Literarishe bleter · 1932-10-07 · 41 (7.10.1932) · p. Seite 674

ריסיסראריטזס בלנוסיסר ץ\\ז. \ף (ס**.) ז§נ 674 ד■ זאבן און געיצעענישן, װאם ע־ האמ װידקלעך;עוזאמ :עזעז און;ע־זאט דודבנעברומיקט — איז ער אר־ניגער און איבערצ״נגדיק. אט, רטיצ־,;־מ א־גז ׳ע. ברעננואן א ב־רד םון דער בד־ביער פעםמוננ א־־דע־ זי א־ז;עפארן. ״װ־ א טעבט־קע ב־זטבורד־קע ח־ח (דער טחב־ א־בערזעצט דא פיבוט דאם רום־שע ״דאפאטאפנא־ע ז־ב־װאטא־ע״) ר־נט צע־ װא־פן און צעפראםטעט די ב־־םקע־ פעסטונ;. בעטאנענע פארטן־ יאפעם. װ־אדםט־קע נענר פון ד־אט־פארצ־־טו:;ען. א דד־־קראפטעד־ ד־קער רוקנב־ין םון צענוענטענע באםט־אנען. א־ר אפן טו־ר א־ז אנלעזעצט ט־ט ״ווערפ־שע נר־בער״, םיט ציינעד פון אייזעדנע פ־עקע־. אט־אט װעט ז־ך א ר־ר טון ד־ ׳פרעקרעבע ח־ח... אט־אט, בארד־ באיד... פא־ א װ־־טן פשוטן א־־נ א־ז אזא ט־טאנ־שע בא־שעפענ־ש :״דע־רע־. פא־ ד־, װאים װ־יםן נ־שט, אז ד־ ח־ת א־ז שוין ראנ; א פא־שט־־־נעדמע, אז ק־־ן אײן באװענוננ װעט זי;־שט מון א־־ף באװ־־זן ב־טנ־ם פון ־עבן, אז ז־ װעט ז־ך נ־שט א בײזע־ ט־ון או־ף ק־־ז א־ין חא־טאטן־שאם, נ־שט ארו־ב־״אזן קײן טשאטע פ־־נרען־ אע־אפ־אנען, נ־שט א םקר־טשע טון ט־ט ד־ צ־־נע־ פון שװעדער א־ט־יע־־ע. נ״ן, ז־ װעט ז־ך אפ־רו נ־שט א קרא־ז יטון, װ־ א פא־• ק־עצ־קטע־ חונט. ד־ ח־־, ד־ ב־־םקע־ פעבטוננ, א־ז ט־יט״. אדער נעטען טי־ א ב־רד פון דעטא־אי־זאצ־ע און זנות צװ;; ד־ ־ום־שע ח־־י־ת, װאס חא4טן א־ן א־־ן אנטרו־פן פונם די־טש. ״צום שאם־־־װענ — דערצ־־יט א־;ז דער טחפ־ — צ־עי ז־ך פ־ן איע ז־יטן חונדערטער פורן,;־םן ז־ך א־ײן װ־ טײבן א־ן א ־ם א־ן װע־ן פא־שיוננען, פא־מ־־בט און צעטארן פון אדטירער־ע, איײ־ טאטאב־רן, פא־קען, ־עזע־װן, יאזא־־עטן; צעשאםן פון ד־־טשע אע־אפראנען, צעקאבעט פון בארעדע. און קוטט א פארנאכט, שטעקט ע־ (דער שאב־י) ט־ט א ר־ח פון אפנעק־יטן ברומ או־פן שיאכט־ פערד. דע־ אװנט קר־כט א־ן ר־ :אזרעכע־ ט־ט װי־בע־שן שװ־ים, פר־בט א־ן ד־ ־יננע אדערן ט־ט פו־רק״ט פ־ן תאװ־, צ־נדט אינטע־ ר־ אײ;ן ט־ט פײער פון• נרוםטונ;. ״ט־־ שטײען א־ן װארד. ט־ר כאחארטן ז־ך או־ם פון צעפע־ י־;ע־. ט־ר;עפ־נען ז־ך א־ן אדוטד־ננרונ; פון פו־עדשע םורן. או:־ טער פײכטע ש־אטנס פון דעטבעם, ־אםענעם און קר־אנען פרעבט־ן ז־ך א־בע־ טענער און פרו־ען, ט־ט;ומ־ן און ט־ט בײז;. םאידאן רערנר־־כן זײע־ם און ברײבן ד־ ״ז־נע־" או־ף דעם ״ב״נאכט־קן פ־אנט״. בכרר פא־נעטט דעד ״בײנאכט־קע־ פ־אנט״ (א;ב, דע־ א־ינ־ צ־קער ״פ־אנט״, אויף װערכן די רום־שע םאידאטן װײזן ארו־ב זײע־;בו־ח) א;אנץ אננעזעענעם א־ט א־ן בדענטאנם