Literarishe bleter · 1932-09-02 · 36 (2.9.1932) · p. Seite 575

ײיס 575 אז ענטפעד םוז יעמב פיכמאן אין ״איס. ביעס־נר״ סום. 30 (429) םדן 22־טז ױ5י ה. י. איז פא־עפגטי״ננס ״אן אפענעד בר־װ פ.,: :. םייזי' צו די העבדעײעע •*דייבער אין א״י און בעייזר צו ח. :. ביאריק און ״נקב ש־בכראן״ א. :. ״װאס הײסט עס?״ — ורננן דעד באצױננ בין די העבדעײעע ׳שרײבעד און ד• ריסעדאדײנדנ אידנאנען אין אדץ־ײטראר צו דוד פױסקי, בעת ױין פאדבדע:נען דא־ט. סיר האבן באקוזדנן סון ײנקב פיבמאן פאאננדיסן ברױו: ״ריבער;חםן סײזיר. דײן ברױו צו די העבדעיעע יטדייבער, הו־פטזעברעך נעװענדמ צו ביאאיקן און צו מיד, האט ט— ק״ן פא־נענינן נ״בט פאױ־ עאפמ — דאם קענסטו דיד א־ײן םא־יבטינר;. איך װיר;״צט פא■־־ ענטפעדן אילע בי״נע חב־ים; אבעד א־ך קען דיך פא־זיבעדן, אז דעד גרגוםפגװ סיייר איז זײעד וד־ט צו זײן פײנטיעך נעיפטיםט צ• ײדײפ, איון ־עדעד ײד״צעיד יפדיפנדםטערע־, בפ־ט אײב עד א־ז :״בט קײן א״םנעיבפ־אבענע־ קעננע־, אױ בײ אונז אן אננענעפדנר נאטט, און או־ך וױפ־ר כײד דענען בבח, באט״נן ם- זיך, ע־ זאר זיך;ײקט פירן פדעםד צװישן אונז. דאדפסט אבעד נישט פא־נעם;, אז אי־ץ־״•—איר א-ז אן א־ט, װוהין דעד יעטדאם פון נעסט ־ײסט זיך :״בט איבעד בכרעט א קײ־ רעביק ־אד. עם א־ז;״פמ, װ• בײ אײך — וװ ט׳אױ בוקבר פ:ים א נאסט, א ־ח־ד. או;ז קונוט אפט א״ם אזיפצונעכוען ט־טאטא־ :א:צע בגינים;אענטע און פא־דינטטפי־ע פע־זענרעפק״ט;, װאט קומען אן פין דע־ נא־עד וױנרט. פון דעד װײטן טײ:ט כ־נן, אז פ— זענען דײך ט־ט ר־טע־א־״נזע און נעײנ־יטאפטר״נבע קרעפטן, אבע־ א•; אמתן קוב״נן א•; באט־אבט נינצײיטע מענטיען, װאם װעדן אײנפאך פא־ביאטע׳־ט פ־ן אט ד• אדנ ״פאראדעם״ אין קברות־פנים. פײ ביאריקן א־ז אפנעדעדט: א־ך פא־שטײ צומאי :•שט, ווי אזוי ינ־ אטעמט :אך פון ד• אומצײר־קע באזובעד א•; ״או־*עפוננען". נא־ אפ־יו איך, װאם טײנ פיבוט;״בט פא־ אזא דאר — א״ך א־ך װאיט דיד נעקענט א״ס־ינבינ׳נינז צענדריקע־ טינררעכע און ׳בדיפט־עבע באנד־ם־ננען פא- ד• רינצטע חדיבים. איך בין אזוי בײד פון די אדנ ״אפיצ־אדטעטן״, אז א — װארט אנט־ ראפן אין דע־ ותרט א־יין, אב• זיצן אין א ״בטיי צימינ־ אי־ן שטײ־ טון, װאם םע דאדך... דארף איך דיד :אך אונטעדטט־ײבן, אז ד. פינםק־ן האבן מ— בױטן נא:צן הארצן באנעננט. עד א־ז ארם