Literarishe bleter · 1932-10-14 · 42 (14.10.1932) · p. Seite 672

ליםעראריפזע ברעםטר ןזװ. 42 זיים 672 7;ענונזען די כואנירן, *דנדרעדן, פון זײ ביידן — די םפעציעלע אזים־ שפראך פון ד״ סון;ע-ל־דאװן — דעם ישסימע־טעםבר, םון נאנד*•־ טעװן — זײנע א־יניקע םפעציסישע באזרעגוננען, זײן נעעצ און עפעם אן אצנעמ״נע ביעיואגבאציע און אן אינערצעסער רים םון א םא־ טארקײט, װאס האם באהערשמ זײן נאנץ װעזן. או־פםע־קזאם צונעקוקט צו צװײ :יאסקװע־ באקאנטע: צום נעװעזע־ נעם מאםקװעד פ־אקודאד, און דעדנאך נע׳טװוידענעם אדװאקאט נ־אד םאטישעװ, און צו דעם קאכועד־ױנקעד נע־ידאװ, װאם האט דאן פארװארטעט םיט דעד טדיפע פון דעם םאסקװער ״םארי״־טעאטעד. יײ זעכען נעװען פאר פיד רעבעדיקע ■פאדעלן, און םי־ שטארק גע־ האיפן צו שאפן דעם געיטטארט פון דעם ״באראן״. פון זײ האב איך די פדעמיעדע איז ״א ד א ד א ם״ טיםט. און א־ן זײן ׳טנײדעדצ איז עד דידעװדיק, שפייךעװדיק, סו־ זיקאצי׳ש און ריטמיש. באחנעװד־ק און ציב איז שיינע מדים אין ״באױען הםידצ״ און טאנצנדיק און ז־ננענר־ק איז זי אינם פינאר ״יצםהית בײ יידן״. חע־נאך סומען מ. דאיססא, װאס זיננט שײן און טפ־יט און צ־נדט אן די איבעריק־ע חבדה אין ״קא.־א;דאדא״ און איז אויך פײן א־ן די נוםעדן ״א־נח־א״ און ״וױא פערדעאעך״. י• סטדוגאקדע יטפייט אין אײכיקע זאכן און זיכנט הארציק און מיט נעפיא ד• ״פאיאצן־יידער״. פײן און מיט חן שפ־צט ד• ױנע צ־אינא, דע־ז,״אי־א־אט• (ײדייצע־ קאםעדאי־ און קאײנקונםט־טעאטעד, ק״נכט־ע״טע־ אנפידע־ ם. בדאדע־זאן) חאט ■ז־ך צװייצן די איבע־ ריקע .װארשעויע־ ״דישע טעאטע־ס נעפעדע־ט און שוין פ־ײטיק, דעם 7־טן אקטאבער אכנע־לו־בן דעם װינטע־־םעזאן. עט איז גענעבן א נײ פ־אנ־אם ״שםה־ת בײ ־ידן״ — 13 נוניע־ן, װאם נ״ען אדו־ך 'עבעדיק און פ־ײיעך און םיט פײער. ״א־א־אט״ האט זיך זײן שנ־ט אין,זײן כא־אקטע־: ק־דם־כי — קינכט־ע־ייצ, ציכטיק און םיבטעי. אפטםאי קאדאמבו־ יכפיי ם־ט װע־טע־. פײנע־ נדאטעסק. םען ז־ דא־ף ינאך א־בעטן או־ף א־ד ײדיש. פני־ם חדש.ות זעכען דא א־כם ״א־א־אט״ ד• ־.ונע ארט־ססן דוד ב־רבו־ם און ־ואי בדעגםאן, װעצסע ־אבן ז־ך שו־ן גצײך א־יננעיעבט און זוענען א־ן זײעדע נומע־ן באסת גוט. און צו דעם ארעכדען האט דעד ״ארא־אט״ א.־אפנעב.~אכט קײן יװא־שע זײן יאדזער באיעט, — די פד־יצ־כם יזאנדעא, שזוארץ, שא־ כעט, אטש־מעק, — װאס כאצ־דט און באש־ינט דעם ״אראראט״. אזא ק־נכטיע־־שעד, ציבט־קעד בארעט איז נאר א נײעס אינם ײדישן דעװ־, װו מען א־ז ב־זאהעד אפניעקומען.מ־ט כ׳װײם װאם. דא האבן ם־ר פאד ז־ך טענצעד״נם פון דעד פײנסטעד מדדנה. א־גם ״טעםפא״ דע״אנצן זײ װונדעדבאר דעם שפיצ און ונ־עבן סיט זײעדע ריטמ־שע באװעכוגען דעם טעםפא םון.דעד םאש■;, װאס פאדדדײט דעם כדענטש אין א ד־אטעכעם שפ־כורעבס א.