Literarishe bleter · 1932-08-26 · 35 (26.8.1932) · p. Seite 556

ר״סוטראויעיע בר((סי((\״ (יגז. 35 (1.434 זייט 555 דבורה.• גענוב דיד ׳עוין צו ״נישטן״. ביםט אאײן >< נדויםעד ״שט. נישםשה, זוגמיק יזען נוען אויך שטײן א פאיד שעה אין סט־יט, אז מ׳װיא :אד ױאר■ יא, .װיאנעד;אדן. כײ אדויס נייטן פושקאדט אין סטדיט, מעט דעד ״באויער דאק״ דיך תיבף מבבד זײן כויט א טיקעט. און טאורגן, אין סארט, װעט דער דזשאדדט דיך אויפדוםן עם כ־ חנערים (מיט שמחות־תודהדיסן נגון): ׳ע—םוד ד׳ ױאא בר׳ ׳פרנא־ פיױוא חזס! מי שב—,־ך... און מ׳ורנט דיך הײסן קײן דבד אה־ :״שט זײן און שנדד׳ן א פינ&ערא. רבורה.• חעד שוין אייף נדט דײנע יצטיס. (װ נקט רןענן ש־אפ־ צימער) מ׳שאאפט׳א־ יא, קײנעם שיעפט׳ן נישם אין קארט. אויף דיר א״נעם א-ז ד• נאנצע מורא. ױאר.• שאעפ;? :א, סע־. אין אמעדיקע שרעפט׳ן נישט. אין אמעדיקע נײט׳ן אא״ן. חאט׳ן מאקע פא־אבטאנן זונמ־ק פאדנומען א מחנה פעדאעדס און אאעמען נענעבן סאמענסעם. יץינעם, חאיאה, נ־שט מבײש נעװעין. און מאנט;ק דענען איאע :עשטאנען אין קאדט װ• נעשוידענע שעפסן און נעצאאט די פינפעדאעך. און דעד רזשאדזש האט זײ מוזרה נעװען, בהתדאת בית־דין צדק, אז באס מ׳װעט זײ כאפן נאך אמאא זונטיק מיטן פושקאדט, װעאן ז״ נײן אין חדר אד״ן, אין בודער־מודער. מיר אעבן אין אמעדיקע, אין א םרײער מדינה, יעם סער! רבורוז.■ פונדעםסװענן זיצט נישט קײן אײן פעדאעד זונטיק א־ן שמוב. דו אײנע־ מאבסט זונטיק שבת. צװײ שבתים א וואך. א• שבת, אי זונטיק. ױאר.• טפשה, האואי װאאמן אאע ײדן איזוי נעטוין. װען יידן ײאאטן נעהאאטן צורי שבתים, װאאט תיבף בייט־ח נעקומען. װאס זאנט איר, שווער? איד װײםט׳אך ״אאמא• שטדו ישראא שת• שבתות מיד ננאאין״. פװזאי.• האסט ז-ך שוין צעדרשנט, ױאא. רבורוז.• און אז ■:•שט אריויסנײן אין םטריט, האםטו אויך נע־ מעגמ קומען א קאפעטשקע פדיעד. דו װײםט׳אך, אז דו האסט מיך :עאאזן אן א םענט. ױאר.■ אט אזוי זשע דעד. מאנ• טאקם. יזאנ, אז דו װיאםט נעאט. רבורוז(שפאט־ש): יכ׳װיא נעאט. ם׳נרויםע נעאט, װאס דו ג־סט ױאר.• װאס װעסטו טון מיט :רוים נעאט, חכמה מיינע? אפשי עפענען א באנק, צונ־עמען בײם עואם די פאד םענט איון מאכן: באנק־דאט? מוחא, מיד טוען :־שט אזעטיקע ביזנעים. האנעםט פ־פא, ־ו :או. טא זאא זשע דאם נדו־סע געאט אינן בײ דאקפעאערן אין ס־־ף און םיר, פאדשט־יסטו מ־ך, ײעאן או־סקומען מ־ט קאײננעאט. (ש־ט אויס או־פן ט־ש א הויפן קאײננעאט. װ־שט זיך דעם שײיים) :ו, א הי*ן אביםא. טעד־בא, דער פײפער שר״בט, אז :עבטן זענען עאף מענמשן נעשטארבן