Literarishe bleter · 1932-08-19 · 34 (19.8.1932) · p. Seite 545

2)^!רלנולזגור ײיײ■ 34 545 וו/נלט־ל־ט/בראטגר :׳- ־וע־ט צ־נענעבן א נענו־ע'רעבנסבא־ט־־יײונ: פו:ם ״זזבר, א הר־־ ט־דע אםזא־״ד־ו:: און א נע־״ו־ע ב־בר־אגדאפ־־עע ר־ע־דיז. ד־ ביבע־ ווע־ן א־אובטדידט דודך ד־ בעסטע ־ום־יבע בזאאע־ זנ־ן נדאם־הע־. א־ן דעד דאז־קע־ פער־ע ות4ן א.־ײן ד־ װעדק פ־ן אם־־עװ, אא־עיםא, א־װא־״אװ, בעז־טענסק־, :דאדקאװ, ט־בא־״אװ, אא. טאאםטא־ 'אװ־ זיזמ^םעאװ־נסק־, םי־פ־ל־:א עדנבודג, םאםטע־נאק, םאנםעדאװ, פער־ין, פאד״עװ, פאד״צ, קי־־בא;, ־םאנינ־א;, ־םאאאבאװ א. אנד. רי נואװעגזישט אוייט. א־ן נואםקװע דאט אנגע־־יבן צו דע־ינױײען א;ייע״־ חוד־ם־ זתו־עאא ״ד־ םאװעט־־םע אזיע״. א־נם זיטװעאא װע־ט נענעבן ד־ '־טע־אט־־ פ־ן ד־ פעאקעד, װאם 'עבן א־ן דעם ט־ײ אז־ע, װאם;עדע־ צ־ דעם ־אט;פא־בא;ד. וזי־װוןי־ואם ״וו־נזרו׳יװגורי־. אין א ניאסקװעד טעאטעד װעדם איצט;ע־טטעאט אידיא םיי־ פואיגאס א :י־ע דראניע ״ט־טאויפער״. די ד־אט־ע דאט ארויםנערוםן א דויםן אי:טערעם יטוין צואיב דעם אאײן, װאם;פ־יפ־אינא, אלײן א ״טיסאו־פיע־־ן״, קדיט־ס־דט און דעשאטקידט די םביבד םון ד• ט־טא־־פעז־ און ז־יע־ אי־״טעאינעגט־־עע צעקדאבנק־־ט־, קעננ־צ׳טעמ־ ד־ק זיי דאם נעזונטע, בו־ע־־־טע און ענטיזיאסטי־םע אין דע־ םביבד און א־ן ד־ ׳טטיםונגען םון ד־ פ־אאעמאדייטע שרייבע־. בוך או\ גײיסיעזריגװז אי\ רייפיטיראור. א־ן ד־־טיט״אאנד זע:ען פאדעפנטאעבט נעװאדן א־נטעדעםאנטע םטאם־םט־־טע צ־פעדן װענן דעד בוך־פדאדוקצ־ע פאר די איעצטע יאד;. אין 1913, אין ־א־ פא-ן קד־ג, זענען אין ד־יטיםאאנד דע־־ יט־נען(אא).35 נײע ב־בעד. א־ן 1923—1924—אין די אינפ^אציע־ ־א־ן — זענען דע׳־־ט־נען :ייטט םיעד װי 23.000 ביבעד. אין 1925 איז די בוך־פ־אדויזצ־ע :עוטט־גן ביז 31.00 ניי־ ־ע.־׳ט־נע:ע בענ־עד. א־־ך דע־ דאזיקע־ חו־ך דאט דיך ד' ברך־ פ־אדוקצ־ע נעחארטן ביז 1927. ז־יט דאן חו־בט ז־ אן צו זיגקען— צוא־ב דעם װאקםגדיקן װידט־טאםטרעבן קדיזים. אין 1931 זענען יטו־ן דע־׳ט־נען :־•ממ מ־עד עו־ 24.000 ב־כעד, ד. ד. במעט ני׳ט־ט מע־ װ־ א־ן 1923—1924. אין דע־ זעאבעד צייט ־םטייגט די צאא צייטיטריםטן א־ן יאר 31*15 — 7409. דאס דערקיע־ט ז־ך םימ זײעד ביאיקײט, אײבטידיט, און דעדמ־ט, װאם ז״ :עמען אדום א םך װ־סגנעביטן או־ף א קאײנע צאי־ זײטן. פ־ן 24 נעב־טן — אויף װעאבע עם זענען אײנגעטײאט די 24.000 ב־בע־ פון 1931 — פאדנעםט דעם ער״טמן אדט ד• ״טײנע '־טע־אט־ד — 1422: ב־בעי־, אדער 14 פדאצ. רעאיניע און טעא־ 'א;־ע — 9 פ־אצ. דעדנאך קומען וױדט־טאסט און פאציארע װיםנ־ ־טאפטן, ־ו־• א׳־ן טעבניק מ־ט 5—0 פ־אצ. א. א. װ. אויף רער יעצט־ע־ ־נזטופע קומט םפארט. 