Literarishe bleter · 1932-09-09 · 37 (9.9.1932) · p. Seite 587

זײם 587 4 9 יילזטראר־גמע ברפלזגזו דץגי. דב ןפ3*) ערדסטע םיסטוזמאםישע שמועסן א.ון ויכוחים ווענן רסב״םס *י- צאזאםישער צערע און אנלדערע םיצאזאםישע שיטות. דער םאוב ווערט!ןזנגעםירט דורך ד״ר פיגהעצ און י. באביגסםי. אן עונצעכעד יזצוב איז אויך רא אין דעםראים. עם איז צעצנגם רײןי געוואדן די אידעע צו גרינדן אין ׳אםע־ ריסע א י״דישע םיאאואםישע נעזעצשאסט, אין אזוי שגעצ װי איך און ד״י■ פ. שניאודםאן וועצן צוריםהומען םון א״ראפע, וועצן טיר צוםרעטן צו ארבאניזירן אט דעם קצוב. עס איז דא אין דער ײדישער אמעריהע א װונדערבאדעד כזאטעריאל םאד אזא נעוזעל- שאסט. צװישן רי יידישע שר־םטשטעאער נעםינען זיך אײניקע םעיקע םיצאזאםיש־נעשוצטע װי ױחנן טװעדססי, עזדיאצ ןאסם און •. דאבינעד. — און אטװיכםיססטן איז, װאם אט דאס א׳צץ איז און נאך מיט א םשעקאװעד *דבעם תאיב איך טיך םאדנו- םען — ״רי נעשיכטע םון דער םאציסםעד־צינישער ציטעראטור״. צו דער אדבעט תאב איך צוגעצוינן א באסאנטן י״רישן דאקטאר, װאס װעט באהאנדצען רי מעדיציינישע זײט, און איך — רי סוצסוד־ריסטאר־שע. — אין א נרויםער םאם האב איך צו פאר־ דאןקעז די מעגצעכיד״ט צו ארבעסן איבעיר דע־ ט־&מע — דעם באװוסטן יידישן םילאלאג יהודוה א. יאםע, װאם באזיצט א פהאבט־ פוצע זאמצוננ םון אאט־ײדישע מעד־צינישע סס־ים און מא־ נוס!*־יפטן. און יװאם נעהער צו טײן שפינאוא-שטודיע איז אזוי: איך האב דעדאםטי־מ דעס זאסצבוך ״ש־ופינאדא־בוך״. אהער, אגב, נײט אדײן, צום ערשטז טאצ א־ן ײדיש, שפינאזאם װענן דער םאדבע־ *איײאל=וננ *ון אכזאטט״ל מי=ן גאם= מ• ײײנ־״ד אין 1930■ *רן -עב== גו:=אײ א״זנעי• ='־==״ען: דוד בעיעיעי• מ• (ייצן): ד״ר ׳. •מאווקי׳ מ• ײייגרייך. ש■ ניגעי, י• ל• בדין, אדאנער׳ ײינער, ד״ר יג• **?=• ענג םאידבוינדן םיט י״דיש, מיט דעם ײדישן װיםנשאססלעכן אינ־ סט־טומ. — װי א־ר זעט װערט א־ן דעד סהאקטישער, טדוקעגעד אמע־יהע נעטון ם־צ ■װ־כט־קם םאד דעד ױננער ײדישער װיסנ־ ש־ואםט. און דארף א־ך איײך נאך צונעבן, אז מ־ר, אמעדײזאנער, ־אבן נואד א נריויסן חצין אין דעם אויםבוי םונם יוױצנער יידישן וױםנשאםטצעכן א־נסט־סוט? דאם איז דאך אײך גוט באסאנט. נ־שט קוקןוו־יק או־ף דעם, װאם איך בין םאדבונדן מיטן ײוחא און א־בשט םאר אים םונם ע־שטן טאג אן, וױ ער איז