פון ה־ץ. רבורוז (נעמט צו ס׳נעאמ פון ט־ש): נ־שט דא נעדאכט, אא" א־ן אמעדיקע. עפעם א־ז דאך א־ן דד׳ה־ים אויך נעװען זומעד, מיט ה־צן און מ׳יהאט קײנמאא נ־שט נעהעדט, אז מענטשן זאאן שטארבן פון ח־ץ. ױאר א־ן דד׳ה״ם חאמ׳ן :־שט געדאי־פט װארטן אויף זומער און שמא־בן פון ה־ץ. מ׳א־ז;עשטאי־בן פון הוננע־ א־ע טענ פ־ן א;א:ץ ־אד, ם״ װינטעד, םײ זיומעד. טװואי.׳ אין דד׳ח־ים, פא־שט״סטו מ־ך, זענען נעװען אנדעדע מענטשן, א־ז געװען אן אנדעד זומעד, מיט אנדעדע ה־צן. ױאר.• װאס ה״םט אנדערע ני׳צ״סשן? (סװאי.■ א־ן דד׳ח״ם האבן מע:משן;ענדויבט, אז ס׳א־ז דא א בו־א־עורם, אז עד א־ז א :ל •בוא, דעיד מקוד הזזבמה זהנבורה און אז א מענטש א־ז עפ־ ואפ־, איז בײם בורא־בדוך־חוא א•; חאינט, בחומד ב־ד ה־וצד. האט דעד דב־נו־שי־עויכ;עפ־רט מ־ט חסד, מיט דחמ־ם. ד• זון חאט;עװאדעממ, נ־שט;עבד׳ענט,;עזוען א הײאונג, שמש מדפא... דא, א־ן אמע־־קע, זענען דאך מענטשן;עײ.ארן חבמ־ם, פ־אוםופ־ם,;־שטא קיײז בורא־עורם, :ישטא קײן חשנחת פדט־ת, חא־איה, אאץ דעד מענטש, <ור איז דעד בדיה, דעד חבם, דעד נבוד, מאבט מאש־נעם, פא־ט א־ן דעד אופטן. זאנט דעד ־בונו־שא־עואם: קױדעדאעך א־ד קע;ט אר׳וי יװעא א־ך באײײזן, ײאם איך קען. ארו־םניעצו־נן א הארעאע די זון פון שײד — און מענטשן פאאן ײי פאיגן. או־ס חבמה, או־ם;בורה, אוים בריהשקײט. מענטש! (וױ״טע־ קומט) עװזאי.■ פ־נםה, דבוירהיאע, איז בײם דבונו־שא־עואם אין האנט. רע־ מענטש ווע־ט געשפ־יזט מיט נםים, מיט נרויסע נסים, שאא בדדך הטבע... טפש־ם מ־ינען, אז ויי זע;ען ד־ כדױת, אז כחי ועוצם ־ד־... אז מ׳קוקט אבע־ או־ף דע־ װערט מ־ט אפענע אײנן (הויבט או־ף ד־ או־נן ז־־נע) זעט׳ן, אז ס׳א־׳דא א מבאכא חײם, א שפ־־זעד, ײאם שפ־־זט א װעדעמא אונטע.־ן שט־ין... ער א־ז דעד טוב ומיט־ב, דע־ פותח ־ד ־משב־ע אכא ח־ ־צון... א מענטש א־ז אבעד ז־נדיק, חאט או־ף ז־ך ד־נים, מקסרנ־ם... ם׳שמ־יט געשר־בן, אז דעם מע;טש:ס מזיונות זענען אזוי שװעד װ־ קדיעת ־ם םוף. פא־שט״סט, דבוחחאע, ײי ש&ארטן א ים... רבוררי אײדא־ וױ־סטו, טאטע, בעפע־ פאד מ־ר, ײאם ם׳שטײט;עשד־בן א־ן ד־ ח״א־ק־נ ספ־־ס, פ־:דעסטװע;ן זאנט׳ן, א׳ז דע־־ ײאם־א־ן־ח־מא אר־־ן ה־יםט דעם מע;םשן: העאף ז־ך, װעא א־ך ד־ד הע־פן. ק״ן געב.