92 פדאצ. פון ארע ביבעד זענען א־ינינעאע. 4,3 פדאצ. — א־בע־זעצוננען. דעד דע־טיט א־ן או־סאענדי־טע יטפדאכן. די איבע.־־־ זעצוננען זענען םעדסטגט־יאם םון ע״אייט און רוםײט. םון םחאנ־ צו־זײט װ״־״יק. 81 פ־אצ. ביבעד זענען עד־טטע אייםאאנעס. דורכ׳טניםאעך קאסט א בוך עפעס מער װי א מא־ק. בעאעטר־סטיק מאכט אוים ד־־כ־טנ־טי־עך צו 3 םאדק א בוך. - פאדקאענעדונג םון דעד בוך־פ־אדוקציע א־ן דײטיטאאנד א־ז א דעזורנזאט באויז ס־ן װ־־טיטאפטאעבן קר־זים. װײא גאײב־ צ־יט־ק מיטן םאדק׳יענע־טן ביבער־אפזא־ן, װאם דאם חאט ארוים־ נע־ופן ד־ פא־ק־יע־״ע־ו־״נ םון דעד בוך־טדאדוקציע זענען געװאאטיק אויסגעװאקסן אײ־ביבאיאסעקן/ א זא־ װאם איז אין ד״מיקאאנד :ײטמ געװען אזוי שאקאנט.?גרסיחר־איררןוסי.גיוריצװך די אדגענגזנואוןנןוע ױסרגכר אױם ראסע־ פארבאור. ־:עצכ.ם א־ז א־ן מאשקװע א8־.עחוא'טן נעװא־ן א צוזאמע:־ פא־ פון ב־רדוננם־טוע־ םון ר־ פערקעד, װאם װוינען א״״ם ,־. פ. או־ף דעם צ זאבענפא־ זענען א־ו־ם־״עס־אטן דעד;עך ם־ן ד־ אפ־;עי/טאנענסטע א־ן פא־װא־םנסטע;ע־״נטן: םון קארמיקעד;עננט, ב־ן ק־דנ־ז־ע, מארדאוױע, טאטאד־ע, בודאט־מאננאר־ע א. א;ר. דעד בא־־בט־אפדעבעד פון כואד־ער נע;;ט, סאקאאאװ, חאט נעזאנט: ״די קאראנ־זאטא־ײביע פאא־מיק פון דער צאדײםעד זע'בסטחעד־ ־באפמ חאט דע־ם־דמ דע־צו, אז עס זענען נעװען ברו־ז 2 ס־אצ. ״נ־אמאטנע״ צװ־יםן ד־ מאך־ע־ ס־ויען און 17 — צװײבן ■ד־ מע;ע־. א־ן דעד נאנצע־ נעננמ זענען נעװען ברויז 115 ־ער־ג־עזע פאיקס־יטררן, ק־ין מ־טר־ א,־ן הויב־טורן זע:ען רנםדי נ־שט נעװען. ד• :ױנטע־יבטס״בפדאך אין ד• ים,־רן א־ז נעװען רום־ש. קײן רי־ טעדאטו־ אויף דעד פאיקם־ש׳פדאך א־ז :ײםט נעװען. איים פ־ער־ -־צא פון דעד אוכזקורטוךערקײמ און אדעמקײט םון דער באםעײ ־ערו־״נ חאמ נעחעד־םמ .נדויזאםע ק־אנקחיײטן — בודאבאמע, טו־ בעדקוראז וכדוטח, םון װערביע עם חאבן נעריטן בעדך 80 ס־אצ. פון דעד באפערקעדונ;.;אך דע־ דעװארוצ־ע חאט זיך אין מאדײער :ענט אננעחויבן אן א־־םבײ־א־בעט אויף ארע ינעב־טן. חײבט־צו־ טא־. חאט ד• בואר־עד נעני״ט 667 יב־רן פ־ן דעד ע־׳טטעד מדדנח, 15 פאריטעב־״־קומם, 67 ׳ט.