טרחטח־ רע־־נע־וננען. אבע־ נ־־כט נאר די חײמת;ופא װע־ן דעטא־אר־זירט און ־פק־ד־ק. אויך אפ־רו ד־ פד־דרעכע באפערקערונ; פון ד־ צע־וא- :ירטע פו־ר־שע שטעמ איון דערפער, דורך װעיכע ד־ רום־שע ארטײען :י־ען דורך — שטעקן זיך אן ט־ט דעד דעטא־אר־זאצ־ע. ארם ב־־שפ־ר בדענגט דעד טחבר אן עקיהאפטע םצענע פון א טוטער ט־ט א ט־אבטער, װאם בײדע זענען;ר־יט צו פארקו־פן ז־ך דעם פארק פא־ א שטיקר ברוימ. — װ־ קען טען צוזאמעןז א טאטע ט־ט א טאבטע־? — פ־ענט נ־טע־מאנם (ד. ח. דעם טחברם) א קאםעדאד. — אך, טו־ב דו טײנע — ענטפעדט ד־ מ־טע־ — װנערע, א־ך חאב אז זון, װ־ דו... ערנעץ א־ן מרחמח. ע־ װײםט נישט, װו איך ב־ן א־ן א־ך וױים :־שט, װו ע־ א־ז... װאם ט־ינםטו, ט־ר שעטען ז־ך? אזן פון װאם װארטן ט־ר;ערעבט, װען נ־שט פון דעם, װ*ס טען װאמע־ט ז־ך א־בער מ־ט אלעדרײ מאנםב־ר. דאב זענט־ איר עפעס ״טאדנע״. א־ר פרענט זיך;אך און אנדע־ע, פא־קע־ט, װ־־ן :א־, אז ד־ טאטע זאר זען, װאם עם טוט ד־ טאכטער... ט־ר שעמען ז־ך ש־־ן נ־שט. א־ן איע באראקן טומ טען דאם..." א. א. װ. ד־ טא־אר פון דער דאז־קער דעטא־אר־זאצ־ע (ד. ח. דע־ טום־■ חשכר) א־ז בײם טחבר אט װערכערז — פאדשט־־םטו ט־ך — זא;ט צו;־טע־טאנען א־ינעד א קא־ טע־אד, זואים א־ז שוין כטעט א בארשעװ־קי — פא־שט־יםטו מ־ך4 אז ד־ םאידאטן װערן ז־ך נוט או־םרעדנען ד־ ״אדבעט״ (פון ־ו־בן, פא־נ־כטן, פא־נװארט־קן) — װעט טען קענען חאפן אויף ז״עד כח און זיך פארנאזן אויף זײ, אז ז־י װעצן א־בערקעדן ארדאכ-;ראנצט, װ• אן או־סנעפרעבטע־ פ־אק ־ײנן ז־ך קנײטשן״ א.א.װ. ןז״ט 26, באנד ז). חאט אט דע־ ־עװארוצ־אנע־־;עשטא־טער נ־טע־םאן (ג־טעד־ טאן א־ז דע־ פםעװדאניפ פונם טחב־, א־ן װעטענם נאטען עם װע־ט;עפ־־ט ד־ ש־רדע־־נ;) — חאט אט־ דע־ דאז־קע־ פ־א־ע־ טא־־ע־ פ־ן;עבו־ט (א־ן נאך ײריטעו פ־איעטאר־ע־) ע־ פ־ טבע א־ן עי פ־ שכי נעדא־פט פ־ן אנחו־ב אן פײנט ק־־נן דעם ״בו־זשי־ אזן״ פע־ד, װאב זעט א״ב װ־ ״א פ־ײי־ן פ־ן ד• אדער־קע״ און װ־ א שװא־ץ־באפ־א־טע־ קאפ־טאי־בט• בעת א שט־״ק... — ראזט ז־ך אבע־ א־־ב, אז בא־ייד;אכדעם, װ־ ע־ באקענט זיך טיט ז־־ן פע־ד — ח־־בט ע־ א־ס אן צ־ק־שן ״א־ן דע־ זו״כע־ װאדעטע־ טא־דע״ א־ן אפ־י־ דעם קאטאנד•־ פא-ײ א--ה ד־;־ נט־נאטי־רעכע בצע:ע, װ־ אז־■ א ײד ״חאי־בעט דעם פע־ד זײנעם״. אט ד• דאז־קע ק־נםטיע־־״ק־נבטיע־־שע״ אטב־צ עב און פאזעם דע־פ־־ן (א־ן פא־פ—ן) דעם טחב־ צ־ :אך :דעסע־ע ב ־ט־יצט־־׳בטע־־שיע שט־תע־ײע;. אט זע;ען;א־ א״:־קע פ־ן ז־־: . ,,־ע־ פ־־טא־נן א־ז א ביאבע־, װ־ א;עז־בט פין א נװאנ־;ע־ע־ פ־־־, וואב ־אט אפנעא־בעט א :אבט־טשט־־ח פ־ן צװעיה שע־ א־ן א כעט־שע־ אפט־־י־;; פ־ן א טערבט־י־פאי-ק״ (:־, װי א־ע-. ״ד־ע־ שאב״ (א״ף װעיכן דען פ־־ט חא־טאטי) קאבט, ־ו־ א־ן דעקאב־ דע־ ־אבפ־שע־ ־ם״. (פא־װאב דװקא דע־ קאב־ פישע־ א־ן פא־װאב נא־ א־ן דעקאבע־?). ..