Literarishe bleter · 1932-10-07 · 41 (7.10.1932) · p. Seite 675

675 41. זײט ליסיערארישע בלעסיער 011. ו4 (י440) ױבילײ־פײערונגעז פרץ מאלםיבם גארקי דעם 28־טז םעפםעבזםעױ איז;עײא־ז 40 יאיר זינט כיאקםים :א־יזי דאט פא־עפ:טלעכט ז״ז ע־יםטע דע־צײלז:;. דע־ ״ייציי ש־ז :א־־• ײע־ט;עפי־ע־ט דוי־־ דע־ גא:צעד קורמוד־װעדט, אזז בא־ זו:דע־ם — א־ז ־איטךפא־בא:ד. ם׳קוטעז אן ״ד־ע־ת װע;ן ד• :־••םע;א־רן־־פ״ע—;:עז. א־דפאזא;ט א־ז געײעז ד• פ״ע־•;: א•; ו- - ״ י ...-׳־־ ״ת :דױםן טאםקײעד טעאטע־. אױף דע־ ט־יבו;ע האבז דך <עפו;עז: םטאא־ז, קאאי;,!, טאדאטאװ, קא:א:אוױט••.•, •עױק־דזע א־ן א;דע־ע א;;עועע:ע ט־ט;ד־דע־ פ•; דע־ קאטפאי־ט״, ט־טנאידער פ•; דע־ םאוױעט״צעד ־עױ־ו:; און א ם־ פאי־־םט־יע־ פו; דעד ד־ט׳ע־אי־•־ יעע־ װעדט. בעת א•; זא־ א־ז *ד״״עקוטען דעד ־ופ־־אד, דאט ־ע־ ע־־ם א ם בא;ע;;ט ט־ט ׳םט־־ט״עע אײאצ־עם. ד• פ״ע־ו;; דאט;עעפ;ט קאי•;■;. צ־ם ם־ף פ•; דע־ פ״ע־יעבע־ דצ•:; א־ז פא־כע־ ד״ע:ט :עײא־ז ידע־ באםדום פ•; דע־ םאוױעט״םע־ ־ע;•־•;;, אױט ײעדבן טאקם־ם;אי־ק• רוע־ט בא״עא;קען ט-ט דעױז־א־ד;, או; די יעטאט :•דע:•;אװא;א־אד ײע־ט יבב־ד דעם ־וב־דאד אױף דתבא א;:ע־ופן טאקם-ם :אי־ק,. ם׳איז;עיםאפן :עײאי־ן א םפעצ־עדע קאט־ם״ע, װאם דאט א;־ :עטע׳דקט א ־״ פ-ע;עד א־ז ים״ב־ו^ ט־טז;אדק—וב־ד״. ם׳א־ז באיבדאםז;עײא־ז צו א־:אױד־ז א ד־טעדא׳־״עז אעםטיטוט אױף :א־ק־ם;אטעז, ײאם זאד ײע־ן דע־ אדפא־בא;ד״עע- צע:ט"1־ םא־ . ע־ פארפואקאט•:; פון ד• פ־איעטאי־״עע •ער״בע־, װעיבע דאבן ד־ פאד־עקאטענד־־ט ט־ט טאדא;טפודע װע״־ק. ר• קאט־ם־ע האט א:ע־קע:ט פא־ :ױט־ק א״:צי״עטעדן םט״ פע;ד־עם אױף;אדק־ם :אב״עז א•; פאדיבידע:ע דױב״בידן א־ן טעב־ :״בע יטידן פון ׳־אט:פא־בא;ד. בד• צו דע־ט־ט־ק; ד־ א־בעט פון ד• םאוױעט־ עע יבר״בע־ צ■ יםאפ; דיטעדא־״םע ײעי־ק, ײאם זאדן ײע־ט ז״ן ד• עפאבע, אט ד• קאט־ם־ע א:ע־קע:ט פא־ צײעקטעם־ק א״:צ,״עטעין א ־ע־דעבע ב־עט־ע א״ף;אדק־ם :אטעז פא־ן בעםטן װעדק. ד• קאט־ם־ע דאט א:;עטע־קט א־ויםצ־נעב;; א> :א־ק־ם •ט־־פט;; ב) א״:צי:ע, באזו;דע־ם בא־אקטעי־־םט״םע ײע־ק;א־ק-ם;;);אדק־ם פובד־ציםט״םע א־בעטן א•; ד);א־קים א יםוי־ב•־ בדיאטעקד. א ח״ז דעם, װעדן א״־־־ם־.