ש—פטיסטערעד און ארם מענטיב אונז ארע נאענט און טײעיד. מ־ד האבן װך באטײדקט אין א דײ פ־נםקי־באנקעטן, און איך, צםח, פדאפ. טרויבט־ב און א דײ אנדעדינ ׳בדיפנדטמינײע־ האבן אים באנ־יםט אין פען־ק־וב, װאם האט א־ם אײננינא־דנט א שיתינם קברת־פנ־ם. ד• ־עדאקצ״נ ״מאזנים״ האט בײ כדר און מן הםתם :״בט :א־ בײ מי־ אדין — באשטינרט אן אדטיקר װענן פינסק•;, אבינ־ א— ־אב נ״בט באוױזן איבעדצורײענען זײנע יעצנדנ װעדק, און יבדײבן וױננן פױםקין, נישט קע:ע;דיק אים א־ן זײן ־ייפקײט, האב איך :״בט נעװארט. נעװים איז אין דעם פאקט, װאם ני־אדינ ד• רימינדאד״בע א— נאנען אין א״• האבן אזו• וױיניק פיאץ נעוױדמעט אזא אננעזעענעם יבדיפטיבטע־ע־, װ• פינסקי, רא ינפינם אומנאדמאיס. ודיניקע־ פ־ן אדץ, אבעד, קומט עס פין ״־בדנבטן װירן״. מע ורנ־ט, צים בא־ ריויערן, אפגעידיםז אײנם פונם אנדעדע; מ־ד דיענען װײניק דאם נייע, װאם ווערט נעיטאפן אויף ײדיש (דאם זע־בינ א״ך, נעװײנרעך, פין דע־ צוױיטעד זייט). און אויף דינם ריוינט זיך מעד אפצ״בטינרן, וױ אויף דעד ״פדינציפ״נרעד״ התננדות פון ביידע צדדים. זײ מיר האדציק גענדיםט מיט אמתינ־ פ־ײנטשאפט יע?ב פיכגזאךי ריסיעךאריפונו גדדעסיער וװז. 36 (435) נינקייקט מיט א נוסמוטיקן שםײכר און געפרענט: — װאם װירט איר, ברידער? איר װיקט ׳בפינערינך? — נײ1• — איד ׳וױ5ט מעםעדרעד? — נײז• — װאט דען װירט איר? — מיר װירן ינפעס ויערן — האבן רי פײערים געזאנמ. — א, איר װירט נישמ קײן ׳בפינערעך און כינסעדרעך — האט אםדים משה :עזאנמ מיט א :ינון. — איד װירס װעדטערעך. צי ,יױיסט א־ר נישס, אז װע־טערעך זענען ׳װ• שפינערינך און סעסעד־ יעך? פא־אן װעדסערעך, װאם :ראנצן און װעדטערעך, װאם שנײדן... דערנאך האט זיך אםרים םשה אויסנעדדײט צ.י זײן םחורה און אנגעד<ויבן שרי־ען: — ותר װיר שפינערעך? ותר װיר מעסעדרעך? נאך אדא נרײבװינדטר חאבן א־ם שױן קײן קונים נישמ נעפעקט. און אזױ תנינן די ות,־טרעך דנגאננען פון םיייר צו סויר, פיון דארף צו דאדף, איבעדן נאנצן ראניד... * * אס־־ם סשה שװאדץ אױ נעבוידן געײאדן א־ן דעם קרײנעם דיומענישן שט־נטר פאקיבאי. זײן פאסעד איז נעותן אן אי־עב־נ־ קו־עמעץ־. וױ אםדים םשה ארײן פיענט זאנן, יהאטעד פין זײן פאנדנ־ נעירשנט א ״דרות, װאם האט א־ם אײפנעהאדעורנט אין ותקבן ער האט ארע יאדן אפנעהיט, װי מען היט אפ א הײריקע זאך״... יזײן פאטעד אייז :עותן א פ־ומעד ייד. ראם קען מען תן פון אט־־ם משהס אײתנינ װע־טעד: — מײן נאטזעריקעד פאטע־ — פלענס ינר זאנן — איז דדײס־ק יאד נעיתן א קרינמיע־. עד פקיננט קיײפן אין טר־ת, פאדק״פן אין טרית, עםן און באנ־אבן נעוואדן אין טרית... א£־ים כדסה אױ נעותן א פדײדענקעי־. א״נמא־, וזען א .