Literarishe bleter · 1932-09-09 · 37 (9.9.1932) · p. Seite 582

זייס 582 ליגינוראריפזט בילוםסר ץ\\ז. 31 ן436) און .נעפןזר׳נ*) מזיוי א׳זיננ בײ דעם נאגג ם\ן די שסערן, בח עד העיט *רײנגעמריצט אין זײן וװנז׳ערצעוכן חבטה־׳טטײז, איז ערגעץ דא, ח*חמ, נישט וריט סון אוסעטום — אויױ דעם יוועג, װןזס איז נײטט נצײך און גישט רורום... זיצט עיכיע׳ן, װאס םיט אים איז עפעס נישט דאס... און ער װײ׳נט, װײ5 עד ודיסט אלײן נישט סארוועאב..״ א&׳ט־ ד.אט משוז אײב נעפיאט אין זיך )ןזט ד■ א5ע דריי פדידער םיטאג*)?. *ון :עימספט תאכן זײ א״ן אים כטרד. זענען דאך אין זײן דיכטונג דא א• אפנה, א■ זון, אי פינסטעדנייט. אלן אסטםאר נײט אן דער םאםו־ אין אים :וםא זויװי׳שן רי דרײ ברידערםוחות, און אט איז נובר אײנעד, און אט א עוױי׳סער. א׳מאא שיינט >גייױ אין ז״נע?ידער א העאע םרײד. אין די ״איט באעטטר״ (1929, ׳נ׳ 49) איז נעװען געררוסט זײנע א םעריזדאידער ״ראס אלגדענ <ימ מיד עזוי ם־ל פרײר״, — דאם האט שוין נעזמגען דעם ברוודער דער נעזונטער, װאס תאט פאױנומען םאר זיך די זון. עם איז אזוי זױיטיסדיה און איזיי אוטנארטא?, װאס'נ׳ראד דעו־ טויט האט איצט דעדװעקט און פאידשטארקט רעם אינטערעס צו ד• אעבעדיקע אידער סון דעם דעבעדיקן, צאםא־אעבעדיקן םשה אײב. אבער אוזײ איז שוין דע־ סדד־העואם אין אוונזעיר פאםקידנעם װעאטל. משה ל״ב האלפינרינם ריבטוננ װעט לאגנ־לאגנ לעבן אין דער ײידישעד ליטע־אטור. אח עס אםשר א נחסה טאי־ ״עמעצן״, פאר ״עפעם״, אבער נעיװים נישט פא־ א־ם אי״ײן, װאס האט דע*ך אזוי ליב נעהאט ראם לעפן, באטש ער האמ עס ״ישט א־ינמאיי פארשפינן און פארםיאוסט פאר רינר העסלעכקײט, צביעות א.ין אומנערעכ־ מיקײט, םון ׳װעלכן ראם לעבן באשסײט. \. װײױל ■■ ■■ ■■ ■■ לדענע פ # ױ ע״ די רי״כע אבע־ הערן ׳נארנ־שט ג־שט. דער רו־ש דער מאנאטאנער םון די סרײב־מאשינען אונטעיר זײע־ינ קארעטן װינט זײ אײן. שלאםן ז״ אויף אלע װענן דא בײ אונז אין לאנר ם־ט קינדער אויױ די שויסן און םיט׳ הינטלעך א<ױ, װאם זעגען ליב װי ק״נדער; קענען ז־י נישט העדן, װי ס׳יזױינט די ער׳ד פון ׳הינטעדן אטסאלט — די ערד אויױ אלע װענן דא א־ן לאגד. דעד מעכטש-דער אןש דער מעגטש, דער אױ, ראט צ\ם ערשטן םאל דעירזינן דעס היעלםאנט אין דער נאכמ; האט זיך אין רער םינסטער אים אגיסגעראכט, אז דער העלפאנט נײט נ :נעמ\ן אן ריוחן. האמ ער װעגן דעם אזוי לאנג נינמראכט, בח ער האט םון פייגגבלעמנר פאד זיך אויםנעני״ט תויזן, א העטר און שיך, און אן או׳נטעו־העטד א\ן אן או־כינדקיטל, און א יהיטל און א יארמילקע אונטעדן יהיטל, דער מענטש, דער אױ. \ נאר דאס איז ינאך נארני׳: £ — צוום ערשטן סאל דערזען די לבכה אין דער הויך, ־אט ער צוגעהאלטן דאם וױ״ב סארן פויך און א־יר אפגעסטאליעט די יהאר ם׳ון םנים אין רעדנאך, — כדי זי זאל בלישטשען אויך, — האט ׳עד קאל־ צעםירט, און זי באשמירמ און מיט נאלד, — װיםיל ר׳האט נעהאמ — באצירט און אוז יז׳תאט נאך דעמאלמ אויך נישמ נעבלישטשעמ, אסטםאל אלײן םאדפלאנטערט נעװארן אין די נעצן, װעלכע די תאבן נעשטעלט םאד אגדעמג די ד־כסוננ, משה לייפס איז רורך און דורך א אינטעלעקטועלע, אבער קײנמאל נישט אפגעטײלמ םון װאר, פון װירקלעבקי״ט, םון זיך גופא. ער איז דער סאמע םוביעקמױוםטער דיכמער, תגם ױין דיכסוננ איז א געראנקלעכע, א באװזסטזיניסע א ציי־באוװסטע. אומינטים הערן ז״ך ד־ םוביעקמיװע מענע־ און מאוטױון, כיננ ער נעמינן סאצ־אלן שמאױ םאר זײן ר־בס■׳;;, קלאםן־אגטאינאנח׳ם און באצ־אלע איטנ־נרינכטיקײט. רער ליר־קער אין משה לײבן באנלײט שסענדיק דעם סאדיעד, דעם מאינינ׳־, דעם לינסטינדעד. ״האמ םשה לײב ז״ך אנידערניעשטעלמ אין טיטן דעד נאכט צו באטראכטן די װעלגפ הערמ ער צום אײנענעם טראכטן זיך אײן — שעפטשינמ אים עםעיז אין אויער ארײן...״ באזונדעדם כאראהסעריסטיש םאר משה לײבן דעם פאעט איז זײן ליד ״שיר השירים״, מיט װעלכן ער תויבט אן זײן באנד לידער ״ד• נאלדענע פאיװ־נ״. ע־ ד־&רצײלט װעגן דדײ ברידע־: ״אײנער פיט סארחלוממע אוינן, אײנער װי א דעטבענינר בוים א נעזתטע־, און איתער, װאם איז א׳רומענאננינן מיטן קאפ ארונטער״. האט דער מ־ט פארחלוסטע או־גן נענומען פאד ז־ך די לבנה האט פאדנומען די זון דע־ נעזונטער; איז געבייבן פאר דעם מיטן קאפ אירונטער—די ם־נםמערניש. האט ע־ זי׳ך צעװײנט מיט א נרזיס געוױין. האמ דאס אויפנעװעקט פון ז״ן אײב־קן שיאױ קאליבאבי דעם םילאזאױ. האמ ער אנגעיצונדן ז״ן לאסטערן ■■ ■■ ■■ ■■ ס ש ה?ײנג ד> יע? ע ע ד / פיז.פון״די ג א רדאקסט ארויס םדן דער ערד װאקסמ אריוים סון הד׳ערד א זאיך אזא, װאם ־וםט זיך אן א בוים. װאקסן אויױ דעם בוים אניך זאכן אנדעדע אזיוינע, ג—נע, ניגלע בקו־ע, רו־טינ, בו־וינע דוםן מיר דאם אן א בא׳־, אן ינפל און א םלווים און שטדיעקן זיך ם־ט שט״קע־ נוױ — װאם ■תײםן הענט — ארויױ, און זאגזלען, װאם מ־ר ר״םן אפ א־ן קאשיקעם צענויױ, און םירן דאס מיט װענעגער און באנען אויפן מאירק ארויס. און דארמן טיילן טיר דאם שענסטינ אוים צו ד־, װאם זע׳נען פעמ און האיבן גארד,׳ פאר זירבנור גיבן ט״ר אגועק, וואס האט שוין דא און דארט אויױ ז־ך א ברוינינם םלעק, בא־?\פ<װ־, װאס א־ז שוין פארפ׳וילט און םון װארעם אויסגעה-ײלננ און װער עם װ־ל אן עפל פאר אומזיסט, אים לאזן טיר א בעדנל םיסט — ינר זאל זיך טײלן םיט דער היונגעריקער מויז, װאס וױינמ םון א־ר באוהינלטענ־ש ארויס. אריןש אלע װעגן דא די זון איז אלעמענס, — און ב״ דער ערד איז אויך דאם מינדםטע נרעזל אירס א קינד, װי דו און ׳װי דער אױ און װי דער אײזל בײ זײן םאמען, דעריבער װײנט סאקע די ערד פון הינטע־ן אספאלט אפיר אויױ אלע װעגן דא בײ אוגז אין לאנד. די םרויען אינזערע, די ארעמע װאם זענען טאמעס, באנעמען םון דער ערד דעם טרויער, —