Literarishe bleter · 1932-09-10 · 40 (10.9.1932) · p. Seite 636

4 ליסימרארישב בלססיטר וג\ז. 40 (־439.) 9 636 זײט א בריװ אין דעדאקציע בא־אן בײ אײך אין װארשע עפעס א פא־שױן ם־טן נאניע; ־׳ אבדהם ־וםף האײםא; (דעם טיטא ״ך״' נ־ט עד ז־ך אאײ;!), האט ע־ דא־ט א געװעאב נו־ט נזעש־ות, װעאבע עד נזאבט אאײן אדעי ער ראזט זײ ענועצ; אויפשר״בז. האט דער דאז־קע־ פאר״ויז רעצטנם נעדדוהט אײגע א נועשה זײנע נויטן נאנועז ״די װונדעררעכע געשיבטע פון ק״זער םראניז ־אזעף פון עםט־ײך״. נעם א־ך דאם דאז־קע ביכא א־ז דער האנט א־־ין או; א־ך טו א קוק, װערט מיד פ־נצטער אין די או־נן, זױיר א־ך דע־זע, אז דע־ טענטעז האט נענזטען כיײנע א ה־םטא־־״־ע דערצײאוננ װענן קײזער פראנץ ־אזעפס א ־ונענד־י־בע צו א ײדיש טײדא און ער האט ז־ א־בע־נעדרוקט או־ף אזא יעטײנע־, אז װע; איך װארט נעהאט דעם פאדשו־ן רעבן ט־ד, װאאט עד זיך נישט ארו־סנעדרײט פון נוײנע הענט מיט נאינצע בײנער... ד• דע־צײאוננ נו־ינע א־ז נעװעז נעדרוקט א־נם ה־נז ״מארנן־ זש־־נאא״ א־ן 1916 — און נעשד־בן האב א־ך ז־, ײעז קײזער פ־אנ־ן ־אזעף האט נאך נעאעבט, און די ק״זעדאיכע ארכ־װן זענעז נעװען פא־שיאס;. האב א־ך דערפאר געדאדפט שטוד־רן ד־ פאקטן א־ן איטע שװײצא־־שע צײטוננען און ב־בער, חוץ װאם איך האב נעק־־נז צ־ הע־ז װעגן דעם דאז־קן ענ־ן פון אן אמאא־קן ״ד־פאא־ מאט״, װעאכע־ א־ז נעװען א ־וצא ־נכנם א־ן עבטרײכ־׳דן קײ־ זע־אעבן הו־ױ. א־ן דע־ דאז־קעד דעדצײאוננ מײנעד האב איך אויױ ם־ין אײ־ נענעם -.־טײנער ה־םטאר־ש באאו־במן דאם ־א־ 1848 און :אנץ בא־ ז־נדע־ס האב א־־ באשר־בן ד־ אוננאר־שע דעװאאוציע, דאם א9־ דאנקען פון ק־יזע־ פע־ד־נאנד, ד־ ט־אן־בא־טט־ינוננ פון קײזע־ פ־אנץ ־אזעף, ז־ין ־עפעטע־ע חתונה מ־ט דעד פדינצעם־ן עאיזאבעט פון ב־יעדן, ד־ פאאיט־יצע א־נט־־נעם פון פראנץ ־אזעפם מיטע־, דע־ א־ינפאום פ־ן פ־אנץ ־אזעפס ־יד־שעד נעא־בטע או־פן נאננ פ־ן דע־ עסטי־־יב־שער פאא־ם־ק, ב־ז צו דעד א־ינאדדענוננ פון א ״קאנקא־דאט״ (ר־ העדיכאפט פון דער ק־רכע) א־ן עסטדײך. האט דע־ ־׳ קא־ימאן א־ן זײז פיאנ־אט א־בערנעדרײט ד־ ה־םטא־־שע פאקטן, נעענדערט דעם נאמען פון דעד ״העיד־ן״, א״ בע־נעאנדע־יבט מײן םט־א אויף עפעם א צעהא־נעטער שפדאך, אז א־ך דארף ז־ך אזש שעמען מודה צו זײן, אז ד־ דעדצײאוננ איז פדינע... װיא אי־ אײך פ־עגן, צ■ א־ז באמת הפקד א װעאט, אז עפעס אן עם־הא־ץ קען ז־ך איו־ף אזא ח־צפהדיקן אופן עראיויבז צו נע־ מען א היםנוא־־שע א־בעט, װעאבע ע־ פא־יטטייט אפיאו נייטט — אין זי אזו־ צעלאא־עט״־ע;. א־ך דענק. אז ראם זעיבע װאם דער דאז־קער קא״מאן האט מ־ט מײן דע־צײיוננ נעט־ן, טומ ער װאדשײנאעך אױך מ־ט די א־בעטן פון אנרע־ע ש־־יבער, װ־י א־ך אײד פרענן, צ־ עם איז דא־ט אין װא־שע נישט פא־אנען קײן מ־טא, אזא מ־ז איטע־אד־שז באנד־ט־זם ־צי באקעמפן? מ־ט קאאענאאן נר.״ם און דעם נרעסטן דרך־ארץ נרשם באדע־ נ־־־־א־ק. פארלאג 3.?ל(ונו?