ין מאכט פון א־ם א מעבאכױ־דטן, כאװ־עננד־קן או־טאמאט. ט־אכטפוצ א־ז דעד ״װאצס״ א־ן דעד אויפ־ פ־דוכנ פוכם באצעט, און פ״ן זעכען ד־ טעכצער־כם אין ״א־כדרא־. שפ*־ט אומ־עט־ם דעם ד־כטע־ משה כ־אדע־זאן. די ןדעקאדאצ־עס פון ד־נה םאט־ם — או־ך אזו־ צ־כט־יק און נ־אט־עםקאי־ט־ק. ארן ד• ײדײצע, ײר־יצרעבע, ״&י״ציקע דרזיק ״יר בײנערמאז. לײבנ.ו< ״וםוע־ן, ציר־ש־ע קצײכקוכסט־זאכן טו־שן ז־ך מ־ט עדגםט־ע, װאג־ק־ע, וױ ״טעםפא״ ן(א־ן הײנט־קן פ־אנ־אם) און ״םעכטש־גע־אכגצ״ (א־ן פא־־קן פדאניאם). או־כ דא און דא־םן פ־יט ז־ך א־ן ״אדאראט״ א כצו־ז, א ״ד־דכ־־־ם״, — זענען א־ן דעם שוצד־ק אוגז־עדע ב־טעדיע א־םשטענדן, ד■ :ויט און1!א־־עםק־־ט, װאס ה־עננט וױ א קצצה או־ף אצע אונדע־ע קונכט־ און קוצטור־אונס־עדנעםוכנען. אכע־ דער תוך, דעד ד־אננ און ד־ עקשנות א־ז א־נם ״א־א־אט״ פא־אן, און דאס ג־ט א־ם כח א־ן ז־ן צו צעבן. און צו װאם דא־ף םען פ־י כ־ײ־ען — קוםט און דעט דאם כײע פדאנ־אם ״שםחות כ״ ־ידן״, װעט א־ר או־ך שמא־ק הכאה האבן, װ־ ם־ען האט או־ף דעד פ־עם״־ע״ע הכאה כ־עהאיט א־ין זאך :א־: װאס איז עס פאר אן אכש־קענ־ש אױף דער .־עװ־ — ד־ע־ קאכפעדאנם־־ע? דאדט ן1װ דער קאכמש־אכםיע װאקםט או־ן װא׳ק-סט או־ס צווזאמ־עין ם־טן ט־עאט־עד, א־ז עס נוט א״־ן נו־ס־ק, אבער אזא מ־ן קאכפ־ע־אכס־ע, װאם צװ־שן א־ין ממעד אזן צודיטן כזד־עס עד מ־ט פו־צע, פ־עטע װיצן — איױ א צדה, א פצאנ! עם א־ז געװעו שורעד און א־בצדיק או־םצוהעדן ד־ פ־עטע סאפעדאנם־־ע־װ־צן, װאם צ־צן אי־דז א־ן ״אײן פוכקט״. ־עם דעחכ־דעד־קט דעם ק־כםט*ער־שן :־װא פון ״אראדאט״. איזױ װי אין דעם נעדדוסטן ופדאכ־אם פ־נודיחט נ־שט דעד קאנפעדאנס־־ע, מ־ענ עד אױך נישט ןאיױפסד־עטן. עס אױ א חיצוצ־״ארא־אט״... פאר אונזעד ײד־שן טעאטעד־עיוים א־ז דעד ״אראראט״ באמת א כ־ו־סעד נעװינם. רעיר ד־רעקצ־ע ״םקאצא״ האט באמת אפנענצ־סט. װעױזמנז. צ־ װאס פא״כװ־־נן? נ־ין א־ן ײד־שן טעאטע־, ןא־ן ד־עם געװ־ינ־ צ־עבן ־־ד־שן טיעאטע־, אױ, צ־ידע־, איפטמאי אן אפקומ־ענ־ש. באנא־ צימעט פון ע־נםטן נ־אד, שונד, נידע־־קע־ :־װא, או״עמקײט, כאי צעכטיאז־ק־־ט — דאס א־ז דאך■ אפט, צו אינז־עד הדפ־. און װ״טיק, דע־ בא־אקט־עד־שט־־ך פ־ן פ־י־פ־צ פא־שטעיוכנ־ען א״נם ײד־שן טעאטע־ א־ינצ־ק־ע טאיענםפויע אי־ט־כםן י״אנען כ־ש־מ דעקן ד־ אדעמק־־ט און ־פקרי־ת, װאם הע־שט א־כם טעאטע־. א־ן דא ז־צן כדד א־ן אט דעם אן־פ״עטעכם-ע־טעאט־ע־י, עס ש־ײט כ־שט א־אפ, יעם נ־־־צט נ־שט א־אפ! ־עס אױ פ־ין, צײט־ש, צו צײטן־נצײך. דע־ ק־ע־ן און ס־ן פ־נם ״א־א־אט״ זעכען שײכיע מ״ם און ש. דזש־נאן. זײ האבן או־ך א־ן דעם פדאנ־אם עטצעכיע פ־יגע נ־מע־;: ״ש־ײן מײד־עצ־ע״, װאם ןװעדט ד־דך )ז־י אפנעז־נכען און אפ־ גיעשפ־׳ט מח־הר־ק און מ־ט כדע;. דזש־נאן א־ז א כװאט אן או־־ וװארשעװער האמינסלוי־טעאטער נעלי העסמאז פדעמיעדע ו■■■ פדײטיק דעם 14־טן אקטאבער ■■וװ