Literarishe bleter · 1932-08-26 · 35 (26.8.1932) · p. Seite 551

551 זײט ט־ט דער באזונדערער פשטות א-וז זױבערהײט. איצט הא5ט פריז היד׳טבײן בײ רעם מאמענט, װען עד דײםט זיך פאמעלעך ארוים סון ז״ן א״נענער װע־ט אין אן אגדערער, נרוי־ םער, װװזין ער לאזט ז־ך :ײן און װאנדעדן. ׳טוין די עד׳טטע. גיזאהער־פאיעפנטרעגטע האפיטיען וױיזן, אז עם רוינט זייך םיטניין מיט פרץ הירשבײן אין זיינע װײטערדיקע ערינעדוננען. לינזמךאריעוט בלזװזנװ ױוז. 35 4341.) _ ^0■■! םביפה, װאם פרץ היר׳נזבײן האט טיט אזוי םיר באהארציהײט און חן יגענעבן אין זײנע פאצקס־שטיק, אין זײנע גרינע םעלדער, פוםטע הרעטשמע, תהיעת כר, שמידם טעכטער א. א. דאדטן האט ע־ אדודכנעםירט אײנציקע װינסרען, נעגעבן עפיזאדן, ארו־םנעכאפט םצענעס, — און דא װיקלט זיך פאטעלעך דאס;אנצע אמאליקע רעבן אויף די נרינע פעלדער און בײ רי פוםטע קרעטשמעם. עם איז א רירנדיק און באהארצט װערק, װאם זינגט ארוים יצע)} פ ' ב ק ס? ש ם ײ ן / װ $ ר ש ע איז געראגגל פאד א נײעם דאנואז שפעטע־, װען ־רחמיאר װערט קראינק און^ך־ קעבץ חגה פערר <*מ^ א־פ מנ<* וזו־״ז זי־;, א־ן מ־נוטן פון או״־פר־כמ־קער פרײנטשאסט רונצרט ז־ך הנה פעררם פנ־ם פון בו־םה און ז־ א־ז ז־ך סתודה ־רחמ־ארן פאר א־רע ז־נדו ״װארן װאס האב א־ך;עזארט טו;? דער מאן — א־ין נאט ,יר־םט וװ ז־ין;עב״ן א־ז: און ד־ ק־נדער, צװײ מ־ידרעך, בעטן עם;. פא־קויםן ז־וך צון א;,־־, צון א קאפ־אר א־ז בעכער,׳ וױי־י־: װעמען חאט עס . *ן;עקענט אפ־רו א, ־םן זינען קומע;. דאכ ערשטע מאר, װען א־ך האב א־ם דערפ־רט, דעם שט־;ק;ד־קן חז־ר, נ־ן א־ך א־ן חרשות;עפאיר;. איך א שוסטערם א װײב, זאר זיך א־פ א;טקעננשטערןז א רבין:״ םו;דעםטװע*ן תו־בט ז־יך אן אנטװ־קרען א־ן ראמאן דער םא־ צ ארעד מאמענט, װערכער אכטװ־קרט ז־ך שפעמעיד איז־ו־מער. דער או־טאד ש־רדעדט ר־ באיװנרעידע רעבנם־עמאפן פונם בחו־ אבע, װעירכע׳ד איז צאדט און רען־בײ ,װ־רד־תאיװהדיק. ע־ דעידנעגטעדט ז־ך טיט;דריה םכארע־כ טאכטער פעס־. א־ד פאטיער איז םאר ישמוגר ארײנגעיטפארט;עװארן אין תםיםה, װו עד א־ז;עשטארבן. אבע האט א־ר נע;־עבן צו ר״ענען ביכרעך און ס׳א־ז איר קראד;עװאד;, אז א־ד טאטע א־ז;עװען א קדבן םון דע־ מרחס־ און אז די מרחטה א־ז א גדו־ס אומגריק פאד די ארבעטפ מאםן. די שרחטה־צ״ט מאכט א תר םונם ײדישן שטעמר. טען הו;־;ע־ט. מיפדװוט אם־רו פ־־גדן א פארקפ־ריך פאד די אדעםער״ט. אזו• װ• די מ־טרען זע״ען קנאפ, פיךט^מען