־רן פו;ם דזעבעךן ט־פ, אן אגדא־־פעדא־ גאנישן א־נכט־טוט, אדבעט־ע־־פאקורטעטן א. א. װ.״ א צוױיטער ־עדנע־ חאט דעדצײרט װענן דעד קורט־ד־א־בעט צװישן ד־ קא'־ מיקן, ער חאמ ניעב־אבט צ־פערן פון שולן, טעכנ־קוסם, ביבר־אטעקז און צ־ם סוף נעמארדן, אז אמעמײי״ע ב־רדו:: באקומען א־צט 90 פ־איצ. פ־ז ארע קינדעד. 80 פ־אצ. פון דעד;א־״צעד באפערקע־ ־ונג א־ז אד־־ננעצויגן נעװאדן א־ן פאד׳ם־ידענע שורן א,־ז קו־םן, װאם באקעבזפן דעם א:א'פאבעטיזם. דיע־ דערענאט פון מע־ב־ס־ב־ד חאט דע־צ־ירט: — מע־ב־ ם־בי־ א־ז אין דע־ םאדנאננענחײט נעװען א קאנט םון םאר־טיקו:; און קאטאדנע. א־צט שטע'ט פאר מ־ט זיך דער ק־יטו־עיער פ־אנמ פ־ן מערב־ס־ב־־ פאמ־״דיקן ב־רד: נאװא־םיב־רטק חאט אזוי ם־י חויכשורן און טעבניקוביס, װיפיר עס חאט נעחאט ב־ז דעד ריעװא־ ױצ־ע ם־ב־ד א־ננאנצן. א־צטעד חאבן מ־ד װ־גגיטאפט־פא־בעד״צע א־נסט־מ־טן ארײן 45, ־ויבשורן — 27. א ו״ע ליפנודאפגר נװציקלאפנוויפ. דעד מאסקװעך ב־בר־א־״דאם־שע־ א־נסט־טומ נדײט א־צמ צו צ־ם דרוק וא;־ו־םע ע־״צ־יראפעד־ע פון דע־ חײנטצײט־קעד ריטע־ ־אטוי־. א ח־ץ םאעזיע, בערעט־־סש־ק, ריטעדאט־׳־־ק־יט־ק, '•:נװ־םמ־ק, פובר־צ־סט־ק, סאמענעד־י, מארעדײ, טיעאטער און פ־־ ־אזאפ־ע, װערן א־ן דע־ ע:צ־ק'אפעד־ע ז־ין אפחאנדרונניען װענן ־עד עקאנאמײבעד, סאצ־אראנייםער, ־וד־דײציעד, פאריט״םעד,;א־ ט ־ ־ו־םניבאפט־עבע־ (מעדיצין, בעמ־ע, ב־א'אניע), טעב־״״טעד (אי־ב־טעקטוד, טעבנ־ק, אנ־אנאמ־ע) ריטע־אט־ד. אין דיע־ ענצי־ ־'אפעדיע יװערן אויך זײן אפחאנדר־ננען װענן ד־ װערק איבע־ ־ע'־;־ע, נע־ביבטע, פעדאנאנ־ק און ספא־ט. די בענדער װעלן אדוים;ענעבן יװעדן רו־מן סדד פון ארף־ב־ת און װערן זײן נעװידס־עט ־עד, ־אנד באזונדע־. א־ן דער ענציקיואפעד־ע װערן א־ן דער ברײטםטעד מאם א־יטניענוצט װערן ידי אײטאב־אינ־אפיעם פון ר־ מחב־־ם, עס װע'ן דאדט או־ך םאדעם־.טרעבט װערן די סאמע טשעקאװםטע מא־;וסק־־פטן, װערבע זענען עד ח־ום צואיב נעװ־םע םיבות נאך נ״םט פא־עפנט'עבט געװאדן. ד־ ענצ־קראפעד־ע װ־&ט ©ד־ע־ דער״טײנען או־ף רוסיש און נאבדעם אויף פ־אנצויזיש, עננריש און דײמיב־. ביגךליאפנגן נגג\ רי בנגנזסינג גן־/כנגר. דע־ מאסקװע־ מורובח־שאדראנ חאט א:נעחױבן ארויסצוגעבן א םעריע ביכער א. :. ״ביבריאסעק םון דעם בעסטן בוך״. צו יערן