער וו־יזן, װ־םיא זײ א־ז או־םנעקומען א־בערצומאכן זיתדע ותו־ק, און די דאזיקע םענטשן תנען נעותן זיתד און זיתר טאאאנט־ םוא. נראד ד־ דאז־קע באצ־זוננ;ארק־ס .צו שר־פטשטעאערײ וױ צו א פראדוצ־־־פ־אצעס, װ־ צו אן אננעשטרעננטע־ א׳־בעט, בדענגט אים צו שטעאן באזינדערם שטרעננע פאדערוננען צום שרײבער. און :־שט :אר צו אנדע,־ע שרײבעד, נאר צו זיך אאיין אויך, צו ז״ן ארבעט און זײ:ע ותדק. א שטרע;גער צו ז־ך, פאדערט ער ס־ן דעם א:פא;נער־שרײבער ערנסטע הורכנעטראכגדע ארבעט דערפאו־ טאקע א־רא:־ז־רט ער אםט־ םאא נישט זיתר פרײנטאעך אויםן אד־עם פון איינ־קע אנפאננער, ותאכע אייאן ז־ך אפצודרוקן זײערע אידער און דערצ״אוננען און אפדרוקנד־ק א דינינקן זאםאבוך םון וא־דעד און דערצײאוננען, הערן זײ אויף ז־ך אערנען. ״די אנטשײדענע קואטורעאע און שעפער־שע באר־יטונג םון ארבעט״ — שר־יבט נארק־ — ״האב א־ך באנומען זײער םר־, װ־ באאד;אר א־ך האב דערם־אט, >*ז איבערזענן א בו־ם, אי־פנראבן די ערד, באקן ברו־ט קען מען ט־ן מ־ט דע־ זעאבער באפר־דיקו:;, װ־ שרײבן אידע־״. נארק־ א־ז דו־כנענא״ען א שות־ע אעבנכדשוא. ער האט ז־ך דעדהויבן פון דער םאמע :־דער־קםסתד שמ־םע צו דעד העכסטער הויכק־יט פ־ן דעיר מענטשאעכער ק־אטור. דאס האט אים;עקאסמ;ישט װ־נצ־ק מי. זײן דע־ג־ייכוננ א־ז ד־ פ־וכמ פון נרו״םער אננע־ שטדע״טער ארבעט. נארק־ם ותנ דארף זײן א ב־ײםפ־א פון דעם, װאס עס קען רער־ נדײכן אן אנפאנגעד־יג־ר״בער. דאם ב\ך א\\ די װירזןלמכעיױז. ״באװײזן דעם מענטשן די נויטיק״ט םון װיסן, אױ פונקט דאם זעאבע, װי איבע־צײנן א־ם א־ן דער נוימיקײט פון תן. דע־ אינדנ־ ראט דארף באזונדערם װיםן זײער םיא. און :אר דעמןזאט ותט ע־ :וט קענען אױםמאאן דאם ביסעאע, צו װעאכן זײן פערזענאעכע דנ־־ פאר׳־:: האט אים :עפירט. או,ײסמאאן דאם אין פא׳־מ״נן נע;ונ אײ:־ פאכע, קאארע און ביאדאעך א־בערצײננד־קע״. נארקי האט דודך זײן נא;ץ אעבן :עהאאטן אין א״ן זאמאען וױםן. זײן נרוים־נ און פיאײט־קע דעדפארו:; און װ־םן האט ע־ אנ־ נעקאיבן;א׳■ א דא:ך דעם, װאם ער סאענט שטענדיק אתטיװ ארײנ־ דדיננען אין די סאנבע געדיכטענישן םון אעבן. דע־פאר, ײאס ע־ האט;עקוקט אריף דער ארומיקער װירקאעכקײט מימ אננעשט־עננט־נר שארפז־ניקײש נארקי האט אויך זייע׳־ איב;עהאט ביבינר, אבינ־ רי ביכער האבן;ישט אותקנעצוינן זײן אײפמערקזאמק״ט םון דער װירקאעכקײט אין אן אויסנעטראכטער ותלט אורײן. םארקערמ, זײ האכן שטארקער אים פארקנ־פט מ־ט דער װ־רקאעכקייט, זײ האכן אים :עאערנמ, װי כעסער צו קענען זי םא׳־שסײן.