Literarishe bleter · 1932-09-02 · 36 (2.9.1932) · p. Seite 573

■/ײס 573 בצ סוף דעם תכיצית םונם;עדאגק, ראבן עס נעידאכש דערעו, אז איד פראסעםס איז איויםנעוואקםז גו\ א\ אזיפעיסיאנר פ\\ רענז שא פזזגנז־טסיאז' ן\גזג\ רטיגז עװזפסיר, קענן דעם •טעפע■־, װאש װיא אר;א־ :יש פאדשיײערן די קװאאן פון װאנען עד •עעפט. דער אויםיטטאנד א־ז דעדגייט א־נטע־עםאנט, װאם ע־ תאט או־פם:•־ אװפנעדודערט ד• אור־אאטע, :״עט פא־ענטפע־טע פ־אנע װע:ן די יאצ-:נע; צװ־־טן ־עטאף און ׳עעפעד. עם האט זיך אין דע־ דדאמע — :וע־טעריינק—ז״עא־דעיעע לעבצאן — אדײננעפראבטן :אך אײן קאנפייקט. יעייא; דאט או— געשריבן ביז זי האט זיך נעטדאפן מיט מעטע־לינסן, און ניעטע- ר־נג האט ׳עטא־ק אונטערגעהאיטן א־ן א־- דעם נרי־ין א־ן א־־ע יטדײבעדייצע םעיקײט;. ע־ דאט נעטענהט אז זי א־ז אײ:ע פין די נרעםטע נאט־נעבענטיטטע ׳ט־־ייע־, א־ן אז דע־ •עװו:נ פון א־־ע :עדאנקען א־ז או־םע־נעוריניע־. ז• דאט :עפ—װט א־יעטן א־־•־ רעם נעב־ט, איע־ ז• דאט ניך דע־זען, אז א־יב דעם •טטאך פ־ן זײעד אעבן יטאפן ז־י צוזאמען, װע־ט אי־ ט״', דע־ ״•װאבע־ע־, פארשאוננען פ־ן זײנעם. א־־ע ב־־װ א־ן נעדאנקען װעידן;אט•־־ רעבערהײט או־םגעדדוקט דורך אים, א־ן דע־צ־ טײזנט מאר בעםעד, אײרער זי אר״ן װארט עים געמאבט. דאט ז־ װי־טע־ פין אײן ז־יט נעטענהט, אז א ז״טע:■ א־ז יאפ־ײט פ־ן א־ע פר־בטן, און אז ה־ םביבה ארום דא־•' א־ם אלץ אפנעבן — און פון דע־ אנדערעד זײט דאט זי;עריטן דע־פ־ן, װאם ע־ טו־ט אפ א•־ אקט־װק״ט. ער דאט א־ר אפי־ו אײן מא־ פא־גערײנט 7 ־א־ ז־ך;ייטט צ־ דדוקן, אפ־ װארטן ביז זי װעט א־ויםראזן א־ר װערק. ז־ דאט עם;״צט א:נע- :ומען. או־ך אזא אופן א־ז צװײשן זײ :עװאקםן דער א־יב־קע־ קא;־ פר־קט פ־ן מאצא־ט און סאריעדי, דע־ אײב־קע־ קאנפריקט פון פעיק״ט און טארע:מ, אדע־ טאלענט און װנזע;־, אײב מיד זארן אננעמען רעב־אן פאי טארענם און םעידעררתקן םאר ז׳טע:־. אט־א דער מאמענט האט אממײםטן פארא־נטעיעם־רט ד• קר־- ט־קער אין זײער פארעמיק װעגן דעם בוך. אײניקע דאין אפ־ר־ :עזען אין צעי־אנם באצ־ונג צו מעטערל־נק; די •עטע־ו:; פון דעם המון צום פאעט. א־ױ, װאס זי פאדערט פון א־ם, טעגדן זײ, פאדערט זי םון דעם פאעטן־ט־פ, װאם א־ר דמ־ן־פם־באראנ־ע דאט נע״טאפן, א־ן דער־בע־ קאן זי א־ם :״עט מוחר זײן, װאם ער איז א מזמט׳ט. אט אזוי טי״ט־טן אוים די קריטיקער דעם װ״־געיט־יי פ־ן ד־ זבדונוח. װאם איז אבער •טײך זיטארדטעט רעבראן א־ײן, רעגט ז־ אוי אין איד רײנער פארנאננענהײט און פארנעמט ז־ רײן־פרויא״ט םער פון ארין ד־ פראברעם פון אײב־קער ר־בע. ב־טעת צ־ א־ר א־ז צום םװי פון ז״עד צוזאמעגרעבן;עק־מען א;־יע ר־־דניטאפט, א־ז ז־ נעװען אײפערז־בט־ק פאד דער א״ב־קײט פון דע־ ע־־טטער ר־בע. א־ן דאט נעטויט א־ן ז־ך די פיטוטע פלו־, בד־ צו ברײבן װײטער ד־ פרוי אויפן פ־עדעפטאר. ז־ האט מורא נעדאט, אז אפ־רו