Literarishe bleter · 1932-08-12 · 33 (12.8.1932) · p. Seite 529

זײם 529 דיוזןװ־אךױןולו ברוזסיסו 1תז. 33_ן1432 _ * ־. 7.;))?זגן/^ין׳יןדק עטלעבע װערטער װעגזסםאטיםטיה <צ\ דעם באריכסי פ\\ דטר יירישער פארןגז־ביבייאלזע? אי\ װאגנורעאל,?אוארנו.) צאכעקע קען פאר קײן מא? גישט גע״ופעז ותרן אדם פא: פדן דעם ,<.<_׳<. <ג ״, ■י^עךגג וו־רקךעבעד פא2.האר'טעט. יעוסען ס .־ $■-*, כ.• יועט טײ? פטסט סטיפן צמדיםט, זװ ״ג וויערן ג״ נגגב־ * * רט ן ־ י י י << <~ םןן איגוער גזאיעןיע, ןןיק/ט .1,<׳׳ <<,״ו גא.א ער א ׳גיפערצמען און סר,"׳*-? בי,ד. . <<, ח ם. סר ׳ס,יין איג״א<צן א־_עד .ן־י;אזוגדערע דיכפער פ־ט;״ער צא־, .״עגיעד, און יעטעזן זיך אפ אױף ועפ סךרד. און דיער כ, ־,־,כ א-ז אן אופיעטיק׳יער: גזון <׳<, כגויזגט, פיגף רוג־ע־גז מיט זיעקפ און ויעכציק גיע ׳יייע.סיע ייריעיע כיעער אין עסלזע זעגיען גגעויז דריי און ג־יגצ־׳► |ס0\ <ע,יויען י״רייעע פאעזייע. פיט װאר״יגג אין ׳גריעק גרייס צו איו-ז אוװש דע, פאידט, אז גרזןןד אין ן עט ו עיזגן יאר, װאט אזא ,־ינטיע. װי י. •. ׳פװ*רץ האט מריע״גי עו?ם גיעװען פיט זײן איע־ערזיעצזג- פון <די ׳גיפאגייע־־יריעע דיכטעד, חאבן ביעויז —;)\ פון ציע, ט,יזי;ט, אימ געיג״יעגט. אזא צויגםאגד רארף גגפירויגי א־זארםיר, א,;זערע ר־בטער, איון צװיג-יען זיי דעפ ע.ין ט־טטיק אויטצופאר ג;. װיעסדיק גייגט װ־קגד־ק״ דאורף פיען יעם ארויפפירן אויף דיעם גיע ראגי., אז אפגר :יגט די ׳גױי.ר ג• גט אייגגאגצן אויף דעם י.־״עעער... װ־ יפוין געזאגט, איז פאגטרעאה א יגטאט, וװ דאם יױיגיע ׳פועץועזן איז אייגגעװארצהט א־ן דעם דארטיקן ײרייפן קעפן. יגױיו צװיי צעגד?יק יאר, אז די י״דייג״ע יפו? איז דארטן אן אייגגעפוג רעװיעטע איגססיטוצ־ע, ־וגרעדטער בחיורים און מיירידעך ר,אפן פון די פאגט־יעאריער ׳גױ?ן;,־*דוא־רט,;ואפן מיר רערפאר װי מ־ט .יםט גיעזוכט אין דעם :גאר־כט, עפעם װאם זא־ל אוגז אגװ״זן או־ף דער צא? פון אזעדגע גראדואירטע, װאם כאגוצן ז־ך א־צט פיט דער ־ידייפער כיכ?־אטעק... א־ן דעם כאריכט אפע־ איז דע־פון אפ•?,- ק־ין רסו ג־־כטא. װ־? א־ך אגגיעמ־ען, אז דער כ־כריאטיעקא־ ראט פזװט פא־פערט צו מאכן אזא??אם־פ־קאצ־יע, און ראם א־ז פאר־ ד,־־־?עך. עם א־ז טו־ן צ־יט מיר זא?ן װ־ם;, װו מ־ר חא?טן מ־ט דעם ױיגגן דור, אויף װעלכן מ־ר?