Literarishe bleter · 1932-09-16 · 38 (16.9.1932) · p. Seite 608

דיוזסדאריסז(! ב?ע<זעו גתז. 38 וד43,) 9 זײם 608 ד ר. ח, גא?7ןב[ע$2ס-אײר2ס איז אדגענטינעד ײדישז ימולםוד ־ לעפז די גזזסם םא?י םרקאן, זלםן רײיען, יזזקב קא?'ך. יזםף ב71אװ אזן יעקב םײז,?. פארםאבם ײדרשזז שזבין;?־םזזראםן פארײגיקן זיך אזן ב?ײבן צזזשםא^יםן אי־זער נעיקייייען פין;ױ־יאדיז צוזאניען מיט ל״ובא זזעדיםאן. י, בו־ ראװ א־ז נאך א ײננעד עו״עפיצ**־ ,װאם איז די צעצטע יארן א״סנעױאקםן. ער איז בוינזאם, עקםסיי׳עם־װ, איוסרהאיק איון איז אין א גידויםער כיאם דע־ ננעאסרארער או־סדרוק פון מארערנעם ײד;. עי איז פי■; די אוכירואיקסטע און טעספעדאמענספרצםטע עזוי־ ׳עפיצעיד בײ אונז. איבערהויפט האמ ער געהאט דערםאצנ םיט אסיפ דיםאיװס ״זינגער פון דײן טרויער״, באארבעט םון י. ׳עטעדנבערנ. אװי שײן עזפיצן א ײננן בחור, א םארציבמן, א נר״טן אויף דעם טזבח צ.י נײען פאר זײן ציבע, אזוי שיד־העזירםדיק ישפיאן — ־אט מען זעצטן בײ אונז. ׳נזטארת איויםנענומען ־זאט ־. בולאװ איויך מיט דער קאמעדיע ״דער היביצעד״ — א מין נױ־ ־אדקער ״מנחם־ ■מענדא״. פאדאן טהויעדײןער יןאםיזם בײ בולאװן פין או־םע־נעוױינצעכן םוח. י. בוצאװ איז נעקומען נאך סארים יסװארץ און ־שקב בן עמי א־עד, און אויב ער האט נישמ די םעכ־ ניק פ־ן ד■ דערמאנטע צװײ, פארמאגט ער אסבריענדיקן איספעמ. עד א־ז ינ־׳פט אזוי םאציד, װי מארים ׳םװארץ, זוײצ ער דארף ׳טפיצן מענטשן פון א נישט־םאצירע־ צײט. ־. בוצאװ װאםסט צױבא קאדיסאן א־ז א םעימפעראימשנטפיצע אקסייםע מיט היפשער אינ־ טערינענץ. זצמן ר־יזען א־ז נעקומעין צו אונז א׳אם דער שרייח םון ״װא, א־־פנענומען האבן מ־ר א־ם נ־־םמ נאר אאם שציח. ער האט זיך מ־ט זײן בנע־מװזד־קײט באא־בט געימאבט בײ אצע, און עד ראט באקד ונעקד־נז אטמאםפעד א׳דום ז־ך. זײן אקצ־ע פארן ײד־ש־װ־םנ־ שאיפ׳טזיעבן אינםט־טוט האט נעהאס א נ״תו־סן ׳דערםאצג, א יװ־רדן קאן מען זאגן. עם האלט שוין בײ א א־בער 5 טויזנם דא5אר און דע־ קאומפ״ן איז נאך נישט סארענדיקט. א םך מיסנעהארםן צום דעחפאלנ האבן בײדע טעגקעכע ײדי׳נזע בצעטער ״די פרעסע״ און ״די ״דישע צײטוכנ״ איון א־בערר״ו־פט יעקכ באטאשינסקי און ם. ־ענאצםקי. יװענן זצמן רײזענם דעחפאצגן איז שוין נעװען אין ־די ״ריט. בי׳עטעך״. עד האט אדײננעבדאבמ א סך אזיפאעבזנג אין א־נלע־ קירט.—־דעבן. און צו־־ק מ־ט א פאד װאכן איז נעקוימען אהער ױועב וזיױר א־ן שריחות פון ,קורט־בוך״ און ״ריט. בצעטער״. נ־שט קוקנ־ ד־ק או־ף דער שװעדעד צײט, האט י. מײזצ ׳פארצישנט באדײטנ־ ד־קע רברפאלגג בא5ד בײ זײן אנקום און א־צטעד נרײט ער צו־ דאימען ימיטן היגן ײרױט\ לױזט׳ראסי\־ או\ ובװרגאלױזסו\־פארײ\ א ודורעו ףאר דטם ײד. בוך, װאים האט א׳5ע שאנםן ציו דיאבן א ׳גדזיםן דעדפאאנ. יעקב מײו5ם קוסען איז ינעװען א פנ־ם באשערטע זאך. מיד האבן דא נאך נישט געהאט קײן חיודש פאד דעם ײדישן ב\ך... א־ן אונזעד קו5טור־5׳עבן ה.