Literarishe bleter · 1932-09-23 · 39 (23.9.1932) · p. Seite 616

616 ריסינוראריסנו מ־טזמיר װ\ז. 39 4381.) האבן נערעחט אברהם רײזען, זרובבל, ב. י. ב־אלאסטאצק־, ב. רעס־ אער, נםתאי;דאם, ל. ׳םפיטאיאניק און קענדדטערםקי סון די ארבע־ טער־ר־יננ־׳םואן. די רעדעם האבן ז־יך געענד־קט םימן םןזררײענען א א־ד פון הארפערנם שר־פסן. ד־ באערד־קוננ א־ז פןזריגעקומען אויף רער קרקע סון ארבע־ טער־יר־נג, װו עם זענען באערד־קט א רײ פון די באר־םסםטע ײד־׳עע ־טר־פנז׳טטעאער און פאעטן, צװ־׳פן ז־י שאום־עאיכס, מרדכי ספעק־ םאר און םארים ,־אזענפעאד. פרויער־רטןאלוציע פ\\ יױיט\ בנוךערוב אי\ אװעריעע דער ײדי׳שעד פען־קמב סון אטער־קע דר־קט אוים זײן טיסםטן צער איבער דעם אוםגעריכטן טויט םון אונזער גרויםן ד־כטער םשה ל״ב האלפעדן. ני׳שט א דיכטער איז געשטארבן אין יער ײדײשער?יטעראטור, נאר א זײל איז אוטנעפאלן, װאם הןוט פיט זײן כח געהאלפן אויפצוהא׳צטן דעם נאנצן בנין. װער קאן גאר אפ׳שאצן רעם פאררוםט, װער קאן גאר או־סדריקן דעם גאנצן װ״ט־ק! און צ־זאםען פיט ארע ײדישע שריפט׳םטערער אין נאר רער װערט ברענ־ גען מיר אונזער צער װי אן ארעםע טרײסט דער םרוי און קיגד און דער א־כעד־קער פאטיריע פון דעם געשטארבענעם. פרוי(זר־רעו$זלוציע פו\ י. ל. פרז־טורײבוור־פאריט דער י. ר. פר׳דשרײבער־פארײז דריקט אויס ז״ן ט־פן טרויער א־־פן טויט פון משה לייב הא׳צפערן. טשה לײב האאפערן איז געותן א־ינער פון די בעסטע און אנערקענטםטע פארשטײער פון דער מא־ דערנער ײד־שער דיכטוגג און זײן טויט איז א נרויםער םאררוםט פאר רעם ׳עאפנדיקן ײדי־נ־ז װארט. דער ־. ר. פרץ־שדײבער־פארײן דוםט ארע זײנע טיטגאידער זײ זאלן קוםען אפנעבן דעם ד־כטער דעם לעצטן כבוד און זיך בא־ טײאיקן אין זײו לויה. י. ל. 9\־ץ־ש\־ײבגור־9ארײ\ גורויער־רגװאלוציע פו\ רנור ײריפוער זזולבװר־גגװנולטזאבר די ײד־שע קולטור־נעזערשאםט דר־קט אוים איר טיםן צער או־פן טוימ פון ם׳נ׳ה יצײב הארפער;. אין דער טאדערנער ייז־ישער ציטעדאטור א־ז ער געװען אײנעד פון א־רע װיכטיקסטע שאםער און בויער. פאד דעד ײד־שעד קולטוד איז זײן םריצײםיקער סויט א גרויםער פאררוםט. די ײדישע קורטדר־נעזעצשאםט, װאס םאר־ אײנ־קט די בעםטע ײדישע קולמו׳־־מענטש׳ן און רײענער םון דער ײד־שעד ר־טעדאט־ד, פיצט די אבדה םון אזא גרויסער שאםנדע־ קדאפט װי משה לײב הארפערן איו; דדיקט אויס אין נאמען םון ארע אה־ע צװײנן איבער; ראנד און אין נאמען םון אצע אירע מ־טנרידעד, װאם זענען דעם פאו־שטארבענעם דיכטערס נעטרײע רײענעד, דעם טיפםטן צער און סו־/ויעד. ארע נ־ו־־ארקעד חברים זענען אויפנעפאדערט צו קוטען צו דער צויה. וזויפסי־פארװאלסױוג ײו־יעזנו עולםור־גבועלפואפסי,• רפראעציפ װאכנפזריפפ ״ײריפו־י. צו אלפ װיסיגלידפר, לפרפר, פװל־פארװאלסיפר או\ סױפר פו\ די פזלונו־פליכגז־פװל\ אנגעפ־צט מיט ט־פן צער אויח דעם שװערן םארצוסס, װאס עס האט נעט־אפן אונזער פאצק דורך דעם פלוצליננן סויט םון דעם נרויםן ײדישן פאעט, משה צײפ האצפעדן, שיקן מיר אונזעדע ט־ײםנױװערטעד דער פאמ־ציע און םאדעדן אויף ארע אונזעדע מיטנרידע.