ײגן אװעק אזו־ פ־י מ־ א־ם צו ד־ער־צ־־ע; א־ן דיער ײד־־ג־ער ־פו?. צ־יט צו װ־פ;, װו מ־ר חא?טן מ־ט א־ם;אכדעם, װ־ עיר פאר־אזט ד־ ״דייג־־ע יפו?, א,־ן װיו גאך װא?טן מיר גיעקאיגט כאקומען מע־ װאגיק־ע א־גפארמאצ־ע, װ־ א־ן אזא איגפטיטוצ־ע, װ־ ד־ מאנטריעאדער פא?קם־כ־כ?־אטעק׳ איון אפ״פר — װען אזא ק?אכ־פ־קאצ־ע זא? ־א געװען גע־ מאכט געװאר;, װא?ט ־עפ אוגז געליפערט;אר א יפטאדקן ארגו־ מ־עיגט קעגן די יעג־קיע, װאם װארפן אוגז כסדר פאר, א,ז כײ דעם ־ויגגן אג־ער־קאגער דור יעגד־קט ז־יך ײדי־פ םיט דעד ײד״פ־ער יג־ו?... אזו־ צ־ אװ־, איז עט פא.־דר־ם?־עך, װא־ דע־ כאר־כט האט דעם דאז־קן, כאמת װיכטיקן עגין ק־ין ־געם או־פמערקזאמק־יט ג״־פט געיפעגקט. ככ?< אכער, קומט דער פא־ײא?טוגג פון ד־ער ייד־יפ־ע׳ר פא?קפ־ כיכל־אטיעק א גרו־םע־ ־יגק־־כח פא־ צויג־ט־ע?; און פא־עפגט־־עכן אזא אויפפ־ר?עכן יכאריכט. ׳ה?װא• ײא?טן מ־ר געהאט אזיע?כ־ע כאיר־יכטן מע־יער און אפטיע־. ם׳װא־ט זיך אפיפ־ ד־עמארט ג־עלאזט אפיג־אצן זאכן װי נעהעריק, און א־״גט־אגן קלארק־יט און ארדע־ נוגג אין דיעד ײדייפער קו?טור־אידכעט פון אמע־יק־ע. צ־פערן יזאנן נ־יגיט קײן איגן. צ־פערן קעגיען אכיער פאי׳פ או־ם־ גיעטוייטיפם ,װיער;, אויכ זײ זענען גייפט אװעקניעיפטעלט א־ן דער ר־כט־ק־ער ל־כנג דאם דוכט מיר, א־ז דער םאל כדט דיע־ פטאט־םטי־ יג־ער טאכע?ע אין דעם יבאריכט םון דיער מאכנג־עאריער ״ד־־פער פאלקם־כיכ?־אט־עק. (״?יט. כגעטיע־" גומ. 28). טאכטרעא? איז פאדיעםגט םאיר אײגיע פון די ׳פטארקסטע ״1— ׳פע קויטורהפעםטוגנען אויף דעם אמעריקאיגער קאנמ־נעגט. עם א־ז אן פסק ר■ אײנציקיע■ יפטאט אין צםוךאמעריקע, װו די ײד״ג־ע יגיוי אױ םטאכיצ און ט־ף־פארװא׳־ציט א־ן דעם א־טיקן ײדייפן יעכן. עם איז אויך די אײגציקע ־פסאט, װאם יהאט א רײן־ײדי־פע כיכ?־א־ םיעק מ־ט א נרו־טן םאר־-יעם אין א פאסייקן כג•;. א יפ׳טאט, װו ־־ ײדי ג־־ע כיבליאטעיק ׳פאדגעמט אן אגגעזעיעגעם ארט אין דעם י־ד״פן ר־עבן• אויף װ־םי? מיר א־ז כאקאגט, א־ז דער דאײקער כא־־כפ םארעםגט?עכט אין די ״?יט. כלעטער״ — דיער ערשטער אויפם־ר־?עכער כאר־כט םון אן אמער־קסגער ײדייפער קו?טו,—אייגםטיטוצ־ע, װאם ג־ט אן ציםיערן און םאקט;. א םטאט־סטייפן מאטיעריא?, איכ־ער װעלכן עם?א׳זט זיך גאבט־אכטן, און װיעט אן ספק צ־ען די אויפ־ מיערקזאכזק־יט פון ד־, װאס א־גטערעס־רן יזיך מ־ט ײד״ג־ער ק־לטויר און ײד־שן ׳בוך. ימ׳זװעט ז־ך זיכ־ער שט־צן או־ף דעם נענעכענעם םטאט־םט־יפן פאט־עריא?, און קומען צו;עװיםע אויםפ־רן און יפלוםן, װאפ ײ־ע?