Literarishe bleter · 1932-09-16 · 38 (16.9.1932) · p. Seite 606

ס.? ליגזטרארילטע בו<\<זער דץגז. 38 0־43\ יי נ ה ו ד ןרראמאגזישער פראג\זע\ם אי\ צ\וײ בילרער.) דבזרזז.■ ודאם ט׳איר דא פארשפעטיקט? היינט איז דאך יי:־ טיק, ׳::טייטן ־אך :י׳צט אויך אין א-כיעריקע. גאמי■ האואי װאאט טען טאיזע ני׳טט א״סנעיטטאנע;. אי- אזוי, זיך אײ;ן און אויפ׳טמײן... נעװער ני׳םט אויפעטײן. ובזרז;.׳ אונזעדע ׳טונאים זאאן ני׳שט אויפ׳שײײן. נעהע־מ אבידי. :י׳עט אויפיטט״ן נאר. גאנוי: װאס איז דא צו ז׳טאאעװען? ם׳אעבן? :י׳טט אזא :רי״ :;־ ־ארנ״ן. דבורה.• נא זםז א מענט׳ט אעבט, דארף ער האפן. גאגזי.■ אויױ נײע צדות. דעד םין פעאט נישט. פאענטי, אכ־;עזוכט. ױאל (קאנטיעעט בעגטשן: ״נער הײת■ גם זקנה•.. בשאים." הייבט זיך אויז פון טי׳ש); דבורה, ב׳טוז נײן. צױי א זײנער ־א־פ; אאע םעםבעדם ז״ן אויפן פעאד. זוורה.• א בעאנות פון א מענט׳טן, זיך שאעפי אײף אזא הםיטה אונטערן ׳טטאט. ױאל.• ב׳מוז. כ׳בין אין יער קאטים ע .־בורר: װאדען? אן דיר װעט עפעם זײן. י.-אל. ״-••■. שא, ם׳קען נאך גרײאעך זײן, אז ד א; ־עדן א •־ ם׳האט אפיאו נעארדעײט א ־י;אד מ׳װײםט :יבט פא ׳צוד, צ• ער װעט קומעין. ם׳איז דאך עפעם װנטיק׳, דעד ביזי טאנ בײ די רבנים: חתונות, בריתן, מצבות, אוױת — אאץ א״גטן דאך אפ דא אין איםעריקע אויף זונטיס. אז אײלער האיאט בײם ׳טטארבן אין װיא האבן א שיינע אויה, דארף ער מיט איע בוחות אײנהאאטן די :׳םםוז כאטוש ביז םדי״טיק, ׳טבת, א נישט איז רעכט, ער זאא אאײן דארפן נאבנײן :אך זײן אײנענער אויה. טעסבערם יועאן צצלן שטראף א,ין נישט סטאפן פון דער אדבעט. דבזרה.■ ױאם ר׳טו זיך צערעדמ: טויט, אוױת, ני׳טט דא נעדאכמ ױאנ.■ דמר ב־עזױענט אא״ן האט מיך נעהײםן זײן ־עדי טיט א יבטיק־ כפיטש. טאנע־. זאנט ער, וױ א זאך טאכט ײך אין דער דב קימט ניעט, זא4 נאט׳צ נישט זײן קײן בזױן פא־ .־עו םאם״טי. רבווו. ב׳האב םו־א, אז ריט דײן דעדן װעט זײן צ :דיי־ םע־ער בזױן. קנאפ יזאט דעד ע■;□ נעאאכט שבועות, װען י־• האם־נ זיך צעדדשנט. ױאל.■ ם׳א משא. פאיקאזוניק ארן פאאקאשיק. שבועי־ :אך חברהשן קידוש ידעדטן אנדערש און אויף א חינוך הנדד בארםן אנדע־ש. םאא ייר אז הײכט װעין ייי שוין נארנישט אא־.ז. ייי׳־ :ע• ױעאן י י בײ םיד. ױײנע־ ױ• ױ• ב בערם. ב׳־אב א טשא נויט א יתים, ױען ב׳זא; א־ם א־צט פאד דיד װאאסטו זיך תיבף :;־ װײנמ ױי צי ״ונתנה תוךף.״ דבור.,;■ ש־ינע שינאים זאא, י.י נען. ױגיל (א;טלע;ו ת־אז.טצ-כעי^: הערט איר, שװער, זיז טיד אײננעפאײ א פסוק או•־ צ:נ ה,יב.. א נאאדענער פםוק. נאאד ם־ט ברילאנטן. העדט א.ײף ט׳ט־נאװעכ. (טיט א דרוש־נינין) שימה הטאך זאנט אין קתאת: ״כי הואך האדם אא בית עואטו׳/ דער םענטש נ״ט צו זײן בית עואם. איז דע״ פסוק כואו מוקשה. ראש־ח, װאם שטײט עפעם האדם א.