־, אעדעד, שוצ־פארװאצסער און טוער צו קומען צו דער איה און אפגעבן דעם רעצטן כבוד אונזער נרויסן דיכטער, משה לי ב האצפערן. פילזוז־פליכגז פאלזװז־איװזסויםוסו 1^4 יײם װי אצט איז ער? — גישט עצטעד םון סיר. צום בית־עוצם, צו דעד שכנהשאפמ פון שצום־עציכם, מארים ראזעגפעצד, יהואש — צו אונזערע עצטע-ע אװעקגעגאננעגע — װעט מען טראגן דעם סרי־אורנקנענאננענעם מ־צה רײב הא־פעדן. און איך קאן אפיצו צו דעד צויה נישט קימען. א קוק מון אויך אים צום צעצטן מאצ. אויף דער שפיטאציקער בעט םון דענװע־ םאנאטא־יע ז־־ז איך מיט אן אראפגעצאזטן קאפ. א־׳ך ם־צ — איך דאדף ז״ן בײ זײן צויה. טראנן ז״ן מיטה. זאצ איך זאגן: — רו, האצפעדן, אין דײן רו, אײביק דײן אנדענקען?- וואם זענען דאם פאר א װערטעד אזוינע? װאם פאד א װערטעד? — ורער דארח זײ? קפױואק־םאגאצא־יע, קאלא־אדא ס:ן ״ײדיד״. דער טריט אףן די לװיה םדן מ. ל. האלפערן אין דער אמעדיקאנער פרעםע נעםינען מיר פדט־ם םון טויס און רוויה םון טשה־לײב האלפערן. גאך שבת, דעם 27־טן אויגוסמ האמ קײנעד נישמ חושד געװען, אז רער מויט רויערט אויף אים. זונסאג םארנאכט האט ער ז״ך דעדםילט שלעבט, ער האט זיך באקלאגט א׳ו־ף קרא׳מפן אין םאגן. ער א־ז געפארן צו זײן פאמיל־ע אין ראקאװע ב״ם ים. דארטן . האט םען געבראסט א דאקסאר, אבער ער האט נארנישט געזען קײן סכגת, גישט מער וױ גאזן אין מאגן. דיגסטאג האט האלפעדן זיך דעדםילט לײכטער, ער תאט אפילו נעװאלס םאדן קײן ניו־יארס, אבער די םרוי האט אים א&געהאלטן. אין אװנט האט עד געק־אגן א שװערע אטאקע אויםן מאנ;. דער דאקטאד איז װידער געקומען, אבער ער האט אים נישט געקענט פארלײכטעדן די װײמאג:. ע,־שט או־פצומארנגם גײן אזײגעד אינ־ דזנ־םרי, װען םען האט געזען, אז ער האט זיך איננאגצן נעביטן, איז געװאדן בלוי און פארלידט דאם באיװוסטזײן, האט סען אים צונענומען אין א־סט־גױ־יאדקער ש&־טאל. דארטן א־ז האלפעדן נעשטארבן, נישט קימעגד־ק צו ז־ך, א־ן גרו־סע וױיטאגן. דאקטויריס האבן געדאנט, אז דער טויט א־ז אים נעקיםען פון א האדץ־אמאק: די גאזן אין מאגן האבן נעפרעםט אויפן הארץ. און אזוי װ־ ער האט אלעמאל געתאט א שװאך הא־ץ, האט עם ג־שמ;עקעגט או־ם־ האלםן ידעם דרוק. האלפערן האט איבעדגעלאזט א פרוי הויזע, און א צען־יאריק ײננעלע א״זיק. ד־כט־נר, שד־פמשטעלער, קולטוד־טוער איון ליבהאבער פון ײדישן װארט, זענען נעקומען אפגעכן דעם לעצטן בבוד דעם נדויסן ד־כטער. די לװיה, װעלכע א־ז אראנזש־דט ניװאדן פון דעם י. ל. פרץ־ שרײבעד־םאדיין, האט געטדאגן םע־ אן איגטי׳ם־שרײבערישן כא־ ראקטער, אײדער דעם כאראקטער םון די געװײנלעכע עםגטלעכע אדער ״םאלקם־לוױות״, דערפאר האט זי זיך אויסנעצײכגט מיט איד הארצ״קײס, ערנסטקײט, װאם האמ טאמענטגװײז זיך דעדהויבן צו אמתן פאסאפ. די צעדעמאגיע איז נעװען אן אײגפאכע אבער אײנררוקםפולע. ריכטער, שר־פטשמעלער און קולטוײטוער האכן נערעדט אײגעד;אכן אגדערן, אסשטעלגדיק זיך אויף האלפערגם נרויםע םארדיגםטן פאר דער ײדישער ליטעראט־ד, או־ף ױין אײנגארטיקײט אין דער ײדישער דיכסוגג אנן אויף זײן פעדזענלעכקײט, װאם האט ז־ך שטארק אײגגעקריצס אין זכרון םון ד־, װאם האבן אים געקענט. דער ע־שטער האט געדעדט הלל דאנאף, םאדז־צער פון י. ל. פרץ־ש־ײבע—פארײן. גאך א־ם האבן גערעדט ש. נינער, חײם ליבעד־ מאן, מגחם בארײשא, ־עקב גלאטשטײן, י. י. זינינער, ז. װײנפעד, ד. אײזלאגר, א. גלאנץ און רוד איגנאמאװ. אויםן ב־ת־עלמין, זײ עס איז גאכגעסארן א היפשעד עולם,