גיענרינדעט, האב איר ב־ז איצמ נישט נעהאט די געצעננהײט צו זען טיט טײנע איי״גענע אויגן, װאם עס א־ז אויםגעטון געװארן אויםן ארט אין װ־צנע. פון אמעריקע האט מען אין םשך סון די זיבן יאד אריבער- נעש־קט ק״ן וױצנע אוצרות בזאטעריאצן, א דאגק דער אוסדערמיד־ יעבעיר ארנעט םונם זאמ־-קו־ייז, װאם װע־ט אננעם־הט סון ש. מענדעצסאן און כושה אדאנער.די םירער םון דער אפטײצ י. צ. סהן, צײבוש צעהרע־, ד״ר א. טוקדוני, יהודה יאםע, נ. םײנערסאן, ניםטװ אײזנע־ (כױ-אףק), ד״ד א. א. דאב#ק (באםטאן), צ. ט שטײן (ש־קאינע) און אינדעדע האבן זיך באמיט ם־מ אצע בחוח צו םאדאיגט־נדעםירן די ׳ייד־שע נעזעצשאסטצעכע ס־ינונג סיט די אדבעטן פון י״װא און אויך געםאםן נרעםערע םינאכסיעצע םיטצען. א־ך האב נעהאט םון וױיטן א םארשטעצונג װענן דער אפגעטוענער אדבעט, אבעד ראס, װאס מײנע אוינן האבן ףי טענ אין זױצנע נעזען, שיטי״נט איבער אצע דעדװארטונגען. עם איז א גצענצנד- סע־וננ פון מענטשצעבן פאירשטאנד, איבערנעזעצט פונם אריגינאצ (צאטין) םון י. ־ודיזאװ, ש. רינעד, — בײדע פא־װאצטונגס- מ־ט־־צ־דעד פון דעד ־״ד־שער סעקצ־ע אין אימעד־קאנעה שפינאזא־ א־נסטיטוט. אט דער א־נםט־טוט, װאס םאדמאגט א 300 מיטנצ־- דע־, האט קוחסן אין ײד־ש און איין עןגציש. ד־ י״ד־שעי קורסן עקזיס־דן שוין א 5 יאד, אונטעד מיין אנםידונג. יעדע װואך צײענען םיר א קאפיטצ פון ״עטיק״ (צויט װ. :אטאגםאנם ײדישעד איבעד- זעצונג) און אנאציזירן עס. די קורםן װערן באזיוכט םון א 40—00 ארבעטער און םאצקם־יא־נמעצ־נענטן. אײנ־קע באוזוכן נצײכצײט־ק איויך די עננצ־שע קוחםן. ד־ י״דישע םעקציע םון שפ־נאזא-א־נסט־- טוט האט מ־טנעהאצפן אדו־םצונעבן דעם ״ש־פינאזא־ביוך״, װאם דעדשײןט בקדוב, און פצאניעװעט א :־יע א־בעדזעצונג פון ״עט־ק״, װ־ א׳־־ך אן או־םװאצ פון שפ־נאדאם תאדעטפאנדענ־ו א־ן דעד א־- בעיזעצוננ פון ־. ־ודקאװ און ש. װינעד. א־ך פעדזעגצעך ארבעמ או־ף דעם װע׳־ק ״שפ־נאזאס ם־צא- זאפ־שע ש־טה״, וואס האט ז־ך, צי״דע.־, םאו.־שפעט־קט, ני־שט צוצ־ב פ״ן שוצד. עס איז בדא• צו דעדמאנען, אז אין שיקאגע נעם־נט זיך א דמב״ם־קצוב, װו סען שטודירט ז״עד ערנסט דעם ״סורה :בוכ־ם״ און מען ם־רט א־ן ײד־ש דיסקוסיעס א־בער ראם נע- צערגטע. אין דעם דאזיקן םיצאזאםישן קצ׳וב גע&ינען זיך דאקשוי־ דיט אדװאהאטן און סוחרים, װאם םאדבריגכיגען גאנצע אוװנטן אין