ון ינישט האיש, צי הנבר, צי האנוש? דוקא האדם. ויתשנית, װאם עפעם אא בית ■עואטו? זײן ׳בית עואם. װאםע־ םעננדט האט אן אײנענעם בית־עואם? נאר דאס טײנמן אדנ־ זעד םאםײטי, אונזער הײאיקע חברה, װאס םײיעדט הײנט א חינוך הנדר. האדם טאכט: החברה אנשי דױוינישאק־מיכײא׳שאק. ביז איצט זענען םיר נעסאננען צו יענעמם בית־עואם, אויף ופרעמדע קרקע, פון א פ־עמדע םאםײטי. איצט אבער קעגען טיר זאגן: ״כי הואך האדם אא בית־עואמו״, אונזער חברה אנשי דיװינישאק־' טיכ״אישאק נ״ט צו איר אײנעכעם בית־עואב, אויף אײגענע קרקע הא) װאם זאגט איר, שװער, אויף אזא שטיקא דרוש? (םון פראנט־ ' פ ס $ ן 1 ה? $ ב ' ב ד ע ד ם ג (הטשך) טװזאי (הויבט זיך אויף): איר, קינדער, נ״ט אײך עםן, און איך װעא ג״ן ענדיקן דעם תחיאים. (ג״ט ארײן אין פ־אנט־ציטער און באאד הערט זיך זיין אוםעטיק, השתסבות־הגפשדיק קוא: ״הציא—גו םטיט ואא אטב—עה אגצאה טשו—נאי וסטע—קי מ—־ם... *א תשטפני שבואת מ— (ױאא און דבורה באײבן זיצן אין א באהאיאטענעם פחד. ױאא אננעשסארט דעים קאפ איויף די הענט. דבורה טיט א פאר־ נאױוערטן באיק קענן שאאפציטער). ױאל (הויבט אויף דעם קאפ): נו, מ׳רארף נײן עםן. שוין ינרײט ברעקפעםט? דבװ־װ ןװי אוימ(\?ו\ז<\\\: ־א? יא, שוין גרײט. קענסט זיך;ײן װאשן. (נרײט צום טיש). ױאל וװאםװ זיג, ז<וצ<ז זיג צזנז נזיש. <ו<ז<ז ווי $>\ <ז<וס. װארפםי א בליק צז<ז טלאפציװמגג• אין ־ײנט־קע נאבט איז װי־ דער;עװען ם׳אײנענע. רבורה וווױלם צו אים <ור ואל שװײגו. מוםיילגורװײםג• ב׳האב דאך דיר נישט אײן םאא געזאנט, זאאסט זיך נישט ט־שן. נישמ דײנע ביזנעם. יואל וטםילנור,).• ער האט ר• הײנטיקע נאכט װידער גענעב־ טיקט. רבורװ.- ם׳רעדט דאך צו דיר, דאאסט שװײנן. יואל.• כ׳װיא עס אבעד נישט האבן בײ מ־ר אין שטוב. רבורװ.• פא־ יענעםם עבירות װעטן דיך נישט שטײםן. דו זײ בעםע־ גוט, אײרעד םדום. יואל.• דו ביסט שוין נוט םאד מיד אויך. או־ף דײן גוסםקײס האאט זיך דע־ בדוקאין־בײידזש. זע נאד, זארסט ני־ניט ערנער װערן, די בדיק װעט אײנםאאן. רבורװ.- א ס׳איז פאדט א רחמנות. אן אדעם מײדא, נעבעך, *עבט װי א שסײן, נישט קײן קריוב, נישמ קײן גואא, און ער, דעד שאראאטאן, םוט טימ אייר װאם ער װיא. ױאל.- א מצוה או־ף איר. מ׳האט חתונה, כדת םשה וישראא, װי ס׳פירט זיך בײ ײדן. אאע םרײע־איבניסעם :ײט אויס אזא פוף. רבורװ.■ שיט נישט קײן זאאץ אויף יענעטם זװנדן. ױאל.• זאאץ, שטאאץ. כ׳זאנ דיר נאך אטאא, כ,װיא עם בײ טיד אין שטוב בישמ האבן. רבורװ: םו מאך ז• צו סופן. ױאל: ב׳װעא זי טאכן אויך. זאא זי גײן עדנעץ אנדערש. :ױ־ יארק איז נענונ גרוים. בײ טיר איז :ישט קײן... רבזרװ ןיוזים ב<ום): ױאא, דו שװײנסט? דו כאפםט בײ טיד טיט עפעס איבערן קאפ. (געאאםענער) א, אװדאי, אז אײנער פאאט רארף טען אים צוטרעטן טיטן םום. אזױ שטײט אין די ססר־ם, װאם דו אעדנסט, אמדן טײנער? (ס׳הערט זיך א שארך פון שאאפציםער. ױאא איון דבורה כאפן זיך. קוקן זיך איבער). ױאל.• <ײ שוין אויך עפעס עסן. רבררװ.■ זאדנ נ־שט פאר סיר,;עטדײעד מאן טײגעד. כ׳וועא נאר עםז• ױאל■ כ׳זארג פאר דיר? כ׳זארג פאד םיד, טפש־. אז דו ױעסט זיך אויסהוננערן, װעט דײן עסן סיר קאסטן טייעדער. רבזרװ.• שוין נעהעי־ט די חבםה. גאםי (קוסט אדו־ס פון שאאפצ־טע־. א טײדא פון א יאד דר״סיק. א באײך, ס־ספאטיש פנים, װאס דעדצײאט פון שטיאע י׳ײדן. טיפע, קאוגן אוינן. א קאפ שאטינע האד. בחודיש געשוידן. איז אוננעטין אין א ראזעװע קיםאנע. א האנטוך אויםן ארעם): ניד סאדניננ. רבורװ.• :וט מארנן, נוט ־אד. ױאל (ניט א ברום פון טעאעד אדויס);ט... גאםי.• שײן נוט שפעט, הא?