דאם מ־טער־ :עפיצ צו מעטעידצינקן זאר :״טט אפיטװאבן די ־״:ע פא־ם פון דע־ ר־בע. זי האט זיך שוין צ־ •טפעט נעבאפט, אז ז־ ר־:ט אן עב־ד־ זרה, אז זי די:ט דעם א־דעאר פין דע־ ר־בע און :״טט דער רײע ארײן. א־ן ז־ דאט ־טוין צום סווי מק:א נעװען א פא־, װאם דאט ז־ך נעוױיגרעך א־ן פ־טוט און םענטש^עך גער־בט. און מ־ט דע־ צ־יט א־ז פאריטװונר; נעװארן די;רו־םקײט פ־ן זײע־ ר־בע. מ־ט דער צײט האט די ריבע פארי״ו־רן א־ר פא־ם, א־• ד־ זעצבע ׳טוױינענ״ט, װאם האט זײ פר־ע־ פאי־פינדן אי־ן זײ צ״ זאמען אפנעט־ײט םון דער נאנצער װערט, ־אט ז־ך א־צט א־אפ- נע*אזט צװ״טן זײ און זײן אפנע־־םן א־ינע־ פ־ן צוױ־טן. מ־ט דע־ צייט איז נעקומען א יו;נ מיידר מיט דײטערע רידצע־ איון מ־ט א :ע־טארך פון רײבמע קצײדרעך, זי האט או־םנעקריצט א־ר;אמען אויוי ארע ביענק א־ן בוימער א־ן דעם אפנעז־נרע־טן מאנאםט־ד, װו צעבצאן מ־ט מעטערצינק האבן געװו־נט, א־ז ־טוין רא־ט פאו־בציבןי און א־ז צום םוך נעװארן ה־ נעזעצ4עבע םירו־ פין מעטערל־נק. (ז׳טאדדטעט צעבראן האט א־רע באצ־וננען םיט מ־עטערצינק א־ן ערנעץ :״טט רעניסטדירם.) אבער אםירו איצט, װען צעבראן איז אדאפנעפאצן פון די הויב־ע צופטן, באמ־ט זי זיך אונטעדצוהארטן די ׳טיינקײט פון דעם, װאם עם א־ז נעװען. ״בעםער ארויםוױיזן זיך :אר״ט, בצינד און קאמ״ט, אײדער אפצײקיענען אצץ, װאס איז געװען :־ו־ם א־ן יט״ן״, — ליסינזראריפזגז בדנזסינוך װנו. 3,6 \35^ זשארזשעט צעבצאן דאט נישט ינאר םארפשרײט סעטעררינקס ־וערק אין דער אויםער יװעצט, :אד זי האמ אויך טיח באאײנםרוטט די אינערצעכע װערמ פון מעטעדצ־גקם יטאפ;. זי האט זיך א,־ײננע■ ־*סן א־ן ז״ן אפנעיזונדעדטקײט, אפגעריםן אים םון זײן פאדשראםנ־ קי״ט, דערנעענטערס א־ם צום צעבן, או־םגעצערנט א־ם נעסען פון אויסן און נענעבן בלוט און פצייש פאר זײנע מ־םט־שע וויזיעס. זיטאדזשעט צעבצא;, די פארקעדפעדוננ פון צעבן פאר א־ם, א־ז נע־ װארן דער צענטר פון זײן װעזן. ער האט זיך ם־ט א־ר הירך באפרײט פון די ס־םבאצישע נעפי^ען, א־ז מ־ט א־ר היצד נענאננען און כע־ קומען פון דעם פאמאל־ום פון ד־ ״בצינדע״ ב־ז דער האפנוננ פונב ״בצויען פויגצ״. ״דו האטט מ־ר;ענעבן דאם שענםטע, װאם מען קאן געבן א מענטשן, — שרײבט ער צ־ א־ר, — דו דאםט מ־ר נענעבן רי זיבערקײט א־ן דע־ עקז־םטענץ פון א מאראר־שן אידעאר״. עד, װאם א־ז פ־־ער א־ננאנצן נעװען אונסעדן צײבן פון יעם נורצס ברינדן בה, האט נענומיעז באו־בן, אז דיע־ א״נצ־קע־ און אמתעד נודצ איז דער מאדאל״טע־, און אז אט דעד מאדאצ־שע־;.