אט פאסירט איויך א טרויעריקע נעינזעיענ־של מ׳האט פארמאכט א5יע ״ב. באהבאווױשורן״ און א5ע ״ארבעטעד־שו5ן". פאדמאכט האט זײ די מאבט און ביז איצט האט מען זײ נישמ געעפנט. דאם זענען םאקמיש ידי אײנציקע װע5ט5עכע ״דישע שו5ן בײ אונז. ד• 5ײענעד פון די ״5ים. ב5עטעד" איז בא-קאנש אז אין אר־;ענטיניע זענען נעװען צװײ ײדייטע צ־טעדאטן־פארײנען, איצטער האבן זיך בײרע פארײנען פארײניקט אונטעד רעם נאמעין ״ײזײשער 5יטעראטן ־ א׳ון ושוידנאריסטן־פאדײן ה. ר. גאמבערג״. אביער באמש ם׳איז אײן פארײן, באשט״ט עד פון צװײ אפנעזיונרערטע צדדים און װען דער פארײן מאבט אן אונטערנעסונג, מעקט די ״ייד. צײט״. אויס א5ע דעדנ׳ער, װאס זענען ״פרעםע״־מיטארבעטער, און די ״פרעםע מעקט אוים די נעםען פון די ״ײדישע־ צײטונ׳נ״־ מיטארבעטעד. די פידעמדע מיטארבעטעד הישן א־ן רי ב5עטער ״און אנדיערע״... א גרויסע קאײנשטעטצדיקע שטאט בוענאסיא״רעס. ג ' ־עם הײנטיקן װינטער־םעזאן (א■־ נעדענקט מםתמא, אז בײ א־נז א־ז װ״נטער, װען ב״ אײך איז זימער) קאן מען אנריפןו דעד סעזאן פיין ר• :עםט. עם האט נעיהאט;עהו־בעגע נעסט — ראם טעאטער א־ן יד־ 5יטע־אט•־. ד■ ע־שטע נעםט דענען נעװען מא5• פ־קאן און יעקב קא5יך. זײ זיענען;עקיומען אהער פין אי״־אפע און שפי5ן שוין דא פינף חדיב־ם און — עם נ־וםט ז־ך זײ גישט אװעקצופאד;, און דעם ע־5ם נ5וסט ז־ך אײך נ־שט זײ אװעקצולאזן. דעם נ־ויםן דע־פא5נ האט פא־־נשײט ז־ך, מאצי פ־קאן, אבער ־. תאר־ך טײרט א־־ך מ־ט אי׳ד. ״עקב קא5יך איז אן אינטעצי־ נענטע־ מענטש און א םעאסראיר מ־ט;עשמא־ק. נ״נוט פאראן קײ) ט״פקײמ א־ן מא׳א־ פ־קאנם שפי5, אבע־ — חוץ אין ״־עכקע5ע'' א־ן ״צ־פקע פ־יער״. זײע־ע צוױ־ ״ה־טטא-שע״ פ־עםעם — אויך קײן ש־נר א־ן;עש׳מאקיאז־קײמ א־ז ׳;•שטא. עס איז ךײן פא־זויי־ י־ננ־טעאטע•־, װאם װאיט ז־ך;עקענט פא־;5ײכן מ־ט דער אײ־ ־אפע-שע־ א&ע׳־עטע, װעין ד־ מ־ז־ק זא5 זײן אד־נינעלעד... ״יי״י ׳*< א עידה־פנים פא־ די געככ אין ה־יז פון משח עלמאן איו ניענאכ־ א״־עכ• אינסיכז זיצן ז• דײזען, סאדי פיקאן׳ י• קאדיך• ׳. מייזיד• צדד״גן ערדם געפינען זיך י• םאנזאיםאנםקי• די איםיםםין סרים לעיד־ א• א• יעקב קאר־ך יד־נניט מא- פיקאן א־ים פ־ט םפעקטאקר, פאר־ ביקן, בא׳װענרעבן איון קײלעכיק;, צו קײ5עכיקן. ידי אײהאפעיש־ע אפע״עטע סאט־־יד־דט די טדאז־יצ־ע אין אין דער ײד־שיעד אפע־ ־עמע באיז־גנמ מען ד• מאמע א־ן דעם ק־דוש... קאר־־ דיננ5ט אידום מא5־ פ־קאן מ־ט ספעקטאקא, ער נ־ס א־ר אזו־ צו זאגן א ש־ינע, 5ײד־קע שטוב פ־ײד, קינד־שק״ט און ש&־יעװד־קײט. מא־ 5• פ־קאנם ק־נדישקײט אױ אויםערנעװ־ינרעך. זי;ײ׳ט אריבער פון ט־ו־ע־ צו פרײד נײט דעד זעאב־קעד אײפריכטיקײט, װאם א קינד. א־הע צ־שו־ער לאיבן צומאר, װען בײ זײ;5אגצן;אך טרערן א־ן די אײנן. מאל• פיקאן ש־פ־רט ׳װונדעירבאר קאמעד־ע און נאך בעסער— די־אמע. אן אפע־עמע אױ זי ארײן — זי קאן אננענעם זינגען, ש־״ן טאנצן, קאן אקדאבאט־ק אין קאן או־סעדנעיװי״נלע׳ך נוט אי־ מ־טידן א.ין ז־ך טראנספארמירן. מא5י פ־קאן איז אי5ײן א־נהא5ט פאי־ א םך פ־עםעם, אבער, אז ז־ שפ־רט אפ עטיעכע פיעסעם, ד״ײפט אן פא~—סן, למא• ז־ מ־ז ז־ך א־בערחזירן, ׳װײ5 זי האט מצד ד• מחבי.—ם זײער א מאנערן אינהארט. צום נוטן דאי־ף דעירמאנט װערן דע־ גארדפאדענישע־ םפעק־ טא׳קל ״שמענדריק״, װאם ־. קא5יך האם געשאםן — עם איז א;אידפאר;־קארנאװאי5 פון א קד5טוידױר<רס און מא5י פיקאנם שמענהד־ק — איז א ׳ראזששנקע מיט א פעפעד5. א גרויסן רערסארנ האמ רא גער&ט י׳וסף בו&אגו, װאם איז