Literarishe bleter · 1932-09-10 · 40 (10.9.1932) · p. Seite 637

זײם 637 4 ריסייזסזדישגו ברעסיער בץסי. 40 (1.439 א ג א ס ם פ א ד 7. ח ײ ן / ח י פ ד׳ ד א י ו ת״ דע־ , ־סר׳דרות״, װז ס׳א־ז פאױאן >);עזעץ, אז \או צז\ײ יאר װױי \ג\\ אי\ א״י אױ ײדיעו פארװװרסױ (חוץ א״ו* עיזפפא־ס,..), צ■ .־ועט דוד פ־נסה־ דעביזוורט ז־ך אפזאנן פון ־ידיןזן עםנטאעבן װאדט אדעד עד װעט ז־ך ׳;:טעאן א־ן פ־א:ט ט־ט ד־, װאס ב־עבן דעס :א־בא־־־ען נעזעץ? און נאך א־־ן סא־ין ״פאקטערע״. ד־עס ד״־ א־יב—־וד־ש, װאט א־ז א קו־צע צ־־ט פאד דוד פ־נסקין :עהוטען ק־ין א״־, חאט טען פא־װע־ט ־עדן ײד־יצ, װ־־א ע־ ד־־סמ א ת־נער ת יטב... נו? דור פ־נסק־ ־ב־״בט או־ך, אז עד יחאט :״עט;עצװ״פאמ, אז ״תעב־ע־־ב א־ז ד־ יבפ־אך פון א״־". א־־ װעט דא תעדן א סך ״ד־:, אבע־ אלט רערפר ו\ײגז\. או \ײפר פװ״ראר אי\ װװררפיפו״. פ־ן װאנען אזא א־בעדצ־תו:;? — בס״ת :א־ 4 װאבן ו״ן א־ן רא;ד א־ן נ־־בט באזוכן ד־;אסןי. — צ־ ב״ ד־ צענדא־קעד טויז:־ טעד ״דן פון אאטן ״טוב אוז ב־י פ־א טו־זנטע־ אדבעטעד א־ן סתס פאאקס־טענט־בן פון א״־ א־ז װ־־קאעך ד־ א־בעדצ״נוננ, ״אז ו״ע־ ־בפ־אך א־ז תעב־ע״ש״ן פון װאנען :־י דוד פ־נםק־ן אזא ז־בעדק״ט? און סיך־בוא־ס־ף װו א־ז ד־ אאנע ב״ דוד פ־נסק־ן, בעת ע־ יב־־יבט, או ״א סך;עװעזענע ״ד״ב־בטן תאבן כטעט ז״ע־ ־ידי״ב פא־נעסן״ און ״אאע װ״סן, או וי־עד יב־פ־אך א־ז העב־ע״ב א־ן אז. װ״ — טא װ־ אז״ זאנט עד פד־עד, אז ״וױפא ער האט;ע־ נעבן (א־ן ״ד״ב) אי\ גפװגװ װײוין״ א\\ ־בפעטע־ אז ״־־ד״ב װעט דא װט נעא״ענט װעדן״. ״ד־ ״ד״בע א־טע־אטוד האט דא א ס־ א־־ענע־״, ״טען דאדף יבאפן א פא:ד א־־ף צו באיא־נן א״י ט־ט ד־ װע־ק פון דע־ ־יד״בעד א־טע־אטו־" א. אז. װ. צ־ א־ז ד־ד פ־נסק־ :״בט סותד ז־ך אאײ;? ד־ד פ־נסק־ דע־ ײריעינור יבד״בע־ װאאט נעטענט זעז, פ־אן, א־ן ז־־ א־בע־צ״:;, אז ד־ :עצאטטע פ־־־ד ב־י י־־נע פא־־עדננען, דאס פאדע־ן :אך און :אך, ד־ גדו־סע טאסן צותע־ע־ דאם אאץ א־ז נעװען ד• יבט־טע טאנוננ פון ר־ ״ד־יב־דא־־בט־קע טאסן א־־פ־ צ־טאבן רעם פא־יבאאסענעם קװאא! ס׳װאאט יעו־ז צײט נעװען, אז א־נזע־ע ־יד״בע עוא־־רנא און ״ד״בע ׳ב־־יבע־ זאאן :״בט קוטען ק־־ן אדץ־״בדאא צ־ :אסט או־ם־ ׳ב־יםאעך צו דע־ אפיאיפדסר :עזע־יבאפט, ז״ טענן ז־ך פאדנ־נען א־אפ־אזן פ־ן זײעדע או־טאטאב־אן און האטעאן א קאפ־בדבקע א־ן נאס א־״ן — א־ן תע־ן, װ־ ס׳ק־אפט דאס הא־ץ בײס פאאק^ :אברעם ע־יבט דערצ־יאן, בדעננען רא־ות װענן ״ד־יב א־ן אדץ־ ״ב־אא! ינגזין צײט, פ׳אעפן! בזשאזא, װארשע דמ פארלאג ז. םעגאלסװ־ט״ געזאמלטע װטרה 6.50 | א־ך, ז• א־ן עד 4.80 פאעםען 7.