Literarishe bleter · 1932-09-09 · 37 (9.9.1932) · p. [Seite]

גר. 9 סעםטעסבער 131932ח16$ז״< 9 50 ג-ינםטר '$רג1%ג פדיי> מוסהארישד ץן־־־ײילדידטני װאעשריפמ פאר?יםעדאטוד ■■ טןןאפוגןדאוןקונסגצ ידוײויד פארפלאג 3.ק?עצק־ין,וזארשנ< משה לייב האלפערץ ־•בסונ;. און ע־׳שט דאן וועויצט מעגרען־ געזוען א־ײפיצושמעאן א•; א-ד :אנצער בר״ט א.ין טיןש דאם מעכט־קע .ב־לד םזן דעם דיכטעי ב״עה א״ב, וראס וזאט םארמאנמ אזא םארבזדײכקײמ און פארשײרנ־ ארט־ין״ט אין זײן •עאםן. אמ — צוארט, ליר־ש און אט — בײז, כארקאםט״ע. אין דער כאדאקמעריסטיה םון ז. ורינפער (זע ״ליט. בלעטער״ 1928, נונג 10 א,ין 11) װערט משדז לייפ האילפערן נעסאלמ ט־ט ״ז״נע צוױי נד׳ויםע, באויע אוינן, װאם אמא־ זענען זײ נעװען װעלםיש־װימ■ א ן אמאה קינדײט־טילר״. און אויך אזו• האט אויםגעזען זײן דיכטונג—וחמםי־צ־ װילד און קינדישיםילד. ער האט קיינעב;״שט נעשוינט, און קוודם־כל — ז־ך נוםא. מדטה רײב איז נעװן ראם ציר־ ברעט, אין װעלכן ער האט שטענד ק נעצילט זיינע אײנענע שאולםע. ניםטיקי פײלן. ״איך וױיס נ״טט װאס צו ט ן מיט זיך״, — האמ ער אטאר אין א ר• װענן זיך געזאנט, און ער האט אפט נישמ נעװוםט װאם צו סון מ־ט דע י װעאצג װעלכע ער האט נישט;עקאנט סובל און;ורם זײן. האט ער זיך צוזאטען ם־ט דער װעלט;עשמיסן םיט אײזערנע י־טער,;ערעסטע־ט און נעטארדט. א•, אויה םארשײ׳דענע אוםנים און אין פא־ שײרענע םארמען נענרעט ברומױעט א; געהוזקט,;עשטאכן און אפגעשפאט. און אט — אין דער ראלע םוגם שרישנדיקן גאםן־פויקער און אט גאר — װי דעד ארעמעד יאהאמא. םיינט האט ער געהאט ד־עם פראוזן־דדעש׳ער, רעם םראיזן־מא־;יאיק, און אםסמאר האמ ער נוסא מיט םדאזן זיי און זיך נעש׳ראגן. ער םרענט זיך אנסון אין דער טאנע םון ד• דיבסער־םראיזן־דדעשע־ און אויה ד• שטארצן םון ם׳ריצה אויסגעראכט די טריצה גושא. םיר ענרעכם איז םאראן צ׳װישן אים און דעם םריערדיקז עסט; משה נאדיר, — בײדע סומען זײ םון נאליציע, שסאמען םון דער זער׳בעו־ שטאט זלאטשעװ, געבוידן אין דעד זערבער זױיט, און ביידע קלעפן זײ זיך און קאנען זיך נישט אפו־ײסן םון זײער הײם טיט ז׳ײערע םעטעדס און םרובים, און בײדע זײ האבן נעראכט םון זיך און סון אלעטען ביז נאריקן סא׳רקאזם, זיד נע*ראנמעחט און משה לײב הארפערן און א שױאריז ־עמר — עם פארט זיך ביר נישט. און אזוי אוסנרויברעך איז די קדרצע מערעגראםישע ידיעה םון נױ־יארק/ — אז טשה רײב האיופערן איז נעשטא־בן! סשה רײ׳ב, וואם האמ שטענר-ק כעחוזקס םונס טויט, װי ער האט נעוזוזקט פונם רעבן א,ין םון נאד דער ורעלמ; משה רײב, װערכע־ האט אםא׳ר אין א ריד געזאנמ: ״א׳ון אז משה רייע, רער פאעמ, װעט אײך דעד־ צ׳ײ׳רן, אז ער ־אט דעם סויס אויןז די בװאריעס נעדען... אז סשה רײב האט דעס סויט טון דע־ לױיט באגריסמ ם־מ א האנט איון נעםרענס װי עס גײט... אז ם׳תאט אים צו דעס טויט נעצוינן אזוי... צי װעט טען דאס ר׳ייבן?״. אװדאי האט םען נישט נעסאגט נרויבן, אז בזשה רײב זאל זיך אזוי נאענמ אנ־ קערן מיטן טויט, — ער, דער רעבעז־ ק־ סטע־ צװ״שן רעבעדיקע, דער קרעםט-ק סטע־ צװישן ע־עפמיקע אבער איצפ, משמעוװז, ,װעט םען נרליבן.;ישט משה רײב תאט ז־ך א שפיר נעסוין מיטן מויט, נאר דע־ טויט — כיט טשה רײבן, א״ין איס באזינם, אויך שטענדיק. ד• פעדזאן און פעיזענרעכק״ט פ•; משה רײב הארפערן אין דע־ ײ־־שע׳־ דיטכו׳נג שטײט שוין סון לאגב אפ־שד םון די עדשטע זײנע דיכמערישע טדיס, א״נע אריין מיט איר נאנצער נרײם און ארי׳נינערסײט. נעװען צ״טן, יװען ע־ איז נענאנגען מיטדי ״ױננע״ אין אומע־ ריקע, אבעד ארעמאל האט יער אר,״סנע־ סטאדסשעט מיט זיין גאגצן װו׳םס און װעזן באזוונדער און פאר זיך. װער עם האס געשריבן רידעד, װער עם האט זיך געשפירט אין פאעזיע, און ער — האסנעשניטן םאסן םון זיך, םון זײן אײגעגעם יװעזן, סון זײן אוחנן רײב און לעבן. דאם שאפן פון משה רי״ב האיר&ערן א״ז וױיט נישט ציונויםגע־ זא׳מרם עם זענען,דערשינען ברייז רידער״זאסרונגען ״א־ן נױ־יאדקי' (1919) אוין ״די נאארענע פאװע״ (1924). פוכקט איז מען רעצטנם אין נױ־יארק צונעסראטן או־פוצוסל׳ײבן און ארויסצונעבן די װערק םון אט דער סערלצוידריקעד דיבטער־פעיזענרעכסײט, װאם תאט זיך איר איװענעס כאנג און אײדעגעם פרצוף אין דעו־ ײז־ישעד