Literarishe bleter · 1932-10-14 · 42 (14.10.1932) · p. Seite 667

זײם 667 ריפעראריטב בדעסיוצז־ זזזז. 42 1^ װי װ״ט דער ניײער, אננעצײבנטער ציא איז.וױיט פון אים — ב#׳טד ער איז ניעט *א־ין. ב#שר עך באדא־ף װערן אינגיכן א םאטעד. רי צוהונפטיקע מימעד, זײן ױנג װײב, באידצ זי אריין ־אט אים דעד־ מוטיקט צו פאי־ן יזײן וױלנע — זי יבענסט אויך נאך אים. מביע דאס חױת איז אין אים אויסנענאנגען, און זיין ׳שװאבעד, צארטער :וף האט אננעחו־בן נאבצונעבן. ברויט מ־ט טײ, אונזיעיר טענרעבע •עפײז, איז נ״בט נענונ געװען או־פצוחארטן •צטארק דעם גוף, ע־ יזאר קאנען ב־־׳בט־ין ר־ בװאריעס פון אעבן, .װאם חאבן גע־עראנן א־ן זײן צאי־סן נוף. ער א־ז ריי־אנה געװארן. נ־יבט קאנענד־ס בײ־בטײן דעם נייעם, יבװע־ן אגחו־ב, צו װעאבן ער האט מ־ך, דעם ײגישערן, ארויסנעפי־ט. מיר א־ז ק4אר נעװאר;, אז בדין חבר װעט כױזן פאדאאזן װ־אנע. און א־ך, אן סײן שום מ־טאען; אן א :־א״םז או־ף הוצאח, או־ב איך װעא נישט באצ־ימנס, אנחויבן זובן >> •בטיקא מתום־בינוחח — ורעא א־ך, מ־טן אניזומען פון װ־נטער, באדא־פן יב־אפן אינדרו־סן. פון דע־ חײם חאב א־ך נישט נעקאנט םאדערן קײן חיאף. די ה״ם חאט איור װײט־פאי־װאפענעם זון נ־יבט נעקאנט חעאפן פוגדערװ״טגס. כוײן ח־ים חאט גא־ נעחאט נעטרײע א־עמס, װען א קינד איז :עקיוביען צו א־ר א־ן ד• איעמס. די חײם חאט;עקאנט דערנש־ן דעם הונגע״־קן, צו־ טואיען דעם עאנט;; מקרב זײן און אין עננשאפט נעפינען א ניע־ אענער. אבער ד• ח״ם איז שוין מעד קײן .הײם נ־שמ געװעין פא־ דעם, װאם א־ז מיטן ׳בטור׳עם אװעק. אזוי חאב איך צומאא נעישפ־רט אין װ־אנע: — נאײך א ישטודעם האט מ־ך אר־ז פארט־אגן; א־ן װיאנעד ענגע גאםן האט דעי־ ישטורעם מיך אפנעאאזן; א־ן װיאנע־ ארעימקײט, אין װ־אגעד בעטאעד־װעאט ארײננעישאײדערט. צו װערן א בעטאער — ,יועט מ־ד;אר ׳גױידעראעך אוים. דער־בער, באט־ב פאר דער דירח א־ז נעװען באצאאט פאר א;אנצן חוריש, בין א־ך פונדעםטװענן באצ־יטנס אװעק ,זובן א ב־ת־ מדחיט, וװ מען זאא מיך באויז אאזן :עבטיקן. מען זאא פא■־ ני־ין :יעבטיקן אין ב־ת־מדדש פון מיױ קיין תורח און פדומקײט נישט פאראאנכען. אזן מ־טן עםן — ודאם ותט ישױן ז־־ן ר־ אעצטו; און ׳טפעטערד־קע זארנ. א־ך חאב נעפינען אזא ב־ת־מד־יש איז־ת מאװי־שװ־אט. א קאא־ טעח ב־ת־מר-ש א־ן א חאאבן קעאע־, װו שװערע ארנעטער און באאענאאעס חאבן נעדאװנט. דעח ײננוע־ יבמ־ש, א באאנדע־, או־סנע־ ד־נטע־ באאז־אט — יעד האט מיך ןנוט פא־יבטאגע;. אויסער דעם, ײאם ער האט מ- דעדאו־בט צו יבאאפן א־ן ב־ת־מדחיש, חאט ער נאך צונעזאנט צו ק־־נן פא־ מ- פון ע־נעצן צװאנצ־ק קאפ־קעס א װא־ — האב א־ך דען מע־ :עקאנט פאייאאנשען פון מ־ין מזא א־ן ־ענע־ ־צ־־ט? אבע־ מ־־ן ,חבד א־ז אװעקנעפאאן ־צו בעט. או־פניעמונטערט האט א־ם באו־ז ר־ חאפענוננ, אז עיד װעס בקרוב פא־ן צו זײן ס־ײע־ וריב, אין ױין :״;׳־, װא־עב־ע־ חײם. דע־ װ־נטער א־ז אננעקומען און איך חאב שוין מײן געאענעד אריבעדנעטדאנן א־ן קא־טן ב־ת־ מד־יש אי־ײן, װאם או־ף כאװ—צװיאט. ,אין אזא קאאטן פא־טאנ חאט מײן חבד ־צחק דעם רבם נע־ זאאט אפפא־ן פון װ־א־״ע צו־־ק יק־ין בובאװאא־ע, זײן ח־ים. א־ך בין נעקומען א־ם ארו־סבאנאײטן. א נאנצע נאבט נעװאבט מ־ט;א־ם. נעחאיפן אים אײכפאקן זײן קופערטא. און נאך א ־עט־ק פארטאנ, צופום, איך מיםן ק־שע־טא אײפן אקס־ זענען מיח שוױיננד־ק נע־ גאננען דורך ד• װיאנע־ :אםן, װאם פ־דן צום װ־־נעד װאקזא4. ער איז אװעק קײן ם־באװאאיע אנציחײבן זײז אעבן װ• א חעב־ ׳־ע־יג־ע־ אע־עד א־ן שטעטא, און איך — א־ך בין א באט־יבטע־ אװעק אין קא־טן בית־מד־יש, װאם אין א קעאעח או־ף [:אוױ־יבוױאמ. פאדערט דעם כדד־דערשדכעכעם קאטאלאג םדן קאאפ. בדכעד־לאגער ,קןילט-בוך׳ ))דרעס; ,.23 1}1צ\16ג1< זענען םיד אין שפעטן האגיבסט אנדעקומען יץין װיאנע. נאך אין דעם אײנענעם טאנ נעםונען א חדרא אין אן אוטרײן נעסא אזן;אך אוס־ײניער הויז. א חחרא, פי-׳ג־פאן אויף פ׳־־׳עפאן, מיט צװײ אומ־ רײנע, הארטע געאענערם. דאס אאץ — פא־ דרײ רובא א חיורש. מײן חבד האט באצאאט פאירן חוד׳ש דירה־נעאט. און איך — איך האפ באטראכט מײן חבר. געקוקט א״ן דינע באויע אויגז ארײן באטדאבט זײן קינדישן זװקם און קײאעבד־קן קאפ, און סיך חאט אגגעבא&ט א צער פאד אים. עד חאט נעבעגקט צוריק. ער האט א־ן יעטעטא סו־ באװאאיע געאאזן זײן ייוננ וױיב, װאם א־ז צו א־ם נעײען א■ נע־ איבטע, אי מאמ־;; א־ חבד, אי אוגטעריטט־צ־ני. איצטער, אין ד־ ד׳ אמות פון אוםרײנעם צ־מע־א, אין א שמוצ־ק וױאנע־ נעםא, חאט עם א׳ים אויםנעװ־זן, נאײך ער װאאט פאדאאזן א װעאט פון אאז־אש נוטט נעקומען קײן,װיאנע און אאײן;אך צונעצא־ט, מען זאא א־ם א־ן תם־סה ארײננעמען. מען האט אײננעקריפט אאעדאײ אעחנביבאעיך אויף רוסייב: :־א־ מאטיקעם, אריםפעטיקעס, היסמאחיעס און נעא—אפיעס. אבעח ד• נײע תורה איז דערוױיא נ־שט נעקדאבן אין קאפ אדײ;. איך האב אפט באמערקט מײן חברם אויגן פאראאמענע מיט טחע־ן. צוױשן א־ם און מיר האט מען איצטעד געקאנמ ארויסזען רעם ״טטארקן מחאך, ניישט אדוי אין ־ארן, נא־ אין דעם, װאם ער איז שו־ן נועװען נישט אאײן און איך בין ׳געקזמען פון מיין גײ־נעפונענעד היים, װ־ א פוינא, װאס איז סון אײן שטײנ אתים און ק־ין צודיטע שטײנ גאך;ישט;עםוכען. די ערשטעי מעג האט די שטאט װיאנע, ירושאים דא־טע, פאר־ כאסט דעם טוזוח. א נרויסע שטאט