Literarishe bleter · 1932-10-21 · 43 (21.10.1932) · p. Seite 690

690 דיס לימערארישט בלעגוטר וחז. 43 (442) 40 דעד ציגײנער־טעאםעד איז דאםנפאדפאנד :•;־־כדנאטע־ האט אױםכעפירט, קאן כיען :־יעט אנחנר׳ע לױ ב>>- װונדעדן דעם א:הױב, - - :•עט :עקוקט אוױז דעם ׳צװאבן טעהסט, א״ף דעם אונוב^־לארפעכעם נדים און אױף דער אױבערפלעכ־ןעך־ ק־יט פ־ן בא־אקטער־זאצ־ע. דע־ ערעביע:ט פון פארוױיאו:: א־ן רער ״.־פ־ר דאט־נ־דט אן םפק א־בעד דעם שאצ־אאן ערעמענט, אבעי ר־ ־־ין־פא־װ־־רער־עע ז־יט פארטאנט א באזו:דעדן א־במעדעס פאד דעם צו־ט־־ער דערנו־ט, װאס א־ן ד־ טע:־ן און א־ן ד־ ר־דער װערן א־,־־ם:עב־אבמ צו־בעדד־ק־אוטבאקאנטע סאאקישע יעטר־בן פ־ן ר־ צ־נײנער. טעאטדאר־ש א־ז דער דעקאראט־ווער, בא־עאנראפישער (נרז־ פעם־טאנ־ז) א־ן טוז־קאר־שע־ עױעכיענט או־ח םך א דעבערער שטופע וױ דע־ שו־שפ־רער. דאדכן װו עם ק־כוט צו כאדאקטער־•:■-ידערונ;, זעכען ד• יבפ־רע־ בטעמ אן או־םט>ם אוטנעש־קט און אומבאזזאר*;. אפ־רו ד־ א־־םעריעבע בא־אקטער־זאצ־ע נ־ט זיך :־שט א־ין. ד• נר- ב־ען פ־ן ד־ כוע;ער ט־ט ד־ דאטעטעע־צונעקױעסטע קראטש״ע־בערד דאבן באט־ ״א פ:־ם פון חוזק״, באטיב ד־ יעפ־רער םײ:ען עס או־ף אן אכותן. ט״טױע־ם קא:םס־־קצ־עם (א־ן ב־ידע פיעםן) זע־-יען ס־אכט־ פ־ר םי־ א־ן ז־־יע־ צלרעקברעם־ק־יט אזן סײ א־ן וזײעד טפעקטאק״ רעדן עפעקט. דע־ צ־נ־ײערשער װאנן (א־ן ״דאם ריעבן אז־ף רעד־ער״) א־ז א כ״םטע־ פ•; טעבנ־שער •:׳פאױזאטקי־ט און סצענ״טער נוצ־ ־עבק־־ט. דע־ א־־:ער וראבן ראזט ז־ך :וצן או־ױ עטרעכע אופנ־ם און יעאפט פא־ ד■ עפ־ױער א :רעניעבק״ט צ• יעפ־רן או־ף עטױעבע פדאבן.;אקדבראטכ יטטערו;;, װ־ :עזאנט, ט־אנט א׳ױף ױך ם־מנ־ם ב.-ן :ואדע־נער טעאטיע־־לייט•־. ד־ ׳מ־זאנםצענדדו;: (ספעצ״עי ,א־ן ד• מאםן־םצענעם) זא;ט עדות װע;ן א ד־פיטער שטופ־ע שטעױערישע- מ־־סמעדשאפט. צ־ם באד־־עדן קאן מען נ״בט זאנן דאם דערב־קע װענן דע־ ניעיטטאיט־ננ פון ד־ באזונדעדע פעדזאנען. יעם א־ז זע־בכ-טפא־יעמ־ענדױע־, ז*ז ד־ צ־נײנער־שע נעזעױמאפטר יעבק־יט, ם־• א־ן מאסקוױע און ט־־ ״אוךף דע־ פ־אװ־נ־ז״ קאן;״בט ױפע־ן דיעם צ־ג־־נער־טעאט־ע-;יענונ באזובער פאר אױע פאג־־ טיעיעױננען. דער־בער א־ז א־ן ד• פארשטעי־נגען אר־יננעבדאבט נע־ װארן אן עיעמענט פון דערקילערזנג און פאי־מײמיס־:: אויף רוסיש. אט דע־ פא־ט־יכדעעד״עעד עאעכרענט דאט א־ן נאידבראטס רעזש־ באק־מ־ען אן אן־כטוע־עםאכסן און װ־רקואמען כדעאטדאי־שן או״שדרוק. א־ן ״דאס אעבן או־ף ־עדעי־״ װעדט;עכוצט דעד כרעטאד פ־ן א־;י טע־מעד״ע (צװ״בן־־עפ־ר) או־ף צו ב־זמנען ־צו ד־;־•עט־צינ־תערישע צ״כ־״יע־ ױעם אױדאיט פ־ן דער יכ־פ־צ ד• אינטערמעד״ע טראנט א״ך ד• ד־־פט־יאבט פון פ־אפאנאנדע, פון דעקאאר־רן ד• יאזו:־;ען פון םאצ־אײפט״בן א־בערבו־ א־ן דעם צ־נײנער־ױעבן. מ־ט קאיאםא־ן עפ־עקט ורע־ט אננעורענדט דער באקאגטער מעטאד פון א-ינפ־-ן ד• יעפ־״ע־ א־ן ױעם צושו״ער־זאר. ד־ פר־נקע מעאט־א־ י־יבק״ט פון ד• א־נטערמעד״עם :ןעמט אורעק פון דער פדאפאנאנדע דיעם אװםזען פון א צונעט־בעפעטער זאך. א־ן דע־ צװ״טער •בפיי, ״צװ״בן פי״עדן״, וױיזט יסו־ן דער ציני־נע־־כדעאטע־ א־ױם א ד־עבע־ן;־אד ׳;דעפער־שע ארבעט סײ אי;ס י־טע־א-יבן ױן. ד• •בטעיו;; א־ז מע־ קאמפאיצ—טן און שארף א-ן דעם;עפיעבט פון פ־אפא:א;דע א*ן בפעקטאקר, א־ן דער קאטב•־;אצ״ע פדן ד־אמאט״בער •בפ־ר און פא״ק״בע טאנ׳ן און :זןזאכנ. ד־ער עי־עמיענט פון אינטע־כרעד״ע װע־ט יבױן דארט אזוי וױ אדנאנ״ב• פא־פ־אבטן א-ן דער ־בפ•••, א־ן ד• ־בפיױערן, װאם טומ ד• א־ב־עט פדן א ״קאנפע־אנם״ע״ און דערקױערט אױף .־ום״ב דזעם א־נדאי׳ט פון ד• באזזנדע־ע םצענעס. א־ז א צ־ענטױארע פ־נוד א־ן דער ׳בפיר, באט״ב א-ן דע־ פאבױ׳ע א־ז ױ;״בט ק״ן אנטײ^עברערן. אד־ף דעם פאן פ•; ב־רנע—ק־־נ װערט א-ן ״צװ״בן פ״ע־ן״ פארנעיבפ״ט א :רע״בד פדן א צ־נ״נע״בן טאבאר, װאס יב־ל-ם אר״ם א נרדפע מע־;ע־ או־פזדבן ״בפ״ז. ד• מענער בראנדדבען, ־בט־־םן יז־ך אן אדיף װ־יםע באנדעס, אבע־ מ־ט דעד ד־לף פ־ן א רו־טן פא־ט־זאנער גיעפ־נען זי־ צור־ק דיעם וױענ צום סאבאר. ד• װ־ים״ע באנד־טן קו־ מיען א־ן טאבא־, באני״ען ז־ך ברוטאל מ־ט ד־ צ־נ״ױע־, זז־אן ב־י אורעקניעמען ד• ״ביענםטיע מעבטעןי א.