Literarishe bleter · 1932-09-16 · 38 (16.9.1932) · p. Seite 602

זייט 602 ■■■■■)א 2_ליסועראריעי(ו בלוז6יפר זזײ. 38 ן־דבס כאפן אייענען דעם מאגוספריפט פאר די אנותוזנרי׳קע. ער הןוט נע־ האאםן, אז יצייעגען בפול רם איז א כרױסע סע?ה, סען יזען ניכער .־זופס זיין ד• סטיי־סטי׳טע פגיסות. אז פ־״עמאן איז נעװארן עזװעריע כייט נעאמ, אח ער נע־ ווארן א ישבתדיהער מיטארבעטער פון ״אונזער לעבן״, ער פאעגט זיך אבע־ ׳םסארה פויין צו ׳שרײבן, עד פיענט זיך אבער באציען צום נע׳סדיבענעם — ע־נסט, עטארק מפפיד געװען אויך דעד גע־ •טאיסגק״ט און םארם. (סרײשמאנם פעי־עטאנען אין ״אתזער יעבן״ זענען נאך ביז איצט כישט באסאנט דעם דרײטן עואם, און עם איז א נרויסער יטאדן, װײל עס זענען פא-־אן צװישן זײ מײסטערוזאםטע עםײען). אין אדעם האט פרי־סמאן אויך נענומען טרײבן לידער, עד האט שוין נעהאט א יעננערע צײט או׳פנעהערט צו ׳שרײבן נעי דיכטן״ נאר אין דער איגטימער אדעסער סביבה איז ער ־וידער;עײארן ייר־׳ט נע׳טט־סט. ז״ן ביכטא לידער, װאם ער האט פאר־ ע&נטיעכט אין אדעסעד העברעישן אימאנאך ״כנסת״, זענען עבטע, ס־־-־ד״נ־ע, מעצאככאייע־אכנעזאפטע ׳געדיסטן. דער נאנצע־ אד׳&סער פעריאד אין לעבן פון םרי׳טמאנען איז נעװען פאר אים א פװאי פון חשבון־הכשש, םון ׳נײםטײזער לײטע־ ־וננ, דערהויבוננ און אננעהװא־־ענע :ײע שאפוננס־מענצעכס״מז. ב-־־טמאן האט אין אדעם פיא איבערנעלעבט, דודכגעוסאכס עזװע־ רע קראכקהײטן, און נ־׳םט נעהוקט אויף זײן דרױסנדײזער םרײ־ 'עבק־־ט או,ן הומאד־םולעד שטיסוננ, איז ער בעצם כעותן אײנ־ זאם און באלא־ן מיט א טיף־טראנ־׳שער לאםט, ײאס האט פײנאזך;עדדיקט אויף זײן כשטה. :י׳שט אומזיסט פאענט ער רענסטמאל כסחר האלטן אין לײע־ נען ״דע פ־אפ־כדים״ פון אסקאר װײצד. רי טיפע מעלאגכאליע און ׳סקיעה־שטימוננען םון ״דע פראפוכדיס״ זענעין אים דעמאלם נעװעז ׳טטארק כאעגט... טדאני׳שע עי־׳נסטק״ט און גייםמ־קע לײמערונג — זענען רי כאראקט׳ע־־שטריכן פאר דעם האזיקן אײננארטיקן עפיזאדישן צייט־אײף אין לעבן פון דוד פדי׳מטאן. צע כנופיה. מען פאעכט אימת־מות ארױ׳פװארפן אויף דער באבע פעםא, װאס נדיענט ציטע־ן פאר געסט... נאר ג־י איז פ־־־׳םמאגס צימעד;עװארן דעד אײנציקער טרעף־׳פיאץ, דאם אגצ־ענד־סםטע א,־ט, װו מען האט זיך נע׳טפידט פדײ נאטיראעך ב־ענט מען סוזן ארא&׳ש־־ננען גרו־סע פארצ־עס װיצן פ׳ן פ־־׳םמאנען, א־ן א&ט או־סהעדן עט־עכע מאא אײן און דעם זע־ביקן װיץ, זײן ז־יער א״פמעירקזאס צו זײ, פארן קריטי־ קירן זײנעם א װ־ץ, פ־ענמ פ־״םמאן האבן סער חערומות, װ־ פארן קר׳טיקין זייכע װע־ק. נע׳טדיבן האט ער ד■ ע־״-׳טע צײט;ארני׳טמ.;י׳צט נעהאט ײאם צי טון, א־ז;עװען אײן זאך, ־נ־&־אן ׳טאך. ׳גיא־ יצפ־אן האט פ־״שמאן, װ• באראינט, איב;עהאט ב־ז אײדענ׳שאפט, ער האט אבעד *צי־עקרעך פײנט;עהאט צו פאד׳םפיאן, פאענט ער פ־אן, אז ער ׳צטייט צו פאד־צפ־אן, איז כ־׳סט ׳טייך, א־ז עד קא&אבא נעװען צי מאינן די נ־עםטע םקאנדאאן, ער פרענט אפיאו כא&ן אייעד־ ״.