ע;עב; ײע־ן ט. זא־ק־ם פא־טרעט; פו; פארים״דעױע פע־־אדן םון ז״ן י־טע־א־״ט־ע־ ט־עט־ק״ט. ט־ט דע־ דעד״ױבעױ־ם פון טאקם־ם;א־ק• ט־יעט צו ד• ײ־ם;■ •םאפטם־אקאדעט״ע א־ױםצ״טעבן ז״ן א־ם־ײ. א־ז א םפעצ״עדן זאט;- ב־ך װעדז פאדיעפ:טיעבט ײע־ן דיע־ ב־־ײ־אױםטױים פון ט. גא־ק• ט־ט א ־״ באוױםטיע •ם־״בעד. ודארט ײעט אויך אפױעדד־קט ז״ז דע־ ׳ע־יםטע־ װא־־אנט פון ״דאם;עזא;נ פ־;ם ׳םטו־עטפ״:־׳'. דעד װאדיםיעװיע־ ״ד״םעד פעז־קדוב דאט באיםדאםן א״;צ•־ אדדע;ען אן אײ:ט,;עוױדטעט דאם ־םאפן פיז טאקם־ם :א־ר־. עם ײעלז אױפטדעטז ט. װ״בע־ט, קאד״ע בדעדאדאײםק־, :. ט״ז־ד, אחרן צייסד־ז. אדטע מ־טן קאפ אדאפ, מ־מ די פ־ם ארויף. עם װעט זיין אזא צייט, ײען מען װעט דאדםן צעשטערן אלץ, װאם איז :א;ץ... און דאם װעדן טון אט ד•, װאם;דאבן פא;א;דעד די;ריבער״ (װו ר־ פד־ד־ דיעבע באפעדקעדו;; האט גע־אט באנדאבן ז־יעד ביסד האב און;וטם)• א־ך;דו־ב אבעד, אז װען ד־ םאצ־אדע אקטאבעד־רעװאדוצ״ע װאדט וױדקדעך נעװאדן דורבנעם־רט דודך בדע;מא:ם דעמאדאד■־ ז־דטע און צעהפק־טע םאדראט;, װאס האבז א־ן קרינ;א־ א־;;א;צז;ע־אט םא־דוידן דעם ״צדם אדה־ם״ זייעדן — װאדט די אקטאבע־- ־עװאדוצ־ע ז־בעד נ־׳םט נעחאט דענםטמאד אזא מט׳םות און ק־ופ, ײ־ ז־ דאט יעם ב־ז איצט. דאם א־ז א;א:ץ פאד׳םע ״באדיםיעװי־סט־׳םע״ איינ׳םםעדו:; פו; א קד־י;שטיעטדד־קן קאמ־ױסט. יעם זעױען או־ך :״םט;אד ״באד׳םעװיםט־׳ם״ דיעם מחב־ם צ• אפטע םיע:ט־מע:טן צום ־יד״םן קדעמע־ א־ז ׳הע־״דדעד, װאם װע־. צונד״ך מ־ט דע־;״םט־״ד״םעד באפעצקעדו;; רואיױדט או; פא־־ ט־ד־קט דו־ך דיעם ק־־;. און ם׳א־ז אויך :״בט בא־יםעװ־םט״ם דעם טחבדם ד־ביע צו א״ױעד א ייד־׳םע־ ק־א;קז־יםװעבט־ע־ א־; א טאםקװעד דאזארוט, װ־־ד ד־ ק־אגקן־׳טו״עםטיע־ מ־ט ד־עם ױיםט;א־ ייד״םן :אמעז ״אדע־ דא־דע״ א־ז א טאבטעד פ־; א;־ו־םז ם־ח־ און ז־ א־ז;אך א צ״- :־םטקע דע־צו, און כאט־ם יע־ פ־וב־־ט ׳בפעטע־ טיע־םה ״באד׳םיע־ װ־ק״ זיך דעדוױימערן פון א־ד — דע־ט זי דא־ ױםט אי־ף צ םד״בן א־ם ד־ביע־ברױו, װ״ד — ״א־־ך ױשט יםד״בן — יםד״בט ז• צו א־ם א־ן א״ױעם א ד בע בדױו — האב א־ך :ייםט ק־ין בח, ק״ן פ־ז״םע מאבט... פ־אסט :עזאנט: איייעד ב־דד זו־נט אױס מ־ין האדץ... פ־ן װאױען האב אי־ א־יעד ב־דד? — א־ך האב א־ם או־םנע׳ט:־טן פון זשודנא^ ״װאי;א א־ יעװדעי״ קרינ און יידן)... א. א. ײ. דעדב־י פארנעםט דער מחבד;אד אױנאױצן, אז א־ן ד־עם ע־יםט־ באנד פון ז־ינע דעדױעדיוננען חאט ז־ך :־טעדמאן (ב־ענמאן) קא־ טענאד־ש;עהאט אפױעזאנט פון צו :עבן ז־ין ב־דד פא־ דעם ״ד״ט־ פאטד־אט״םן זםודנאד ״װא־נא א־ ־עײדעי״, ײייא ״ײאס װעט ט•־ אד״םקומען פון דעם?״ — פדיענט ע־ דעם פאטד־אט״ם־געשט־טטן ב־בהאדטעד פון מא־דעװ (זע ז״ט 316, באנד 1). פדענט זיך, װי אזוי א־ז פא־ט א־ייױעק־מען ז״ן ב־דד א־;ם אויבנדע־מאנטן זשורנאד? א־ך װאדט זיך;ישט נעװען אפנעשטעדט אויף אט דעם וױדעד־ םפדוך, װען דעד מחב־ װאדט;ישט נעהאט אזו־ פיד קאקעט־רט ט־ט דעם כדומרםטן באדשעװ־זם אין די ־אדן 1917-1914, בעת דעד מחב־ גופא אױ :אך נעײען זייעד ײ״ט פון דעד בא־׳יםעװיסט•־ יםער א״נשטעדוננ און א־ז נאך װײט פון א־ר אפיד• אויך איצט, א-ן פופצן ־א־ ארום :אך דעד אקטאבע־־דעװאדוצ־ע. ז־־ױע ב־ז א־צט־דעדש״נעױע ב־כע־ ײאדטן פ־ד נעוױנען ם•־ א־ן ק־נםטדיע־״םן און סןי א־ן דאקומענטאד״םן װעדט, װען דע־ מחבד װאדט ז־ך נעװען באנױגנט;אד מ־ט ־עױע ש־דדיערוננען און םצעױעם, װאם עד האט װידקדעך;עהאט דורבנעמאכמ און דו־כנעבדיט־קט או־ף ד־ פ־אנטן פון קר־נ און רעװאדוצ־ע. און :אך מעדעד װאדט דער א:םא;;ע׳-שע־ דיעמא־ק םון ם־ױ םקעד;ובערנ־ע נעהאט נעװונען (אדס שד״בעד און באשדייבע־), װען עד;יט צױעדשט זיינע בתב־ידן צו א״נעם א נוטן רעדאקטאד, װאם װאדט פון ד־ צװיי ד־קע בענדעד ז־י;ע;עקענט אויסקדייבן דאס װ־כט־קםטע און אר־נ־נעדםטע פאר א״נעם א בא;ד, װעדבער װאדט װ־רקדעך נעקענט װערן א גוטעד צושט־־ער ױשט :אר צו דער ״ד״ם־סאװעטישעד ד־טעראטור אדיין... דאםיד האפן, אז דער מחבד װעט עס שוין מון, דכד הפחות, טיט די װייטעדד־קע בענדער, א*ן ײע4כע ע־ האט בדעה ״או־םצו־ פאקן״ פאר או;ז זיינע א־בערדעבוננען און דע־םאדוננען פון ד־ פעברואר־ און אקטאבער־רעװאדוצ־עם, פונם בירנע׳־־קר־נ אין פאנרא־ טען, װייד נראד אויף די דאזיקע ט־עמעם האט ז־ך;אך ביז איצט קיין ייד־שעד דעמאדק אין םאײעט־־וםדאנד נישט אנטפדעקט... דויאל וסיטארעי