ון בעםטע פעי־ד. דער ם־רער' פון טאבאר און ד־ קוראקײצדע ערעמזמטן צװ״בן ד• צ־ניינער, זענען :ר״ט צו ד־נען ד■ וױיםע, אבזןד אונטער דער ם־ריער׳באפט שון דעס אין;דמ. 11 (410) ״ר־טע־א־־יבע ביעטער״ פון ד—־אד דאבן מי־ פא—עפעט-עבט אן ארטיק־ פ*ן אתזיע־ מ־טארבעכדער •ב. ־. דא-־פ־ זאן וױענן ד״עם צ־נ״נע־־טיעאטיע־, װאם א-ז אדנאנ־ז—ט א־ן ט״בעבא־ ם־אװאקײ א־ז אן אפדאנד־ו;; וױעגן רער ע״בטער פא״בטערו:: פין אט דעם טיעאכדעי־. א־ן מ־נםקיע־ ״אקט־אביעד״ ׳;יעב־־ניע; מ־ד א־צט אן א־ט־קר פ־ן ב־כװא־ד װעכן ריעם צ-נ״כיע־־סיעאטיע־, װאב '•עקזים־ ט״־ט א־צט א•; ־אטנפארבאנד, א־ן װע־בע־ א־ז;־עק־מען א״ף;אםיב־ ״בפ•־; ק״ן מ-נםק. ב׳א-ז א־נטע״עםאנט, אז דע־ ״עז״ביהע־ פ־ן אט דיעם צ־נ״נע־ ״בר־ט׳עאס׳עי- דם׳ע־ד בנ־מ•; ״עד ק־נבט״ע־ ־עי- ױעבעד״עװ ט׳עאנדע־ א-ז ״ע־ א־ט־םט פ-:ם מאםקוױע־ •־ד״בן : :א־דב־אט (װע־בע־ ־אט ניע״בפ״יט, אנב, א•; ״ ד״ב״״ב- ד• ־אױע פרן מענדעריע מ־ב״םפ״ם). א״ך ט-ב־ע- א־ז א ״ד. דע־;עד-־ף —עז״ב־םע־ פונם טיעאי :װארדן: — ״ד־ צ־נ״נעי״״בע;עדעייבאפטױעבק״ט א־ן מאסקװע א־ז א״םנ׳עװאקסן. דע־ ז״בודנאי װאם װ׳ע־ט א־ױסנענעבן א״ף צ•;•״;׳ע״״ב א־ז :״•בט נעװען;<;־; א״ף צ• באקעמפן און א״ם־אטן י■ צ״.א;יצטי—;יע . ב״ ד• םאצ־א״ע א•; ס״ ד• קזיטו״ע״ע. מ׳דאט;עדא־פט יבאפן א מיע־ די״עקט;, א מע־ װי־קזאמען אפא־אט, װאם זאי פ־ן א״ן ז״ט א״בװא־צ־ען ב״ ד• צ־נ״כער ד• םם־ניעוױקפן, *ואם ״בטאמיען פ־ן ד• צא״״״״ע צ״טן: קא־טן־װא־פיע־״, בעסייע־״, ״בם״ת א־ן צװעקיאזע װאנ״עכ־״ב; און פון דע־ אנדע״ע־ ױיט פא- פ־אנצן ד־;עזונכדע ״בפ־אצן פ־ן א פ־אד־קט־װן םאצ־אין יעבן, קע־כע־ פ־ן םאצ־א״סט־״בע־ בױא־כנ א־ן ד־ ־אכרען פ־ן ,ד־ :אצ־א־;א־ע פא־מען. א־ן אט א־ז;ענד־נדעט;עװא־ן א צ־נ״נ־ע.—טעאטע־. ״מ־ר דאבן פא־נע״ינט אינזיע־ פיא;, ױע־ פאיקאמבירד דאט דיעב פ־אן אנר א מענױעבק־יט צ־ ארנאנ־ז־־; דיעם ־ צ־נ״נע־ יב־־ן אנדע-דארבן ־אר דאב ״ב יבפ־יע־ ועניען צ־נ״כזל־. ען ד־י״עקט פון ד־ טאבאין. א ס־ א*ן נ<קר*נן ״, דע־ה״;רט דער טעאטע־י פי:קצ'א:י־ט. פ'ו זיי ־אט ט<ן :<:יכ ־עם ציגיעעף־ייטן