־ײבעי סוחר האט אים נעפדענט, פאדװאם ע־ ראוונט :״בט, פא־װאם עד בעט נישט נאט, תאט ע־ געענספעי־ט: — נװ־ קען א־ך בינטן צו א נאט, װאס אױ :עװאי־ן א בקטק־ .קענדרעיד? אט זעמ א— דאך, אז נאט חאט זײן;א:ץ נערט א־ײנ־ נערײנט אין בזזסות... דעד דײבע־ ם־חד האט פא־שטאנען ד־נם יבטאך און שוין מינ־ נארנ־שט נעפ־ענט. אין *נדיויב תאט אפי-ם סשח אפירו קײן ותנערע אויך נישט נינהאע ע־ פאענט אידיססדאנן זײן סתודח אין א קױש, אדינך ז• אויסשמערן אויף א טיש עדנעץ אין א װינקר פון:אם. אבעד :ינפארן מיט זײן ארעסען האנדר, האט עד זיך נישט :ינםייקט ארדבא, עד פרענט אױסרוסן זײן סהורה מיט א שדײרעכעד שטיםע און א&ט מיס א װיץ: — קוטט צו משתן! זינט נאד ד־ קא&עריושן! װאם דארפט איר קויפן א טייערן קאפעריוש און אים דעדנא,־ צעדײסן? בעםעד קוישם בײ םיר א ביריקז קאפעריוש, א פארטיק צע־יסענעם. איז טאמיע־ האט א פדאנטי נעקוקט א״ף די ארטינ סא&־נ־ייו־בן און נעקדימט ם־מ דע־ נאז, האט א-ים אפרים משה א־״ננעדאנט: — איר תנמ נעדעסט, פ,־יצר, פא־אן בדננמשן, װאם סדאנן קא&עריושן פאד פינף נירדן אויך, אבינר װאט קוסט ארוים, אז ז־תד קאפ איז נישט ורנ׳־ט אפיר,־ א נ־אשן... םונדעסטורננן פלענט זייך דע־ פראנט־ נישט פירן בארײדיקמ פ־ן אפ־־ם משהס שטעבװע־טרעך. קײנעד האט ז־ך םון אים גישט;עםירט בארײדיקט. זיינע װערטיעיך זענען שטענד־ק גוניותז אתרכע קאונע און ט־עפלינכע, אז ד־ באנייסטעדוננ םיענט אדיבערותנן ד־ בארײדיקו;;. און טאמע־ האט א־ם אים־צער נינפ־וװמ א יסטאך מון מיס א װאדט, האט ע־ זיך אויך נישמ נענומען צום הארצן. ע־ פלענט בצויז א שמ־יכר טון אין נאנן: — אזוי אױ עס, מײן פרײנט. אמא־ איז משה אויםן פע־ד און אמאר א־ז דאם פערד אויף משהן... חאט שוין ־ענעד נעזען, אז ער קען זיך מ־ט אפי-ם משהן נ־שט פאדםעסטן. אפ—ם משה האט שטענדיק נעהאט דאס ־עצסע װארט. זײן װארט איז א־־נמאי נעותן שטארקעד, ט־עםרעבעד. פרעינט מען צונעמען די ״פא״־צ״נ״ און םאכן א שוױינ. (סויף קומט) 8 אוינוסט 1932.