א־ײן א־ן רער קיו־ דײםשע אפ־צ־ר;, װאפ װנדן פזוצ־ם װוירטוע־כ און שפענדן ״ם־ד אדמע אאונד ק־אנקע רו־טע . אין דער אמתן ציט זײ אהין צו די ײדישע מ־ידרעך. די שט׳עטרר־קע י<;;ט װערט שטאדק דעםארא׳רי־ ז־רט. דער בארעבאטישעד עורם מודסרט^ איז דאם איז;ישט קיין קיך, נאד א ק־רי״ם בית־זזנזח. דע־ פדאסטער עורם נעגיסט נישט;עדן םון דעד קיך, נאד ארבעט שװער בײ ד־ רײט־פן, סעין בויט א קרײנבאן־ריניע. צװישן די באן־אדבעטעד נעםינען זיך אויך אבע ע־ט פעםי. זײ;עם־גען ז• אםער װײט א״;ם פון א;דערן. ז״ טראםטן װיעגן ז־ך א־ן דעד ישט־ר. ביי דעד ארבעט יטטײט םען אויפ כרעדריי נארײדיקונגען, אבעד ם איז גישטא קײן עצה, דער הוננער באםערט אונטעדטעניקײט. אבע םארט אםט א־״ן אי־ן א צושטאנד םון תאיװהד־קע;רוםטונגע;. אמאר איז ער װירד באםארן פעםי און דערבײ מיאום אפגעשג־ט;. עד אגטריו־פט פון דעד הײפ, פון זיך, א.־ן ער זרערט א רערעד אין דארך ראדאיװי&ק. עד?ער;ט מ־ט ח״פ בעניע דעפ;אזשערניקם ק־נדער. דאדט באקענט עד זיך נעגטער מיט די גדוירן פון ר־עבן. עד פארטיםט ז־יך בפדר אין זיך ארײן. ער קוקס זיך־צו צו א וװרדער פצענע, יװ־ .־־*־;אזשערנ־ק ח־יפ בע;־ע דאגגרט ז־ך ם־ט ז״ן אײנענעד טאכטעד ױבבד און פאדינזזאהדיקט זי. ע׳ר זעט, װי דער ז.ון אדן דערשט־קט רעם אײגענעם טאטן או־ם נקמה םאר דעם נרוירטאנב ם׳קומען אן נײע צ״טן, ם׳הע־ט זיך דער ״װידעדשאר םון דעװארוציע״ — פוירן װערט באםרײט! ארע װערן מיטגעדיםן פון די ־םפאנעגדיקע נעשעעג״שן, אבער אבע אױ םארנומען ם־ט זיך ארײן. עפעם אן אויסטעדרישיע־ מעגטש מיט װאנזיניקע באנערן. דאס ב־רד םון דעס צעװירדעזועטן נאדשעה;יק, װאם ,־אגנצט זיך מ־ט זיײן טאכטעד, פײניקט אים איומאויפהעררעך. עפ םאדםארגן ךר. אליצזןי — גבראגגר, ראוזא\ אי\ אבגו סוייט• ױארלאג ,,גרלוזור ליגע״, װארעוט, 932\, 6ד5 ג.\ ״;עדאנגר״ פון :. אריצקי קראמערט ז־ך אין א באשטימס־ע.־ תקומה. אבע־ .דאם מײנט נ־שט, א׳ז דער •דאמאן זא־ל געבן אל או־ם־ שעפנדיק ב־רר פון דעד;עש־ררע־נעד ־עפאכע. ר. אר־יצק־ באט־ט ז־ך אדײנצודדינגעז אין העם אויפגעבדויזטן ילעבן, .