אי־פאבעט ען. עמ^עבע פזן זײ ד^פן א־ז אײכדעליכײנן צי ־ע־:ען :״יק כײט זײע־־י; :ד;אנד<ר־יעט נע:*כרען :דעאנדע־ אז דע־ א צא^ :ײײבצי־ הינטע־ ז*ך א האדיעדע פזן ױננע־ אין טענצע־ אין צינײנע־־בא־ן. ־ע־ ־עז״״בע־ אזן ^ייטע־ פרן טעא־טיע־ איז ט.;ארדביאטי. לעבעדיעװ איז :׳־*״-*ז ז<:<ן :ע״זילױ־י־עןזיציסערן. אין ניאםקװע האט ד־ ם־זפע א ״בטאנרדאפטיקי טעאסער און יבפ־רמ דאי־ס ־ענימעס־ק״. צװ״ פ־עבעס דאט בובװאיד;עזען א־ן מינםק. ״ם׳א־ז קאנ־ טיק, — יב״־בם ע־, — אז ד■ ׳מאדע־נע טעאטעיי־קו־ס־ר א־ז מ־ס א ד־פ״בע־ מאה ר־ב־פאמ אננעודענדט נעווארן או־ף צ•;עבן א טע־ אט־אי-בע א״סי״טע־ו;; א•; םצענא.״״ביע בא־עדעװד־ק״ט צ• ר• פא־ק-בע א״ננא־־ט-ק-טן פ־ן די צ־נ״:ע־, — ױ״ער מוױק, זײעד טאנ״, ז״ע־ ט־פאזיב, ז״ער יעבנם״בנד״נע־. דאם עי״בטע שט־ק, ״דאס ״נבן א״ף ־עדע־־, פארמאנט דעם חן אין ד•;א־װק״ט פון א;א־־באדן־״בפ•'. ד• באב־״ע א״ז א ײא״א;ט א,״ף דעם באקאנטן ״באב-אז מ״ט דעם ב״זן טאטן, ״װאם ־אזט :״בט-. אבע־ א־ן דעם דאױקן ״באייאן א-ז נא;ץ;וט פא־װענדט רער םאצ־איע־ מאט״װ פדן א־בע־בד־ען דאם צ־נ״נע״רעבן א.״ף םאצ־א״סט״בע •ס־דות. דע־ ע־ים א־ז טאקע אבן בעב אד־פן ב־־זן טאטן, װאם װ־י פא— קכאסן ראם מ־־די פאי־ א ־־־בן ׳בכרעגיר״ק, א־ן צ־ם ם־ף פ־ן דער ״בפ־־ באפט סאקע דע־ א־נס־־נאנט ד־ פארד־נסע מפ־ד א־ן די;ע־ '־בטע זעבען װד־ע־ פא״ינ־קט; אבע־ ונרײבצ־יט־ק דאט דעם א־זיי ט־־נאנסכ מפ״ז א ז־ן:, |ד■ ׳צ־נ־ינע״בע א־עמ־באפט ט״ומפ־־ט א״ בע—עם א־נט״נאנט א־ן פא־־אנס אים פון סאבא־. ע־ א־ז רעד ״פ־־ע־" און דע־ עיספ־־אטאטא־ פ־ן דעם טאבא־. עי פא״באבע־ט ד־ א־נטע־עסן פ־ן ד־ צ־כ־יבע־ צ־־־י פע־זעניעבן ״וח און קאנם־ פ—־ט מ־ט ק־־אױ״״ס :־ ב׳ט צ־ ד־עדיאזן, אז ד־ ארעמע צ־נ־ינע־ זארן ױך באזעצן א״ף ע־ד א־ן .זא־ן אנדױבן פ־ױן א פדאדוקט־װ יעבן. א״ב '•כד״ו־א״״ב א־ז דאה •בט־ק נ״סמ אױף קײן דױבע־ :•װא, איז אבע- דאס;אױױפאיק־״בע און דאס סאװ״עט״בע דא־ט דוידב־ דנפראבטן איײױ א נאיױז;ע״ביקטז א.ופן. װען מען דאט ױנען, אז ״דאם ״נבן א״ף רעדער״ א־ז דאס עד׳נזטע •בט־ק, װאם דער ציכײ־