Literarishe bleter · 1932-09-02 · 36 (2.9.1932) · p. Seite 566

ליגועראריפיע ברצסיער ו\װ. 36 ןל43.) 556 ׳׳■ ײיט קאמ :אך זײן סויט אצ־ז ביער נענוניען װאהםן ארן נישס אויפמהערט ב־ז אויף הײנטיםן ט$;. ׳צפינאזא האט פאי־כואנט באגייםטע-י׳טע פא,־עדער. *ויך פיל פון זײנע יזעננעד ר־אבן גע־זאט צו אים פיעטעמ און ייראת־זהכבזד. דער נרויםער דײם׳עע־ ר־בסער נעמע ׳־אט;עזאגט װעכן ברוך ׳טפי־ נאזאן, אז ער פירט צװי׳צן ז־ך און אים א ׳נאענסקײט, הנם ז״ן, •בפינאזאם, נ״ינוה א״ז פיא טיפע־ און ריינע־ פון זײן נישבוה; ״זײן רעי־ע ראזמ רוען או־ף נייר רו א׳ן ׳פס־רהײם, און איך װער בארויקט רורך א נעטרעך אדער נאטו—רו׳ק״ט״. שאייערניאבער האט נעדופן "•פ־נאזאן — ״רער ה־יא־קע־ רער נעטרעבער״. או״ך ה. הײנע 1^803 .332׳ /.18 ־יבן זײן £ילאז#פ״ס; *ספינאזא יז אי ופיגאזא־מדזײ• איצ- 1ןנו]ןי־גי ׳*■^ו *י-*.^2/.£■ ראט געזאנס, אז װען נוען אײענט די רײד פון ב. ׳עפינאיזא, נעמט ארום א נעפ-א, װאם מען פיאט םון דע־ מעבטיקער נאטוד אזן א׳ר אעבעדיקער רויקײט; ר־במענבערנ האט :ע׳םריבן, איז ,יטפינאזא האט פא־מאנט דעם נ־עםטן נעדאנק, װאם האט ז־ך װען עם איז באװי׳זן אײ א מענטשלעב; קאפ־. ארום ־עפ׳נאזאן האבן זיך א אעננערע צײט ארוסנעטראנן *!*ן״!!!*!•)!^ /^/////׳//•11 ד^*ר>>//#יו/ ראנ הויז איז רי־ננבורנ׳ װו הופינאזא האט געװוינב• פא־׳ם־ידענע םאל׳מע בבא־מע׳פױת, װאם האבן זיך נעפראכטן א׳רום זײן פי׳נרזאן. אט ד־ מעשױת האבן נעדינט אאם ׳טסאף א\יך פאר ד• ראטאינען, װאם זענען נע׳עאפן נעװאר;. עד׳עט די אעצמע יארן פון פאד״קן י״ה האבן זיך אננעהויבן באיױיזן ריכטיקע אין פינקטאעכע ביאנ׳־אפ־עם װעכן ׳עפינאזאן, ותאכע האבן אפנעסײאס רעם סאל-םן :עיש־־בז א פ־אסעםט־בריװ, װו ער האט דערװיז;, אז זײנע :עדאנ־ קען זענען זיך פומך אויף די דע,ית פון אבן־עזרא, ראב״נ און קר׳טק׳ם. די ײדי׳טע קהאה פון אמםטע־דאם, זײנע אלע פ־ײנט, האבן מיט סרו־ער אויפנענומען דעס חרם. ברוך ׳צפ־נאזא האט ניעמויט פאראאזן אמםמע־ראם, ע־ האמ זיך באזעצמ אין א דארף אוװער־ קע־ק. דע־נאך א־ז ע־ אר־בעד אין ר״נסבורנ, װי ער האט נעװוינט עטלעכע ׳אר, און ׳טפעטער אין װאארבודנ, בײ האאג. דא א־ן א קר״ז פון פרײנס און פאי־ע־ער האט ער זיך אפנענעבן מ־ט לערנען און פא־יםן. בר• נ״עט אנצוקומען צו זײנע פ־ײנט נאך ׳צט־צע, האט ער ז־ך אזיסנעיערנט ד• מאאבה פון ׳םרי־פן נאאז, ע־ האט נעהאט ־דיעות א-ן פיזיק, װאס איז א־ם צונוץ :עקדמען בײ דעיר מדאכה, און ער איז נעװארן א ספעציאא־םט