Literarishe bleter · 1932-10-07 · 41 (7.10.1932) · p. Seite 668

9 ז׳ים 668 ג4 ןס4*.) דיסמראריפימ בלמססר ןן\ז. יאנדי ב$רב'ס זאל לעבן גארקרי טים;;א;צן ראדצן ענטפער אי־ אויפן פרײנמרעכן .דוף פון ״ריכע־אטור;א־א;א-זיעטא״, אלז א-ך;יפ איבער פא־ן טפעציערן;ובויג־ עטרעכע יצו־ות װע;ן או;זער;יו־שז :א־הי. א־ך ־כטא־צ•־ נײט דעם, װאכ :וײן;אכוען װעמ ז־ך באזױיזז צ-ו-ט; ־•;עבע; פון א;דערע קורמו־־מוער, װאס װערן אין טא; פרן;ארתי־יזבייײ ע־ן דעם נוע;נמן, װערבע־ איז אין פא־יויד פיי 1)4 יא־;עיכטא;ען א־ן רע־ יכפיץ פון דער זזײנמצײמיהער ריטע־ ־אטור־באװענו;;. איך זא;: ״אװזער;דויסער;או־ק•", ־אלט;דיק, אז ז״ן ,־ום און •כאפו;; :ע־עדן או;ז ארעכיען, און אפירו;י׳כמ ביויז יע;ע פון או;ז, װע־כע זע;ען צו־ט זײעד ב־ד;עריעכן צויכטא;ד, אדער צו־מ זײעדע א־בערצ־י;ו;;ען, װ־ א־ך, — בידכעד פון םאוױענצראנד. זײ;ע װע־ק זע;ען;עבו־דן;עװאדן דורך ז־ין אי־;ע;עם רעבן, זײ דאבן;ענעבן א פיכוט ךזו־ר־ישרײעט״קן בייד פון דאות פון די אוטנר־ק־עכע, און ז־ין וזאדבעד און כיעכט־קער ־עאריזם וזאט א;טברױזט ארץ, װאם א-ז;אד;עװען ראפיא;טײכעם אין די •כטארקם־ טע פא־קעי־פעד־״ען פון;אטוראי־זם. װאם •כ״ך זײן כאצ־א־עד באדײטו;;, רעד;ט;ארק־ס ביייכפיר דעם א־;טער־נע;ט, וױ אזוי טען דארף דעאנ־רן או־ף אט דער;ע־ זעי״כאפט־עכע־ דראטע. ע־ ־אט או־פנעדעקט די ראר־״כע נו־ט־ װע;ד־ק״ט פו;ם זי; פון דער;עזער׳כאפטרעכעד קדאפט א־בער דער פע־זע;רעבער ק־אפט. וױ ארע :אטיררעכע דער־כ״;ו;;ען, באזו;דעדם א־ן אן עפאכע, װען עם אר;א;־ז־דט ז-ך ד■ :עזעריכאפט, צו װעיכער די םאצ־אצע או־פטרײםרוננען דאבן וז״נט;עבדכט ד־ ונאנצע װערט, דארף די ר־טע־אר״כע •כאפו;; אנטברויזן, אז א באװוםטוז־נ־קער אײנס קען;״כט פאךניידן ז־ך יו־טן טוםטער פ־:ם :א:צ;. דאס ־״םט :ײכט, אז ז־ דא־־ פאר״כוױנדן און צענאננען װערן. דער נאנדדרעכער;ע־ זעץ פון דער נעזעי־כאפט, — דעד סאצ־אריזם פארניבטעט נ־־טט ד־ פע־זענרעכק־־מ. פארקערט, דער םאצ־אר־זם א־ז א פארסו־־קא־ :־־;; פון דער פערזענר־עכקײט און דא־ף ט־ט ז־ך פא־יכטערן אזו־נכ.;עװ־ם, דער •כ־םר־־ט. ז־;־ א פדוכטבאד־&ד, װע;ן דער צװ־ש;בא־ צ־ו:; צװ״כ; דעם אײ:ם און דעם;א:צן, ברײבט :אך אפן אין איע ת־;ז־כטן. אבעד א־ין פו;קט א־ז ׳כו־ן קיאר:;״כט פארראטנד־ק זײז ךז־ב, װי א כיע:מ־כ, אי־ן ז־ין פי־בט, װ־ א מעכ;־קער, קען נ־־כמ דע־ א־־:ם;״כט א־עיכר־םן זײז ־כעפער״כע ארבעט א־ן פראן פון דעם;עזער״כאפטרעבז פ־אנדעם, װערכער װערט א־ן או;זערע צ־־טן פאר־ קע־פע־מ א־ן דער פאדם פונם םאצ־אר־םט־יכן פדאנדעם. ד־ט א״פ־ע;,־;; דע־ניאז א־ך ז־ך װענן אײן :ע׳כפחעך, װען;א־ק־ דזאט אננעװ־זן אױ־ די װיכמ־קםטע פונקטן פון דעם דאזיקן דאנדרו;;־פראן פאד א ק־נםטרער. א־ן אונזעד צ״ט איז ער א נרו־־ פע־ פאקי, װאם עפ:ט נ״ע װע;ן אין דער;אנצעד װערט. ט־טן;א;צן דארצן, ט־טן;א;צן פאד״כסא־־ד באנריםן ט־ר דעם;דו־םן ט״םטע־־ט־טקעםפעד. ד־ק דעם ז־ן פון ד־ װע־טע־, וזאב א־ך ז־י.;יײך פאר־כטאנען צויט דע־ ם־ם־ק פון ז״ן נעזיכט. פון דעם •כםועס ם־ט א־ם ־זאב איך אדויםנעסדאנן אן א:־ דע;ק װענן ז־יע־ א צו־טערן מװז, װענן ז״עד אן עמפ־נדרעכן, אום־ ע;דרעך פא~כ:דיקן,;עביצדעטן, אבעד מ־ט עפעם םא־:ע װ־יד־ באװאקםע:ע א־:זערעך אויך אויף א־פ. ז״ן דערן א־ז פא־יכ־־דנארט־ק; אפטםאא װערט דאס א־בעד־;עד־םן דידך פ־־זעם, ב״כעת װעיבע ער רו־כערט א פאפ־־אם פא־ ם־ערעכן און ם־ט;דו־ם פארנענ־נן א־בער־עם, י״;ט עד יא־ם אפט אװעק אן א זייט און פא־נעםט א־ן א־ם. ם־־ פיענן אפט זיין ב־י;א׳־ק־ן און ארץ םע־ א־ז א־ן ם־ד נעװאקםן דער א־ינדרוק פון םאראר״כע נעזונטקײט, פון קדאפט און װ־רק־עבק״ט — פון אט די יכטד־כן, װערבע דאבן ם־ך א־בער־ דא״כט ב״ אונזעד עדשטעד באנענענ־יכ. פון פדאנצו־ז־׳כ י פ־יעדצ װענן ם־־נע בדאד־אנע־־אדן. פ״ן;א:צע פא־נאננע^הײט װע־ט אזו־ װ־ בארו־כטן דודך דעם דאז־קן פ״ער, און ם־ד דוכט ז־ך דעםארט, אז םײן יעבן ראמ ז־ך;״כט;עענדעדמ. צ־ באדו־ע־ט א־ד װענן דעפ?;א־ק־ דו־בט או־ף פון דעד עדד ז־ין רעקר און עפעם ם־ט א באזתדע־ ז׳כעםט װאדפט ע־ עס א־ו־ף או־ף ז״;ע אקםר; דע,־;אך, א;יכפא־;ד־ק ז־ך א־־ף ז־ין ־כטעקן,;־ט עד א •כפאן פארו־ם, און עם דאכט ז־ך, אז ע־ קר־־בט ז־ך ע.־;עץ װא;דעדן. ־א, — ענטפעדט •;־, - א־ך װא־ט;ערן;עװארמ ז־ך צו־ ד־ק אוםקערן צו ־ע:עם ־עבן. ב־י ם־ד באװ־יזמ ז־ך אפט א ח־כק אװעקצונ־ין. און ם־ד ד־כט ז־ך פר־צ־ם א־ן דעם דאז־קן װ־רדן נארמ;, אז אמ פונקט אזו־ דאט ז־ך םאקכ־פ;אדקי נעזעננט ם־ט קראםנאװידאװן;אך דע־ •כד־פד א־ן דעם דארפם־ק־עםר. זיין פ־נוד או־פן פאן םונפ ־ם א־ז;עװען או־סטערר״כ נדו־ם. או־פן בארקאן פון זיין אדבעטס־צ־םער, פון װערכן עם דאט ז־ך א:טפ־עקט ד־ או־םז־כט או־ף;עאפאי םימ דעפ דו־כער;ד־קן ז־ך װעזוװ, א־ז ע־ נעװען ד־ז־ק. א־ך װער דא;־׳כט דעדצ־יר;, װע;ן װאם ער דאט ם־מ אונז;ע־ ־עדט. אזו־ װ־ ער קען :״כמ ק־ין פדאנצו־ז״כ, א־ז ם־ין פדו־;עװע• ד־ דארםעט־כעד־ן.;״כט פאר״כט־יע;דיק זײ;ע װערטעד, דאב איך ז־ך םער צוגעקוקס צו א־ם, װ־ א־ם;עדעדט. א־ך דאב זיך אויפפע־קזאם צונעדעדט צו ז־ין קור, •כט־דיד:ד־ק א־ן דער זערבעד צי־ט זיין או־ס־ דרוקפור און או־םנעד־יװעדט נעז־כט, א פא-כפ־צטס, װ־ עד אריי;. ער דעדמ א םך און רײבט, ער רעדמ ם־ט א דייםעד