אויט איונועד דעמאאטיקן בא־ נריף; א שטאט יזװ תורה און חשבאה;ײען בײדע וױ צוױי ט״בן זײנדבײ־זײט. א שטאט, װו צנייעות און הםקתת״ פרומקײס און אפיקזדסזת — אאץ א־נאײגעם האמ א װויגארט אין די שפאאע ״׳זאואקעס״ אתם שוא־הויף. עם געמט אן א חשק ארײגצוקוקן א־ן די װיאגיער קאיויזן; א קוק מון אויף די װיאגער קאויזנ־קעם; דערקעגען א־ן זײ מײן אײנענעם נעשטאאט. און נא׳־ אויסטעדא־ש א־ז דעח שוא־הויף םארפדודזינ־עט מיט אדעמקייט, װאס אינט או־םקעאײגט אויפן נאיטשיקן בריוק. מארק־ זיצערהעט שרײערקעס, שיאטערקעם, װאס פארקו־פן באב און בײנא. פארפויאטע עפא, פ־ש, ק־באעך און פאעצאעך. בעטאער, װאם ־ײםן די פאאעס פון דורבנײעח; קי־עמאעך, װי אײטערדיקע .װונדן אויף )*ומחישע אײבעד און איבער דעם אאעמען — ודאס שאאן פון ד• איימדי תורח, זײעח נעזאננ, װאם קומט פון די קאזיזן, פון די שמאיאע געסאעך און ט־פע הו־פן — א־ן די פא-עיפושטע תו־פן... — איז דאס װיאגע? ידושאים דאיטע? מען פאחצימ א שכ׳ועס פיט א קאויזניק און נאח נחיננ איז אויםצודעקן די ספ־ק־ת, װאם אאקע־ן און אויערן אין ר־ מוחות םון די דאזיקע צתם־דים, ארו׳םז־ננע־, ארוםשרײעד און פא־שחײע־ דעם חוצפהדקן ״פארװאם״?... ״צזא־ב װאם?* —צואיב װאס דעחאאזן, ייגנע יאדן זאאן אװעק אויף װיבט און או־ף װײ?... קומיעגריק פנ־ם־אא־פגים מיט ד• װיאגע־ קאויזן און קאויזנ־קעס, פארדריםט :ישט — חאמא־ מען האט אאײן;עגומען און אפנעטדאטן פון קװאא, װאס האט בז א־צטעח אננעזעט־קט ס׳־אר־ן מ־ט א זיסן וריטיקן אננעפיאמ דעם מוח ם־ט אננעצונרענע חאומות. באנדש װ״אכע האט נאײך, ב־ים אדיבערט־עטן איר שװעא, א־־פנעדיעקט פא־ פ־ד א־ד קבצנ־ם :זלשטאאט, אויפנעדעקט פאי מ־ר א ש־ײענד־קע א־עמ־ קײט, א מענטשן־נעװ־פא, װאס א־ז פאח־אנט א־ן הו־אער װאבערי־ קײט — חאב א־ך פונדעסטװענן נעשפ׳רט, אז מ־ט רעח צײט ותאן פאר מ— א.״־ך זתרן אנטפאעקט.וו־נקעדעך אזעאבע, פונװאנען ס׳ותט צו מ־ד ארו־םבא־קן ראס או־םנעחאומטע] ןנעשטאאט; װאס װעט פא־ מח־ עפענען א טיר צום ניתם אעבן, װוהין דע־ חוש פ־יחט מ־ך. ־ אין פטראשונס ײבאיאטעק, אז איך בין אחײן: די ב־בא־אטעל, װאם פארנעמט א צוױיטן שטאק אויפן אאטן שוא־חו־ף ז״ט־בײ־זײט מיט דעד אאטע־ וױאגער שוא — דא־טן תאב איך נעתן שוױיננדיקע בחור־ם זיצן איפער װעאטאעכע םםרים; פאדטיפטע אין די דאזיקע םפד־ם, א׳־ו איז ״עדן פון ד־ דאז־קע שװ־ינעד חאב א־ך דערלענט מײן א־ינן נעשטאאט. רי ותאסאעבע יםפח־ם אין ד־ פאאיצעם חאבן עדגסט צו פ״ר;עקזקש עדנסט — אבעד גישט פרעמד. און מײן טי׳עדער חבר? די בעגקשאפט אחײם האט א־ם;ענאנט. מײן חבר א־ז או־םנע־ אאשן נעװארן טיסן אגקוטען קײן וױאגזן• דא ערשט האט ער באנר־ם;,