אין דער ארבעט. אין אט דער צײט האט ע־ פאי־ענדיקט זײן ערשט :רו־ם ות־ק, אויף װעאבן ע־ האט נעאי־בעט עטאעכע יאר, דעם ״טעאראכי׳ב־פאא־ט־׳םן ט־אקמאט״. דאם װעדק איז דע־׳צ׳נען אין 1670 אין דער אאטײני־ ׳טעי־ ׳צפ־אך. ה־ם ם׳איז נעדרוקט נעװען אין אמםמעדדאם, א׳ז אבער או־פן װערק אננענעבן, אז עם איז נעדרוקט א־ן האמב־־נ. אין מ־שך פון א פא־ ־א־ האט ראם בוך אי־מע־זאאטן פ־י. או־פאאנעם, ײאים האבן נעט־אנן פא־־צי־דענע אנרעי־ע ט־טאען, בד־ אפצװוענדז אנפאאן או־ף דעם ב־־ און ז״ן מהב־. דאם װע־ק האט נעמאיבט א נעװא־מ־קן ־ייצם, די נ־־ככד־עבע וועלט א־ז א־ו־כ מ־ט פאמפ־עט; א־ן אפ־א:ד4־;נען קענ־ ־עם ״מײװל׳צן״ ב־־. יצפעמער, אײ ־א־ 1674, א־ז דאם ב־־ פא־באטן;עװא־ן. ברוך ׳צפ־נאזא האט רע־- װײא װי־מע־;עא־בעמ א־ן צ־נענ־״מ א ־ײ אנדע־ע װע־ק און רע־ ע־ק־ - ״די עטיק״. 1 17?; יןי־״וו: א נאס איז אמכנוע־דאק• וװ ידפינאזא האב נצוװינב. ״צפינאזא האט :עהאט פא־יצ־ידענע מעגאעבק״טן מאטע־־על אויפנעריבט צו װערן. זײנע־ א פאי־ע־ע־ האט א־ם :עװאאמ ׳צענקען א ב־ויםן כב־ב. מ׳האט א־פ פארנעלײנט צו זוידמענען א װערק ־ודװיק דעם 14־סן און דע־פא־ צי האבן א אעבנם־פענפ־ע, מ׳האט א־ם אײננעיאדן א־ן ה־־דע־בערנ אאס פ־אפעכא־. אבער ב. יצפי־;אזא האמ בעםע־ נעװא־ט אעבן יצט־א א־ן רו־ק, בד־ צו קאנען ״צידײבן זײנע װערק. אבע־ א־— ראכ רויק אעבן האט ני׳צט ראננ נעדו־ע־ט. ע־ א־ז ב־־־מ־ו נעװען א ׳צזואבע־, באקומען ב־רו׳צה פון ז־ין מי־טער ד־ ׳צװײרזי־כט (א״ך זײן יצױעסטער סרים א־ז :ע׳צטא־בן;א־ ־וננ פון יצװ־נדז־בט), א־ן צו 44 ־אר א־ז ער א־ן האאנ א־ז קרייז פון א פא־ פר־־נמ :עיצטארבן. ז־ין נוף איז נאך נעאענן א־ן דע־ ד־רה און דער ארמ־קע־ אפטײקע־ איז נעק־מען מימ א היצבון פא־ די ־פואות און פארהאלטן די קבורה. א פרײנט האט ערב נעיווען צו באצארן דעם חוב, און מ׳האט ים׳־ף ברוך יצפי־ נאזאן :עבראבט צו קבורה. מ׳האט ׳צפעטע־ פארקו־פמ פון אן אויקציאן זײנע מרבו׳צ־ם, ׳צט־ב־זאבן, מ־קראסקאפן א. א. װ. או־ נעדעקט ד־ אלע הובות. צװײצן די בתב״דן, װאס זענען;׳עבאיבן נאך ׳צפ־נאזאן, א־ז או־ך :עװען ״די עטיק״, דאכ װונדערבארע װערק אין דעד װעאט־ איטעראטו.־, װאס א־ז ער׳צט יצפעטע־ נא־ ־צפינאזאס טו־ט דע־ יצ־נען. ם׳איז איו׳ך נ׳עבא־בן;אך ׳צפ־נאזאן א ״דקדוק פזן ל׳צון קוד׳צ״. ס׳איז א םברא, איז ער האמ א־בע־נעזעצט דעם תנ״ך אויף ,האאענדי׳צ, נא־ ער האט די א־בע־זעצוננ אריין פאירברעינט. ד־ ה׳צפעה פון ברוך ׳צפ־נאוא או־ף רעם פ־^אזאפייצן נעדאנק