ן אפיפר דין, או־כגאויפיק כארעכטיקט אין הסכם מיט די געכראכטע צ־יםערן, אכיער װיע?כע קעגען אכ־ער ז״ן א־ן גרונט םאדפ, אן דער;ויטיקער באלײבטויגנ. אט טאקיע דיערםאר קומיען אוגזערע יעט־עכע װערטער, הויפטזעכ?עך פאר יעגע דייעניער פון די ״?יט. כדעטער״, װאס ז־עגען וױיגיק כאקאגט מ־ט דעם צויפטאגד םון יײד־יפן כוך א־ן אמיער־קע. אין דער יםטאטיםטיינזער טאכע־ע גיעם־נע׳ן מיר,?מיפ?, איז דודך דעם יאיר 1931 זעגען אין דעד מאנטרעאליער ־יריג״ע.־ כיכ־?יאט־עק, א־ן דער ׳בעלעטר־סטיק, גע?ײ־עגט געװארן: ז. פעגאלאװיטופ — 163 א. ריחען — 79 י.?. פ,״ז — 65 — . ׳האראיגטיפיק — 52 םיפה נאריר — 50. או־בע,הם?יעכ?עך, פארלאזגד־ק זיך ב?וח אויף די;ענ־עכעגע ציפ־ערן, קאן מען קומען צו א רײ נרפעקאװע אויספירן: יעפ?אזט ויך, צומכײ־ט&י?, ט״נרפ;, אז דיער םחויםער פר־ז פארנעמט א־צט דעם צװע?םטן אדט, און ׳ז. םענאלאיװיט־פ — דעם פיע־טן ארט כיים ײדישין?ײע׳נער... םון אט ד־ ציפערן באקוטט זיך דער אײנ־ דרוק, אז םענאלאװ־נדפ וױעדט;עדייענט דרײ מא? אזו־ םי? װ• פר,־ און צװײ מא? איזוי פי? װי ר־יזע;, אדער אז האראיגנדג׳־ק װע־ט א־ן קאגאדע ׳נעל״עגט מ־ע־ װי טשה גאדיר. כ׳ין איך דא, םאר׳פטייט זיך, גי׳ג־ט אויםן צו פארמינדעדן ד• װערט פון םעגא־אװינדג־;, אדער פארק?עגערן הא־אגטיג״ק;. אזא אויסםיר װא?וט אכיער נעװען אומזיגיק און פא?יג־. םארװאם אזעלכע צ־םערן? גאר פיג־ונב רי ב־כער פ־ן י.?. פ,־ץ און א. ,־ייזען זענ־ען א־ן אמעריקע אויף א?ער?ײ אופגים ׳פטארק םארקויפט געװארן, און זײ געפיגען זיך כמעט אין יעדער שטוב, װו עם ותרט נערעדט און געלײיענט ייריש. זײ װע־ן ידערסאר אין א םי< קצעניע״־יעד פ־א־ פאידציע באצוינן פון דער בייכ?יאטעק. דאם זע?בע איז א״־יך, און אפיפר;אך שטארקער, מ־ט דעם םא? האראנטשיק ־ נאריד. פוטוז;אריר אח אײנעד פון די נע?ײע;צצ£טע ש״־־יכער אין אסער־קע, און עם ׳װא?ט געװען פא?ש צו זאנן, אז מען?ײ־עיגט האראגטוג״קן מער װי נאריר;. דארף עס דערסאד ק?אר זײן, א׳ז די צאי<?ײענער, ,װאם איז אנגענעבן בײ יערן שרײבער אין דער סטאטיםטי־פער םארלאג ב, קלעצק ן ידחמיא? שםײגם$ן פאר ײדישע קינד׳ער אילוםםרירט פיײז —,5 זל, זיך װענדן 6533 .0)1? .23 1.>1^\ס3.1א ,£יװ.823־111'\\ ,״1111-1511011^״