Literarishe bleter · 1932-09-02 · 36 (2.9.1932) · p. [Seite]

2 םעםטעטבעד 1932 3וח§6*ז׳*\ 50 ג־ינסעד ,)>רג))נג עדײן דבתןףאר־יןגמג * אי־־סטדידטנג װאכנשדיפמ פאר טיזאצעד־אוןקונ־פ ב־ניביני־ ,װארשי< ״קקעערק פארקאג כ פ י ב א ז א ־ד ־־ וכיאגראכיעיכ שסיריכ\ גוג זײ\ ססד־סיסיץ גוזזךץירוסיאג.) ע־ פ4ע;ט •טטענדיל) •טטעאן. עד דאט דעריבעד :אק-דען א :אנ־עז ״בייך כמיטן״,;אנדעם, מ• עד דא-ט צר 15 (אדעד צו 17) יא־;עענד־ױט ד• ״.}•־, דאט ע־ וױיטע־;ערע־נט א,•; :עפאדיטט א־ז זיד דע־:ע:טע־ט צ• :״טט־־יד״טע;עירע־טע, כױט מעאבע ע־ האט ז־ך באפ־ײ;דעט. ע־ א-ז;•"••:צײטיק בזזוױדעט כעוראר־ן פון צװײ ׳טט־אכדען — פון ײדישן און :ייטט־ײד■״•;, זײן מוטעד איז אים;עיטטאדבן, װען עד איז א־ט;ע־ מען 0 ־א־ א־ן זײן פאטע,־, — װען עד איז א־ט;עװען 22׳ ־3>־. עד איז א־ן ־אד פין זײן אבאות;ע;א;;ען א־ן ב־ת־המדדש.;ע־ דאװ;ט, עולה אתורה נעװעז א־ז נעדאיט א יטם פון א צ״טי׳טן ײד־־טן מ;;;מאז. דעדנאך האט נוען א;;עדויבן צו ו־עדצײלן װע;ן א־ם, אז עד דעדװײטערט זיך פזן ײדן, אז עד א־ז א ׳טטא־קע־ מהותן מיט ד־ פד״דענקיער און אזו־ װ״טעד. מען יט־קט אים דוםן צום בית־דין. ד• דבנים, זײנע פדיעדדײזע פאדעדעד, רעדן צו א־ם דעריט־א;; און א־ודכ:׳; דונבען ם־ט צעד: ״מען זאנט א,ויף ד־ר, אז דו ביסט עובד אויף;אטם נע־ באטן, רעםטעדם;אטם :אניען, ־עדםט יטרעבטם אויף ײדן און ב־םט םהרר נאטם גאםען :פדהם־א. א־ז עס אםת? עם איז ־ט׳װעד צו נאויבן, אז אזא בר־ אורין א.ין בן־טוב־ם זא־ טון אזוי־ :ע םעיטים!" תחילת פדװוט ברוד ׳טפ־נאזא ז־ד פאדענטםערן, עד װעדט אבעד א־ו־פנעםירט םון זײן גרײבנעמיבט דודך ד־ עדות, און ער זא;ט צו זײן רבין, ר׳ יטמעון מאי־טײרא: ״פ־יעד, רבי, האםטי ט־ד;עצערנט לשון־קודש, דע־־ פאד ותל א־ד די,־ איצט או־םרעדנען דעם נוםח פון חדם״. דעד בית־דין האט זיך באראטן און אדויסגעטדאגן קענן א־ם א ל״כטן הרם אויף דדײס־ס טענ, ער זאל תיטובה טון און ח״תטה האבן. אז דעד טעדם-ן א־ז אד־בעד, און ב. ׳טפ״״אזא האט;ייטט ת׳טיובה געטון, האט םען אב תט״ז (סמ*1) אדיעגעװארפן אים אין חדם. שפינאזא איז דעדבײ נישט געװען. מען האט אים נעשיסט רוסן, ער האט :ייטט נעװאלט סומען. עם איז א םבדא, אז ער תאט גאכן הרם אנ־ ב ר ו ך ש דעם 5־טן םעפטעםבע־ עפנט זיך אין האא■; דע־ א־נטעדנא־ צ־אנאלער פ־לאזאפן־קאנג־עם, צונויפנעדופן דודך דעד ״םאציעטאס ׳טפ־;אזא;א" לבבור בדוך יטפ־נאזאם ()(>!-:־סטן;יעבו־דנטא:. ב. יטפי־ :אזא איז געב־־דן א־ן;אװעםבעד,;א־ בד־ םענלעך צו םאבן ד־ אסאדעם-טע װעלט, ז• זא־ זיך באט־יליקן א־ן קאנגדעם, האט מען דעם קאננג־עס צוגויפנערופן אויף א צװײ חדיט־ם פריעד. בדוך ׳ט&־גאזא (אדעד איעפיגוזה —■ או־פן;אמען פון דעד יטפא־ :ייטעד יטטאט) איז געבוירן י״א כסרױ שצ״ג (32<)1) אין אמ־ םטערדאם אין א ״דיש געס־ אדע־״בודט. ד־ משפחה זײגע יטטאםט פון ׳טפאנישע גולים; זײן זײדע אברהם האט ז־ך אין אגהויב 17־טן יארהוגדערט בא־ זעצט אין אםסטעדדאם. דעד פא־ טער פון ברוך שפ־נאזא, םיכאל, איז נעװען א בכבודער בעל־הבית, א ױדע־ססר, א ייד א סוח־, װאס תאט זיך פאדנומען םימ קהלשע עגיגים. ברגך האט באסומען א טדאריציאגערע ײדישע דער־ צױננ. י&־ האט נעיערנט סון 8 יאד אן אין דער אמםטעדדאםער תלטוד־תורה ״עץ חײם״, מו עס האבן נערערנט רי רײכע און ארע־ מע קינרער, בײ ז״עו־ גוטע מרמדים און אויך בײ רי שטאט־ רבנים. םען האט געלערנט תנ״ך, גסרא מיט תוםפוח, דקדוק און דא האט עד סון ,־' נמשה בן ״וג־אל געהערט טוסר, געםישט מיט חקירה און קבלה. ב. יטפינא־ זא האט זיך נרינםלעך באקענט טיט די ״דישע משוררים און ם- לאזאםן, געלערנט יטפראכן — ראטײן, יט&אניש, האלענריש, פאדטונאליש און או־ך דײנדט, סדאג־ צויזיש, א־טאליענ־ש. דער קאטאלאג פון ׳ט&־נאזאם ביבליאטעק, והאם איז געפונען געװארן ערשט מיט א 40 ־אד צוריק, באוױיזט, װאס פאר א סא׳־שײדנארטיקע בילרוגנ שפיגאזא האט געהאט. ׳טפ־גאזא איז ארויס ״לתרבות רעה״ ערשט יטפעטער. לכתחלה האט ער געסירט אן אמתן ײדישן שטאט. אין תלסוד־תורה האס ער זיך אויסנעצײמט מיט זײן טיפן פאריטמאגד און ם־ט ד־ פדאגן, וואס יהז ו ד)<1 ׳*♦1 :?•־&י.^. ײי־ױו^ן,., ־יי*׳'־ ע״ו 1 ו / *11^14 ו'ז*< 2* בעגע. ״גז גטג״ינאוא יטר ,,אסעיגזפוײ פון פ־ומען יוד״פאדכעםע־־צער װעלט־ אוןמלוכרדבעאטעי״, 1749׳