יװאס הויבט זיך אן מיטדעד דײטשעד אקיבאצ־ע, גײט איבער ד־ שחיטות א־ן אוקױאיגע, דעדנײט צז פו־רנם באפדײאונג און עגד־קט ב־י אזא סי־טואציע, פון װערכע־ ם׳קוקט אדויס א םאצ־איריםמישער אויסברית ס־יד װ־ױ א־ז שז־ן דעד ראז־קער שטאף קינסטדער־ש באהאנדרט נעװאדן ,חודך עוזד װארשאװםק־, ש. האדאגטש־ק, מ. בורשט־ן א. אנד. ר. אר׳־צק־ באמ־ט ז־ך צו;עבן אן ארנעמײגע□, סעד־או־סשעפנד־קן ב־רד א,־ן דעדצי — מ־ט א באשט־סטן א־דעישן צזגאגג. אױ עס א פדארעטארישעד ראמאן? די פרארעטאד־שקײט לינמ מעגלעך אין רעם אז־טאדס או־םבריק און אפשר או־ך א־־ף רעיד אזיבעידםראך פזן זיין טעגדעגין. זי א־ז אבעד בשום־אופן נישט פאדאן א־ן דעם רוקן־בײן פון דעט ,־אסאן. דעד אױטאר צײכנט בםד־ קורטו־״דיפע־ענצן און או־׳ך םאציאלע קעגנאיבע־ש־טעלונגען, שט־״כט תסיר אזנסע־ ד־ צעפו־רסק״ט פון דיעם ארטן און אונטער־ נײענדיקן און יוױדער די געזונטקײט פון דעם נײעם און אויסנ״ענ־ דיקן. פונדעסטװענן אױ ד• פדארעטאר־שקייט נישט מער וױ א פדו־ מער װונטש םון אויטאד. א װונטש, װאם א״ז נאך דעדזוײל נ״שט אדורבנעדדונגען אין אריצקים ק־ינסטרעריש; אונטעדבאװוסטזײן. ד־ טענדענ־ל א־ז נ־שט מעד װ־ אן אז־בנאו־פיקער אנשי־ט... אדױסבאקזטען דעם ־טטאף אין דעפ קרייז פון א באשט־סטער תקופז־ו, פדוזוט עד אים פארװאנדצען א־ן א קאספרעקם פון הײנט־ צײט״קע פראבצעסע־,. פראברעמען, װאס מאטערן ה״נט־צו־טאנ דעם יחיד, װערכעד איז נעװאקםן א־ן א באשטימטעד םב־בה מ־לז א גע־ װיםעד פםשישער אײנשטערוננ או; װאם װאקםט זײ איבעד. אציצקים העצד ־אגגצט זיך אין בסדרדיקע װידערשפדוכן און א־ז ויי גוגד עינדצעך. דער ״נעראננצ״ דאדף טאקע זײן רי קינםטרערישע באגר־נדוננ פונם דאזיקן אנטשצאםענעם שריט. אן איבערברוך־צײט, יװען אצץ פאצט פאנאנדעד בײ די שאצן פון דער זועצט־מצהסה. דעו־ אויטאר םרדט אוגז א־ײן אי] דעד נרו־ער װעצט&ין שמזנצערם. ערנעץ אין א װאצינער שטעמר שרײכן ז־ך אין די זומערריקע באנ״נענס שמוגצערם, װעצכע באמיען ז־ך או־פצומײרן די ש־ופור־אוינן פון די ״קדאע;". ס׳רוב שםונרעךכ בא־ן אבער ארײן אין תפיסה. א־ן דער ארעםער הײם װאדט םען דע־וױיצ האפנוגנםראז אויף דעם טאטנם שםונרעדישע פארדינסט;. אויף דעם דאזיקן פאן וױקקט זיך דאם מאדנע צעבן םון דעם קרײנשטעטרד־קן בחור — אבע. בײם באקענען אונז נעגטעד מיט אבעם סביבה ר״םט אצוצקי אויף א טשכיצישן אוםן שטיקער םון דעד אצטער מ־וםעד װעצט, אזנטערשטדי״כט איר צב״עות. ם־ט ־םא־פע מיטצען שיצדעדט עד רי צעפויצמקײט סון רבישן הויף, די ױענענערירוננ פזן רב־ן אצײן מ־ט זײן הו־פט־חס־ד ־אנקצ רורעד־ סאן פון צובצין. א םשונהוײקע סצענע װי אוזויי ז״ באגענענען זיך ב־־דע פרײט־ק־צונאכטם בײ דער קעבין. דאס דאזיקע ביצד קוקט אונטער ־רחמיאצ דער קראנקעד גיכמש (אבעם פיאטער), װעצכער װערט דערםון פשוט פארנציװערט.