— ן אײביק א־ינזאם 5.30 קאפדיזן 7.80 . דאם אנאבטיםטישע טײדא 7.50 קר־מעיד נעכט 8.50 , אומעד פדוי 5.50 א אעגענדע װעבט זיך 6 — , אנטאשע א. א. 4.80 ר^מענט־שע יאדן 5,— ן די װ־ארע צ־אקע, ,־אטאן טאמענטן פון דעד ,־וםי■ 6.— רו־ך פון א אױקקע 3.50 שעד ,־עוואאוציע 7.50! ברידעױ :עטזאד 5.30 אידעד פון;עבטן 6.— | םע:טיטע:טן םיע׳ב־ות פון דעד דום־שע: 7 — י :ע כמנטיש טיט א;יטאדע 3.50 קאוארמע •! ניאדן. שטענדד־קעם — 4;יאד 6.25 אין פ־אבט־באנד — אאע 18 בענדעד צוזאמען—107.50; אין פראבט־באנר—148;־ארן הו־פט־פאדקויף: .6.533 .0 .א .? .פ2 טניװ^פא ,2׳\\523-!3׳\ץ א־בעד א חוד׳ב א־ז דוד פ־נסקי אפנעװען א־ן א״־, פא־ דעד צ־יט תאט עד;עתאט, אויט ז־ינע דײד, ״20 עפנטאעבע אויפטדע־ טוננען און 8 פאדאעזוננען א־ן פד־װאטע קדײזן״, און װענן רעם יבד־יבט עד א־ן ״ײד־יב״: ״דא קום איך צום פ־נקט, װאס אינטע־ ־עם־דט א־יך אטיבטאדקסטן, א־ך האב דא נעדעדט און פא־גע־ א־יענמ או־ף ״די׳ע פאד געפאקטע הײזער, א־ן ב־ן קײנטאא ני׳בט;עיבטעדט נעװא־ן, אומנעקעדט, װיפר אױ האב גטגטב\ איז גטװט\ װײגיס״. א־ן דעם בד־װ א־ן ״ײדי׳ב״ בדעננט :אך;י־בט דוד פינסק־ קײן ראי\װ דעדפון, בעת בײ זײן װ־ז־ט א־ן װ־אנע האט ־בו־ן ד ד ״־:םק־ ־א נעב־אבט ,־אױת, ס׳ה־יםט אז א־ם האט טען :־׳בט גע־ יניטעדט ,־עדן ״ד־יב, ה־יסט עם ׳בוין, אז ייד־׳ע א־ז פד־י א־ן א׳־ץ־ ־עדאא. ־יאלט דוד פ־נסק■ נעהעדט א־ן א״י או־ס־בא־םאעך צו ז״ן פאדטיי, צו ד־ טפ״א־, ד־ ״ד־־ב־פאדנ־בטעד־ן א־ן א״־, װאאט ז־ך;"דנ״בט בדאי;עװען אפצויבטעאן א״ף דעם, אבעד דוד פ־נםק• וע־ ײדיעיט לז.רײבטר, :״בט דע־ טפ״א־נ־ק, נעתעדט דאך צו או:ז, צ־ או:ז אאעטען, יבטעאן ט־ד זיך אפ אויף דעד ״־א־ה״ און או;־ טעד׳בטד־יב;, אז דעד פאקט, װאס דוד פ־נסק• האט נעדעדט ײד״ב עפנטאעך א־ז א״י א־ז א פאקט, פונקט אזו־, װ־ פאד אים האבן :ע־עדט עפ־טיע־ ײד־׳ב פדץ ת־ד׳בב״ן, ׳באופ איב, און או־ך יב־פ־;־איאװ. ׳בראבבעדג א. אז. װ. און רטר פאקט באוט־קט א\;ז צוא ב דע־ צב־עות, װאס