׳טעאן פ־נורן, ע־ פיענט א־ײנפאירן אין א צו׳םטאנד פון אומגע־ ־צײמטע־ ה־םטע־־ע. אזוי, אז עם איז שוין :עװארן בײ אונזערע ׳םפ־רע־ א חוב זיך צו ראזן פא־׳צפיאן בײ א־ם. סיר נעדענקט זיך, אז מ־ט ־עם ט־נקעיעד, װאם האט ד־ ע־־םטע צײט כי׳עט נעוואאט םיכייאירן צל פאר״-׳פיאן צו פ־־׳ג־מאכען, פאענמ די זאך דערגײן צו ד•;דעםטע םקאגדארן. דאם א־ימד־ייען ז־ך אזוי פ־סט און פאםט איבעד ארעס א־ז סוף־בי־ם׳ף נמאם;עװאין פי־״-׳מאכען, און ע־ האמ ז־ך נעכומען צ■ איבע־זעצונג פ־ן טאנא־עם נ־טאכז״-־עיי. טאגאדע איז דענםטמאא נעװען דאס אעצטע װא־ט אין דער װעיט־י־טעדאט־ר. אין רוסי׳ש איז א־ויס בונ־נם א־בע־זעצונ;, האט עס באצויבערט נאכץ רום־ יאנד. דע־ פר־יע־טויאיקער, תפ־אהדיקער טאן סון טאגארעם פא־ עז־ע האט פא־ד״״־פט פ־־יםכואנען, ער האט ז־ך איבעדנענעבן דער א־בעט פין איבעדזעצן מיט ק־ויס עקםטאז. די העברעישע פםוקים פון ״;•טאנז״-׳עי׳י״ זעגעז געשר־ין נעװארן מיט אג׳תן רוח־הקודש. איך פרעכ זיצן בײ פר״טמאנען אין צימער און זען, יוױ ער אאזט זיך פאננען פון די תהיאימדיקע צײאן. אים האט גישט כע׳עטערט ד• אכװעזנדיקײט פון עמ־צן בעתן ׳מרײבן, ער פאענט ני׳טט זעאטן נאכז םוים פוז םשה לײפ האלפעדז כאכמ־װײטער אוסנאיק־חבר מיט נרויםן דיכםער־תארץ. און ב׳זאג אין זיך: נעבעגטשט זאא זײן דאם דיבטער־זזארץ, װאס פיעיקט זיך אין אײנזאסקייט און וױיטיקט פאר טיאיאנ׳ען! הירש גןםגסשם$?ט / ןן$רשס צרם טריט פרן משה לײב הז6לפעדן םאדא איבמיקע װעאט, און ווי פאסקודגע ם׳איז. פוא א־מפעט און נעזונסן אעב׳גס־באנער האט כעמוזט זײן דער מעגט־ש, װאם איז געװען דיבטע־, דער דיכטער, װאם איז גזזװען א׳זו• מ׳גנטש, אזוי אונזער און אזוי עסט — סשה אײב האאםערן. און עאנט האט ער נ׳עסוזט זײן — דער טעםטש סשה אײב. פיי\, איבערינעוועאט־קס דדהך חכטהדיקן שפאט, פוא עספערוגג א-ון סראצ־ק־יט. מיט צ״ן פא־ װײ צונויפנ׳עשמשעסטע, סיס אוים־;עשמעאטעד ברוםט כײן אאײן אין דע־ װעאמ — אכטקענן דע־ .־ועאט. יװעד ־אט אויםנעטראכט דעם בײזן אינן, *ז האאפערן האט זיך געאערנמ אויף הײנע, טיט יװערטער זיך נעשפיאט און זיך נע־ קינדאט. משה אײב האאפערן סראגט אין זיך טראגיזם, װאס איז אוים־ :׳עגאכנען אין א־כטיקײט, •גורא, יתארט, װאר און אכזרױתדיק. ם. ג#?דם8] / 3'>1?,סם#ק צר משה לײב האלפעדך־) עם איז א־ז א-־־פנענאננען אין נויין געמ־ט דײגס אז או־םגעיס־ריסט איד מ־ט װע־טער פ״-־וטע און שט׳אע, .ױאם באוטירן פון הארץ ארוים און טריפן מ־ד אין הארץ ארײן - א־ז סורמא איך אציגד פון דײן ם־דיר ארוים אט די דודבנעאײטע־ט־שטירע הפיאה: ״זאא זײן פון :אמ געבענטשט דאם הארץ, ״װאם װעט :אך מ־ר אזיו• דיך איב האב;, ״וױ איך ־אב איב;עהאט!" — עם האט א=.יב אונז ד־זעאבע נורנ־האכמ;עט־אפ;, דיזעאבע :רויזאם־קלעפ געטײאט — כ־שמע,־, װײ\ וװינד איז נא־ אפן, און רײוב איז שוין װ־ עים איז פארה־ילט! אין אצ־נד אז ם׳װײטיקט אין מיר ד• װוגד, און ב׳װיא מײן ט־פן צעד געשמאסט־קן, װעגד א־ך מײניע בליקן צו דיר, םשה אייב׳ *) דאס איד איז נעשריבן אין אויגוסט 1932, די ציטאט איז פון כג א. האאפערגס אידעי־בוך ״גױ־־ארק״.