י\ א• ייטײאק װ א ם ג ע ו ו ע ן עטיורן און זכרונות. פרײז 6.50 זל. יא־•־"״ ־־־. א־־ן ז־נדעאעוו־טש; מיין ע־שטע־ שר־ט; ד־ זיצא־נאנישע קאטי־ :־זטן; בא־אקטע־־שט־־כן א־ן דע־ ײדישער א־בעטע־־באװענוננ; א־־פן פעיד פ־ן קואט־־; יאבוזעס, ננב־ם און קאמבינאטאדן; דער קי־ינע־ ב־נד; דאם ײד־שע א־בעטע־־א־ד; א פארצײבנ־ש; א־ן ד־ פ־נםטערע יארן. בובהענדאע־, ב־בי־אטעקן — נרו־סער ראבאט. .6.533 .0 .? .23 1ז1׳\\31€?י1 ,3ז4י23-־.21^\\ ,"1)8110-'01/1^1״ און נ־ט א כדוקע, װי א חזיד מ־ט אמאא דאס הײםט די ט־ד איז שוין א־נגאנצן אפן, און װײ א־ז דעם, װאם א־ז באצײטנס נ־שט אנטיאפן, און זעט דעם נראבן, נדאבן שטעקן, און זעט ד־ בארד בײ ־אםא־בע־ן, װי עם ציטעדמ און עס פאאמעדט, און ם׳איז דאס נאנצע ב־םא קא־שן שו־ן פא־פאאן, שוין געפטעדט. איז דע־ האן אנטאאפן שטײט ש־״ן פא־ א מ־יא אין ק־״ט. א־ן אש־ מ־מן ה־טי א־ז א־יבער שוין דעם פי־־ט א.ין אײקע ־ײםט ד־ או־נן מ־טן דו־מין קיײד. א־ן ־אםי־בע־ ־עדט צו ד־ ק־נדער אט אז־׳ צ־ זאנן.־ — באטש א— האב א שטעקן, װעי א־ך א־יך נישט שאאנן. נא־ א־ך װעא דע־צײאן פא־ דע־ נאנצעד נאם. אז אײקע און רב אשר, אקחנען נא־ קארשן און חז—פיסא בשר. און אז ד• יע־ערקע װעט עם זערשמעקן, װעט א־- קײן האנ־ק פ־ן א־ר אויך נ־שט יעקן, הײנט דע־ טאטע מיט רע־ מאמען האבן ש־ין א־ננאנצן נ־שט צו זאנן? נ־שט קשה, ם׳װעט ז־ך נאך נעפינען װעד עם זאא ד־ קינדעד ש־אאנן. און רעדנד־ק איז יאםי־בעד ארײן א־ן דב־קות ע־שט ע־ באפט ז־ך, ם׳א־ז או־פן בו־כ נ־שג־א ש־וין מעד ק״ן יײקע, נא־ או־פן שפ־ץ, םאמע אינדערהו־ך ז־צט א שפעדא־נני און פ־קט, אז ם׳נײט א ־ו־ך. דאם האט ש־־ן רעם איטן ־אסי־בער פא־ב־ענמ, א גרו־א: ״זע נא־, שותפ־ם איע צו מ־ין קארשן־בײם א װ־אענצע מיט ד־ פו־ני א־ן מ־ט ד־ צ־נן און מ־ט די ק־נרע־, דע־ װאדפט א־ן מויא, און דע־ א־ן היטא און דאם שפע־י־ננא םע פ־קט פא־ ז־ך באזונדער, װע־ הע־ט א פי״ט, אין װאם א צוים, 7 אאע זענען ש־תפיב צ־ מײן קא־שן־בו־ם״. א־ן ־אםי־בע־ האט יאננ נעש־־ען, יאננ נעש־טראפט, ע־שט הב־ה זעט, ער אינט אונטע־ן בו־ם, א־ן שיאפט. האט יײקע באיד געטאן א פאאטעד, װ־ א בא־ץ, א־ז ז־ שו־ן או־פן שפ־ץ. *צכנײע יצזי* נ*ימז און דאם שפערא־ננא, װ־ עמ־צע־ װאאט נא־ א־ם ש־קן, א־ן דע־ האן א־ז או־ך נעקומען פיקן. און אפ־או זײ, פ־ן דע־ נאנצע־ שטאט די צינן האבן אויך א־־יננעשטעקט א נאז, מען מעקעט, און מען בעקעט און מען צ־פם־ דאם נהאז. און יאסי־בע־ן חאומט זיך אז צ־נן מעקען, און קינדעי אויפן, * א־ז_ע־ האימ דעם שפע־איננא, דעם חיצפהד־קן אין הויפן. צד די יידישעישרייבעד אאע ״ד־שע שדײבער און זשורנאא־םטן, װאב פארן דו־ך בעלגיע, אדע־ האבן בדעה צו קומעז קײן בעינ־ע, זענען נעבעטי, אין זײע־ א־יגענעם אינטע־עם, ז־ך צו װענדן צום נײ־נעשאפענעם יידישן א־טע־אטן־ און זש־ו־נאא־םמן־פא־יין. אררטס.• 11€ן>1ן\1361 €11 5)111( €5ז113115ז011( 1* 5ז31׳\1ז€£ 3€5> 5800134103^ .5ז€׳\מ^ .€סמ51€תס0 11£ז ,65