עס פאתאאט ז־ך אונטעד א־ם, און דעם פאד־ ב־עכ־ פון בדעטן ם־ט ד־ פים ראס ״ד־־בע װאדט, פון או־םיבנ־ידן ד־ ײריעיט צ־:נ, און א־זאאידן 30 טו־זנט ״ד־יבע ׳בוא־ק־נדעד פון ״די׳בן װאיע >• אז. װ.! דוד פ־נםק־ װאאט ־בו־ן נעטענט װ־ם;, אז ז־־ן יעדן ײד״ב עפגטאעך נ־׳בט נעיבטעדטעדה״ט א־ז ג\ג\ ארנאניז־רנו גטװאר\ פון פדיעד, בד־ ט־ט דעם :אך טעד צו יבאאנן דאם ״ד־׳בע װאדט א־ן אדץ־־׳בדאא! דור פ־נםק־ האט;עטענט װ־םן, אז ,װען ד־ נאותדיקע;עסט װאאט מען פארװעדט רעדן ײדיש אין א״י, װאאט םוף־כא־סוף דטר גל\װ א\יך ףארװטרסי רי א״י־גטגזסי צ\ רטד\ ײריפי. דוד פינסקי, רעד ײדישער יסדײבעד, װאאט ז־ך א־ן א״י;ע־ טענט אראפאאזן צום הטון, צו זײנע אטתע אעזעד און פארעדער, װאיט עה זיך דעיװוםט, אז אויף זי־נע באנקעטן האט טען פון פד־עה צזנעאאזט עפנטאעך דעדן נאי ״טאנ׳ב-׳באוםנו״, דוד פ־נסקי װאאט נעתעדט, װ־ אזו־ מען האט נע׳בפאאטן קעפ פאר עפנטאעך ־עדן ײד־ש, דעטאאט װען קײן פדעטדע נעסט זענען נ־יבטא. ער ־ואאט ז־ך באקענט מ־ט דעם טעראר איבעד ״די׳בע פא־׳טטעאוננען, א־בעד א ײד־׳צן טאן־פ־אם, עד װאאט ט־ט זײנע או־נן נעיען דעם אר־נ־נאא פון בן־צב־, זײן חבדם אטעסםאט א־יעד ײד־ש, וװ ער ־ופט אן די ײד־שע ־בפראך — ״זשאדנאן״, דוד פ־נסקי װאאט גע־ זען דעם ײד־שן שדײבער דנ־אא אײבא און ז־ך איבערצ״נט, אז בעת עד האט אמאא נערעדם עפנטאעך ײדיש, האט טען אים ט־ט א שט־יין צעבראכן דעם שא־םא־בײן און דעם אאטן אדבעטעד־טועד ״ב־אא װעשעד — דעם קאפ, עד װאאט נעקענט או־םתערן עדות, װאם זענען בײנעװען ד־ ״םצענע״ או־םן דד־טן צוזאםענפאר פון ״הםתדדות״, װען טען ־אמ דעאענאטן סעדאי־ז־דט- פאדן װעאן ־עדן ײדיש, און ײי אזוי דארטן האט די ש״נע א־בעט אננעפ־רט ז־ין הבד בעדא קאצענעאםאן, דער העדאהטאר פין ״הבר״ און נאך און נאך! און נרו־ם איז נעװען די בושה פאה אונז, דוד פינסקים פארעהעי און אעזעה, בעת עד האט אין תא־אביב או־פן;רויסן קבאת־פנים (פסח) ז־ך אנטשואדיקט האמאי עד ־עדט ײדיש אין נישט העברעיש, פונקט װ־ די 10 טויזנט סאן, דעםאאט, װאאטן :ישט דוד׳במיק או־םנעטדוגקען זײן רעדע דערפאר, װײא זי איז נע־ װען אין ײדיש... א־ז דאם דע־ יבטאאץ פון ײדישן שרײבעד א,־;זערן? אי:טעדעסא:ט װעט זײן, װאם דוד פינםקי װעט טון בעת ער װעט זיך באזעצן אין א״י און אאס םאציאאיםט זיך םארשרײבן אין