דע־ ~ע:ן;ודעט, וױ :אך אן אפע־אצ־ע ט־ט ׳כיא־אפא־ם ד;ם ״ט־־ זענען איע ט־דע, ביאכע, אפנעװעיקטע װ־ דע־ ח־בר א־ן זעקס א־ן צװאנציקבטן אקטאבע־" (דװקא דעם 26 ט־ן אקטאבע־). אט ד־ דאז־קע א;;עט־אבטע ״:־אם־ש־ט־אפ, טאך ט•־ א יעט־ נ־ק״־פ־אזע כאװ־יזט א־;ז, אז דע־ טחב־ װ־י שטארק;־שא חן ז־ין א־ן ד־ א־־גן פ־;ם טאדע־נעם ־יד־ש־באװעט־שן רעזע־, װאם זוכט כי־ט־שט א״ ־עטװ־דן װא־ט א באחאיטענעם מ״ז, צי א בא־אי־ אז ־ע־ ־כ־״בע־ שט־עבט ק־נםט־עך א־ן ק־נםטיעדיש נוש־א חן צ• ז״ן ב־־ם ״דײכ־פ־איעטא—כן רעזע־ — זעען מ־ד באש־־ינ־ פע־־ע־ פ־ן ז־־ן;עש־טאקראזן א־ן ־עדאקצ־עראזן פא־װא־ט צוכ ־צװ־־ט־ן באנד ״קר־: א־ן ־עװארוצ־ע״, א־ן װערכן ע־ א־ז ז־ך טודה, רע־ טחב־, אז א״ך אפ־יו א־:ם צװ־־טן בא;ד חאט ע־ :־שט בא־ װ־זן ״א״פפאקעװען״ איע ז״נע דע־־:ער־:;ע;, װ־יר דע־ מאטעד־ ־אי חאט א־ם פא־פי־יצט, און דע־־בע־ א־ז ע־;ענ־־ט צו שדײבן א ד״טן באנד, ״א־ן װערכן א־ך װעי ז־ך ײיט\;עבן (װ־ א־ך קען פא־א־־ט״יט נ״כט): פעװ־אי־־עװא״צ־ע, אקטאבע—עװאיוצ־ע, פא־ט־זאנ־שע א־ו־בט־עט־ננען, ב־־נע־־קד־;, א־ן א־ך חאף, אז צ־ם ס1־טן ־א־צ־־ט פ־ן אקטאבע—עװאר־צ־ע (־א־צ־־טן, א;ב, פ־אװעט טען נא־ טת־ם, אבע־ נ־שט נאך ז־גער־ כע ־עװאר צ־עכ— ד. ט־כ.) װעי א־־ א־־בפ־רן ט־־ן פר־כט א־ז װער חאבן ד־ חעזח צו זא;;: ״פ־איעטא־־ער, א־ך ב־ן א־־ע־ע־, און ב־ן;ר״ט א־־ך צו ד־נען ט־ט װא־ט א־ן טאט,." ט— זעען, איזא, אז דע־ טחב־;־פא, נ־יכט;עק־קט או־ף זײן ח.־:דע־ט־פ־אצע;ט־קע־ פראיעטא־־־כק־־ט פון;עב־דט אן, פ־רט אל־־;, אז אפ־לי אי־פן פ־פצנטן ־א־ פון דע־ אקטאבע־־רעװאי-צ־ע ט־ז ע־;אך ז־ך ״ט־ען״ או־םצ־פ־ין ״ד־ או־פגאבע פ־ן ז־־ן קיאס״ א־ן א;ח״בן ״דװען ט־ט װא־ט און טאט״ ד־ אקמאבע—עזואר-־צ ע, װערכע ע־;״ט ע־יכט באשר״בן א־ן א ד־־טן (א־ן טבתטיא או־ך — פע־טן, פ־;פטן) בא;ד א. א. װ. װאדטן ט־־;־שט נענוטען ערנםט ד־ דאז־קע פ־ארעטא-כע ״חיכתפכ־ת ח;פיכ" פא־ דעם ״ד־יכ־באװעט״כן ״ק־־א;כבד״, װען ש־. ב־ענטאן װאיט װ־־קיעך;עװען נ־יכט טע־, װ־ א פ־אװ־נצ־ערעד פאזע־טאכע־, װאס א־ז או־םן דודך ז״:ע ב־כעד ז־ך אײנצ־קו־פן א־ן יאםקע כ״ם פ־איעטא־־אט. ש. ב־ענטאן אבע־ פא־טאנט־ או־ך;ענו; טאיענט און;ע:ו־. ד־כטע־־שע פע־ק־יט צו זען און באש־״בן זאכן און;עשעענישן אט אזו־, װ־ זײ זענען טאקע װידקרעך פא־נעקוטען. װען דעד טחבד ברײבט מרײ זײן זכרון און או־פריכט־ק צ,־