און ט־פעד ־כמ־כיע, קוקנד־ק אייך :רייך א־ן :עז־במ, זיין קור איו א פעםמס, א פד־ים, ציינגװייז;־אברעך. ז־ין;עז־כט א־ז;״כט פאטאנענ״כ. ד־ פאטאנ־אפ־ע ענד־ע־ט א־ם, םאכנד־ק ז־ינע ־כטריכן;ראב, פאר־;דעטעדט ד־ דאדטק״ט און ד־ פאד׳כפ־צטק״ט פון ד־ קאנטודן. און ם־ר דאט;ע״־־־עט, אז עס א־ז רנםד־ :״כט ע;רעך או־ף דעם, װאם א־ך דאב פ־־עד;עזען או־ף ז״;ע פאדטדעטן און לויט װערכע ם־ר םע;ם״כן דאבן;עפםק;ט: ״;אט ם״:עד, ם׳א־א ׳כטדע;;ער עד איז!״ א־ן ,;עמ־אכט: ״ם׳א־א ב״זע,־"... א־:אםתן אבער א־ז דאם דאז־קע;עז־כמ דאם םענטיכרעכפמע, װאם א־ך דאב װען־עס־א־ז נעזען. רע־;״כט דו־כער יכטעדן או:טער ד־ או־םנעבאדיכטע דאר א־ז צעאקעדט ם־ט באיתנרעכע ק;־יט־כרעך, װאס דעדצײרן װענן זיין;סױ:ותפור און בו:ט רעב;. ד־ ב־־יטע;אז ם־ט ד־ פו;א;דעד;ע׳כ־פד־־־ טע :אזרעכער, — דו פ־יםט: דער םע:נדכ א־ז רדוט צופ ־עבן — א״;;עפא־ע:ע באקן ם־ט ארו־םנע־כמאדצמע ק־נבאקן. ד־ :אםבע א־ז או־ך א בדייטע, װ־ עם א־ז בד״ט ד־;אז, װ־ ב־־יט עם זענען ד־ אוי:;. ד־ דאז־קע ברו־ע אוינן זע;ען זייע־ דער, :״כמ ק״ן;־ו־םע, ז־צן ט־ף א־ן ד־ א־יטרעבעי■ און ־וען;״כט א ד;ע. און א־ן דער זער־ בע־ צ״מ וױ־זן ז״ א״ך א םוט־קן און ז־כע־ן א־ן באראקטער. א־ן ז־יע־ או־םד־וק פ־:קרט אפטםאר ארו־פ ־כטרעננקײמ אדער בעסע־;עזאנט - בא־כיאם;ק־ימ, עפעם א ם־ן צארטרעכע אײדרקײמ — דאם דאט ם־ך םער פ־ן ארץ פאדכאפט. פ־ן ם־ין ׳כםועם ם־ט א־ם װעא איך ברויז ב־עננען עטרעכע זײ:ע װעדטע־ אבע־ אזע־כע, װערבע באדעין זיין;א;צע פעדזע:־עב־ ק־יט, און;־ו־ר־קע, ,־תן םען זאר ז־ך װערן א־תקרעדן א־ן זײעד ז־ן: ״ם־יז זםרון — דאכ א־ז א ב־ת־עוים פון;דוירן!״ און דנם א־ן ד־ דאז־קע ות־טע־ א־ז;עװען א ־םז או־ף דע־ םרדםד און דע־ דעװארוצ־ע, אבע־ םע־ פ־ן ארץ דאבן ז־י;עדאט א ־כייכות צו ז־ין פע־זע;יעכן ר־כבן. אבע־ װ־ םאד;ע דאם זאר :־כמ.ז־ין, או־ך דא ב״ ד־ דאז־קע זכ־ונות װע:ן דעם דאט ז־ך בײ א־ם;ע־כפ־דט ד־ זערבע ־״;ק־יט פו:ם :עפ־י ד• זערבע פאד־נטע־עם־רטק־יט צ־ בדע:נען װאם םע־;וטס פא־ דעם םענטיכ;. ב׳כעת ע־ דאט נע־עדט ם־ט או:ז און דעדצ־ייט או;ז װע:ז עמיעכע זייעד טדאנ־־כע;ע״׳עענ״כן א־ן ז־־ן רעבן, דאמ ז־ך ז־ין;עז־כט צונו־פנע־כ־־םפן און באצד א־ז עם װ־דעד;עװאדן ריכטיק, רו־טע־, א־בעד;ע;א;נען פון טדו־עד צו פד־־ד א,־ן ארץ צוזאםען דאט ז־ך פאד־ינ־קט א־ז א־ין נרוים,;א;צם, װאם א־ז פור ם־מ םענטיכרעכע־ •כ־ינקייט. זערםן־ײען עם א־ז ם־ד או־םנעקוםען צו זען אזא דא־מאניע א־ן א;עז־בט. ד־ א״;;, ד־ :אז, ד־ גאםבע, דאפ םו־ר ־כפ־רן און דא,־םא:ידן ז־ך װ־ א םוז־קאר־־כע דאדםא;־ע. :״כט פאד׳כמ״ע;־