־לר העננט או־םשר־םלעך אפ פון דעד חיבשד, װאם איז אננעזאםצט א־ן דעם מענטשן. ״די מ־נדסמע תנועיה, א װארט, א שמײבר פון ד־ר זענען :עװארן די נרויםע אוצ־ות, צו װעצבע מ־ין :שמד צ־ט ז־ך און שעפט פון דארט אן אויפהער״, — דאט ער א־ר נעשריבן א־ן אײנעם פ־ן ז־־נע אוםצײר־קע בד־װ. — ״א־ך באננבע דיך״, האט ער צו א־־ אפט נעזאנט. א־ן סאמען אנדויב פין זײער באנענעניש האט א־רע־ א בריװ ארױםנערופן זײן :אװוסטן עסײ װענן שװײנן. צ־טערנד־ק פאר אויפרענוננ, האט זי נעזען א־ר :עדאנק זיך באהעפטן מ־ט זײנעם — און ראם האט פאר א־ר באשטימט א־ד רארע אין זײן שאשן. זי האט נענומען אויה זיך רי פאראנטװאידטרעבק״ט פאר ז־ין וױיטערעד אנטװ־קרוננ. און װען א־ן א פע־־אר פון זײן ׳טעםער־שע־ פאסיװקײט, איז ער נראד;עװען צאדטער צו איר װ־ אלעמאר — דאט זי אים נעטריבן םון זיך צוריק צו זײן ארבעמ. זי ,דאט נעװארט זײן א שטענדיקע שפײז און פראם פאר זײן נײםט, און האט נע־ פרװוט זען איר בארוך אין רעם, אז זי זאר זײן א נעירטנערין פון ג׳עסעררינ־ס מעיקװירר־קן טארעינט. בשעת זי האט נערײענט :־אגראפ־עס פיין נרויםע מענע,־, האט זי שסענדיק נעטראכט ,אז זי װארט נעקאנט זײן די פדוי םון יעדן פון זײ, אבער זשארזשיעט רעבלאן איז נעװען צו םעיק, כדי זיך אינ־ :אנצן פונאנדעדצוראזן א־ן רעם :״סט םון א־ר מאן, אט אזיו־ װ־ ע׳ס האבן נעסון הזנדע־טער פדו־ען פון באדימטע מעגער ביז איד. זי האט ר־ב נעדאט מעטעררינקן, זוי א נאס, זי האט זיך אבער :עיהארטן פאר נענונ־נעטרעך, בדי צו ־אבן א נאט. און עס האט זיך נעזאכירט אין א־ד און נעװארן סון ־אר צו יאר שסארקעד דעד פדאטעםט קעגן דעם, װאס מעטעז־רינק ניוצט אוים איר גײםס. פון דאנען האבן ז־ך געבוסען א־דע פדעטענז־עס או־ף נרײבבאדעבט־קוננ, די טענות פא־װאם עד דופט :־שס אן איר נאמען, בשעת עיד ציטירט זי א־ן זײנע װעןו־ק. װען מעטעררינק האט םאדענד־קט דײן ״חבמה און נורק״ — האט א־ר בדיודער, דער סראנצויז־שער שרײבעד מאד־ם ־•עבראן, אפ־רו נעפאדעדט, מעטערר־נק זאל או־ך א־־;אמען חת־ מענען אונטער דעם בוך, און מען א־ז קו־ם א־יגיק;עװאדן אי־ך דעד זױדפוננ, װי מעטערלינק רופט לעבראן אן זײן מ־טארבעטערי;. אםשד װען זי װארט ביזן םוך נעבר־בן מ־ט מעטעדרינקן, ב־זן ב־,־ :ע־עבנט זײן װערק פא־ ,.אונזעיד״, — װאלט א־ד פא" ־אב :עבל־בן אן א־נערלעבעד. אבע־ װען מען האט גענומען אפר־יקענען א־ד אנט־יר א־ן דעם אלנעמײנעם קינד, װען מעטעד־־ננ האט א־ן דע־;ײע־ או־סנאבע פ■; ״חבמה און;ודר״ או־סנעמ־עקט די װידמו;: — האט ז־ הו־ךיפ־אטעםט־דט. ם־ט דעם זערבן פדאטעםט,;אד אין א םך שאדפעידער פאדם, װאס לעװ טארסטא־ס פדו־ האט שוין אמא^ :עפדװוט פדאמעםטירן. אײג־קע קד־ט־קע־ רײקענען אפ א־רע רעבט דערצו. זי האט א םך;ענעבן מעטעדרינקן? נעבענטשט זאל ז״ן א־ד געבן, וױיר מעטעדלינג האט עם פאדקעדפערט אין זײן פאעז־ע. אייר דאלע איז דעדפיט געענד־קט, און קײן שום טעינות ראדף זי נישט האבן. זשארזשעט רעבראן ארײן האט פריער אונסעדן היפנאז םון דעם זעצבן צונאננ זיך או־ך אײננעדעדט, אז די פר״דן און רײדן פונם מענטש זענען קינדערשע זאבן אין פארנרײך מיטן;עראנק, זואם שפר״זט רורך יארתונרעדטעד און שפד־יזט מ־ט זיך װערטן פון אינטערינענץ. אבער אט־א־די ״קינדערשע זאכן״, װאם בילדן סוף