־אטע;ע טו־בן פאאן קײ;עם;־שט א־ן מו־א א־י־ן. װ־ זאנט׳ן: דע־ װאם איז םו־א, האט נישט א־ן מו־א. עװוא'. מ־ינםט, אז יואא פו־אט ז־ך צ־ פארד־נען? רר\רר׳ הע־םטו, אט דאס מעינה א־ך דאך. דעדפא׳- באײב א־ך ראך תמ־ד ד־ ש־עכטע. אז א מענטש חאט אאעמאי צ־־ט, א־יאט ז־ך;־שט,;־יט באזאכט, יװ־ זאנט׳ן: קום א־ך;־שט הײ:ט, קופ א־ך מא־נן. פא־ אבט א דילנע־ נ־יט עד קײנמאא נישט אדוים מ־טן פושקא־מ. דא־ף קודם אפדאװנען, אפאעידנען. עסן — איז דעכט ־א, דעבט :־שט. אבעיד ד־ באאמ :מ־א טאר׳ן נ־שט פאי־בוינן. חעאפט;אט און ס׳נײט א מאנ א רענן — ז־־צט ע־ שו־ן א־ן שמוב. שבת — א־ז דאך שבת. ריײנט חאט עד ז־ך מםצ־א :עװען, זונט־ק או־ך;־שט א־ו־סנ־־ן א־ן סט־־ט. ז־צט ב־ז חאאבן טא; אין בית־ מדדש, א־ז פאדקאבט א־ן דע־ םאס־יט־ זײ;ע־. טא פ־נװאנען, פ־ע; א־ך ד־ך, זאא אזא מע;טש האבן?;־שט אײן ־ם דאדפ׳ן שפאאטן פא־ א־ם, :אד אאע ז־בן ימ־ם... גיי װאש ד־ך, טאטע, װעי׳ט ז־ך או־ף א־פ;־שט דע־װא־מן. (נײט נר־יטן צום טיש). פװואי.• פאד מ ר זײ ז־ך :־שט סטד־ח. איך װעא ׳הײנט נישמ עכן• רבורה.■ שו־ן ײ־דער ־עפעס א תענית? גאויב ט־ר טאטע, פאד ריד איז מע־ מצוה ציו עםן, יײי צו פאםטן. עװזאי.• :ו, דא־פ׳ן דאך זײן אן עדאבער ײד, מ׳ואא טון װאם מער םצײת. רבורוז.• א־ן דיינע ־ארן און מ־ט דיין געזו:ט טאדםטו נישט פאטטן. עװואי. דארפ׳ן דאך װײטער זײן אן עראעבעד ײד, מ׳זאא;־שט טון, ײאס מ׳טאר נישט. דבגרוז.■ דו ב־סט אן אכזר אויף דיר אאײן. עװוא־.■;־שקשח, זאא ס׳עסן אזוי נישט פא־שאטן, ײי א תענ־ת פא־ש־אט נ־שט. ױאי (קוסט א-־ײן פון;אס. אין די סערצ־קער. ם־טעאע־ װוקס. א־ין פא״צע א קדומאעכע. א פא־נרעבמ־אײדא פ;־ם. קארע, יאבעד־קע או־נן): נוט מארגן. ((װואי.- נוט מארנן, נוט יאר. רבורה■ גוט מאוען. ױאר.■ העדט א־־, שײעד, א־ז ךאס א היץ א־ן סטר־ט. ם׳בדענט װ־ א קאיבאוױון. דע־ עואם אויפט פון שטאט נו־ םון א פייער. מ־ד מענן ז־ך װ־נמשן א טו־זנט־חאק, װאס קונ־־אײאענד ײעט ה־ינט איױן. רבורוז.• װאס װאאםטו;עטון מיט אזויפיא נעאט? :עזעםן נאך א שעה א־ן ב־ת־מדדש. און אז דו ב־סט א קבצן א־ן זיבן פאאעם, קענםט־ :א־נישט אפז־צן דאדטן ב־ז חאאבן טאנ. ױאל.׳ װאס האב איך דא אז״ פאירשפעט־קט? ם׳נעבדאטנם א־ז קאיט :עװארן? װעט׳ן הייסן דע־ ד־;סט, װעט זי אנװאי־עטיען. וװ א־ז ז־ דא־טן, די ד־נםט? מע־־־! מע—! זי ־ופט זיך;ארנישט אפ. הײנט־קע דינסמן. רבורוז (װ־נקט צום שאאפצ־מער): שא, מ׳שראפט׳א־ םט׳- :עמענט קומען אב־םא פי־עד *ון אהו־סנײז א־ן סטרימ. ־ואי: ה״נט א־ן םט־־ט? חאםט, יחפנים, פאדנעםן, אז הײנט איז זונטיק אויף דע־ װעלט.;ו, ־א, אז דו דאװנםט;ישט, זאנסט :־שט דעם ױפ, פונװאנען זאייסטו װ־סן? זאנט א־ר, שװעד, תײנט־קן ױס. העי־־זשע ז־ך א־ין: ה־׳ום... ױם... דזזשון בשבת... מאבט דער ת־נ־ם א־יננעי־ש: םו ד־י א־ז סאנדײ הערסמ? זונט־ק הײליקער.;־שט מא־-ט־ק,;ישט ד־נסט־ק,;ישמ מיטװאך...