Literarishe bleter · 1932-08-12 · 33 (12.8.1932) · p. Seite 530

דיש 530 ליזזסר^ריגזט ברגסיזז־ גזמ. 33 ן432) פ>ן ןןאך ןןאך טעאטער אדן קרנסט ןןןן די טעג האם;)נגעהויבן *ו שפילן אין ל>זק*זל פון װןןרשעווער ליםער*םן־פ#ר״ן דער גיי־געגריגדעטער ״אזאזעל־ אוגפער דער פירונג פון הענעך קאן• אין *נםאגזבל קוםען *ריין יורגע ארפיםםן• אין רעפעדטואר—נייע נוסערן• לאפיר װיניפן דעם ״נייעם אזאזעל־ קינםםלע־ וייפן און םאםעריעלן דערפןןלג• די עחפפע פאר־?בעלונגען האם וער עולם זייער נום אויפגע־ נופען• וןן די גאמפפפילן פון פארים לאספע און ׳פויפנה אין װאר־פעװער ״סקאלא״־טעאטער אין •פדום־עליבפס ,׳פביה דער םילכיקער־ ג״ען אדורך פים דערשאלג• אין דער װאר׳פעװער פרע־ םע זענען אפגעדרוקט גופע אפרופן װעגן םאריס לאמפע אלם פביה• ןןןן בעל דידדיפא װעט הװנםיקן שבח םאנען אין װאחפעװער ״עירק׳• די װאר׳פעװער *רעםע האפ םיפ באגייםטערונג אויפגענוםען איר ער׳פפן אויםטירפ אין ליטעראםן־פאר״ן• ןןןן א• סאםבערג קלויבם זיך בקרוב אויף גאכפ־ •פפידן ק״ן *מעריקע׳ װו ער װעט ׳פפילן אין ניו-יוןרקער געיעטי־פעאטער אין בראקלין. פאר זיין אפפןןרן זועם געפייערם װערן אין װאױפע זיין 25־יאריקער יוביליי פון םזנעני׳פער טעםי־ ק״ם• די ׳וביליי־פ״ערונג װעט אדורכגעפירפ ווערן אויף א גרויםארםיקן אופן• ומו אידא קאםינםקי הזןם באקוםען דאם אוים־ •פליםלעבע רעכפ אויפיופירן אויף ייד״פ די באװוםטע מרזיקאלי׳טע קאםעדיע פון םילער ״םיװעפ זיין גוט־• םוזיק פון בענאגקי. ןןןן הער׳ן גראםבאיט איז אויפגעםראטן אין גראדנע• ןןןן אין לאדז׳פער ״סקאלא־־טעאםער איז אויס־ געפירט געװןןרן ה• ל״װיקס ג״ע דרןזמע ״ק״םן־ —רעז׳פי ח• ב״גאן. װי באקאנם װערן די ,׳קייפן״ אויפגעפירט אין העברעי׳פ אין ״הביםה״• איז ווזור׳פע היןם םען נ#ך די ״קייםן־ ני׳פט געגעבן• בןןשטיטםע טעאטער־קר״זן האבן נישם געלאוט צו ׳פטעלן די ״קייםן־ אין וואר־ שעװער דראם• טעאפער• ןןןן נןןך ״אזעף״ ׳פפילם םען איפט ב״ דער ׳,ווילנער םרופע־ (ןןנפ• ם• םזאה) אין לארז׳פ ח. גאטעםפעלדם ״פרנםה־ (רעז׳פי ד־ר נ4 װײ־ כערם)• דןןס פאריפאלק ׳פפילן אסתר גןןלדענבערג און דוד ליכם• ןןןן נאך אירע דעהפןןלגרייכע גאםכ׳פפילן אין לןןנדאן׳ הויבט אן *ילי ארלער *ו שפילן אין בעלגיעז אין קעניגדעכן םעאטער• ןןןן א נייער טאךפילם ״א יירישע םאכםער״ באארבעט לויט דעם באוווםטן ראמאן פון ק• פראנצאז ״יהודית פראכםענבערג׳ פון יעקב םעסטעל• אייגננלעך איז עס א נייע יידישע באאדבעטונג פון א שטוםען פילם׳ װאם םיהאבן אויםגעפירם דיים׳פע *קםיארן• דעדאקמ^ר נחפן פײזי זינפ עטלעכע יאר וווינט ער אין אםעריקע׳ איז סוזיק־לערעד אין סינסיגאטי• ןןןן דער דעצפער ״טאזנים״־נומער איז געוויד־ פעט דעפ אגדענק פון דעס נישם־לאנג פאר׳פטאד־ בענ׳עם ~• בן־ציון• ןןןן ׳. י• זינגער פארט אפ די טעג קיין אכע־ ריקע אין צוזאםענהאנג םיפ דער אויפירונג פון זיין ״יאשע קאלב״ דורך םארים שװאיע• ןןןן די ״לעצטע נייס־׳ א״נציקע יידישע טאג־ צייטונג אין בעלגיע, וואם איז זינם 7 חז׳פים דערשינען אין אנטװעדפען אונמער דער רעדאק־ ציע פון װלאדיםיר גראסמאן׳ האט די טעג זיך געמוזט אפשטעלן• דאם איז שוין דער *ווייטער פ־וװ א־ויסצוגעבן א יידישע טעגלעבע צ״טונג אין בעלגיע׳ װאם לאזט זיך אוים נישט גופ• דער יידישעד ישוב אין בעלגיע קאן׳ משםעות׳ נישם אויטהאלטן קיין אײגענע יידישע םאג־ צייפונג• און אזדפר׳ װער וויים — אפ׳פר זענען דא שולדיק די פירער פון די צ״טונגען? אט זעען מיר דאך׳ ווי דער ״פאריזער ה״נם״ האם זיך באפעםטיקט און א״נגעבירנערט אין דעם פ־עמדן פא-־יז• אויף אזוי וו״פ׳ אז איצם ג״ט םען צו גרינדן אין פא־יז א *וו״פע ״די׳טע טאג־צ״טונג םיטן נאמען ,׳מאדגנשטערן־• צוריק מיט 5 יא־- װען מיהאט גערינדעם דעם ״פאריזע־ היינט״׳ האבן אלע געקוקט אויף דעד איניציא־ טיוו ווי אויף א משוגעת• ןןןן דער דיבטער מ• ד גיסער׳ װעלבער װויגט אין א־גענטינע זינט 10 יאר און האט דאים באװיזן צו פארענפטלעבן פיל לידער און פאע־ מעם׳ פייעיט איצט ז״ן יוביליי פון 15 יאר דיבטעריש שאפן• ם• ד• גיפער האט אנגעהויבן זיין דיבטעיישע טעטיקייט אין פוילן׳ אין װאריסע. ןןןן ס׳איז דערשיגען רער עחסטער נובזער פונם חוד״רזעורגאל ״גלאבום׳4. לידעה נאײעלן און א־שי־זיען — פון אהרן צ״םלין׳ א• מ• פוקס׳ ק• גוטעגיוים׳ בדםה ׳גימעל״ מ• ראווימש׳ ס• 6אסער׳ ז• םלמד׳ י. בערנשםײן, נעםא■׳ ב. ןןןן סיאיז #נגעקופען דן>ס אויגוספדהעפמ סון די ״ײורא-בדעמער״׳ חודזרשריפם פון ײדישן װיפנש#פםלעבן אינסנויםום אין נוםער — א־םיקלען און נ#מי*ן ©ון ד״ר >4 ר#ב*ק׳ א. גן>לאמב׳ ס♦ דאבין׳ ס• ק*ס$װער׳ י• בערנ־ שמײן, ד״ר י• שאזיקי׳ ל• ראזענשײן׳ נחםה עפ־ שםײן׳ א• שודםאן׳ ש• מײזליש׳ ד״ר י. סײטליס׳ װ. לאגקי־יערםןןלדי׳ י• זשאגארסקי׳ ד״ר מ. רינגעלבלום׳ פ. קאן. ןטן ד״ר י• ב• גיסור׳ װעדכער איז געװען אין אנםװערפן דער פירער פון א ײדישער דר*מ*־ שישער סטודיע און ה$ם אויפגעפירפ א רײ פיעסעס׳ פירם איצמ אויף מים א גרוסע ײדישע סםודין>נםז די פיעםע *ון פרןוגץ מאל׳גאר ,׳דער םײוול״׳ װאם איז געגאנגען מים גרויס דערפאלג אויף די גרעסםע םעאפער־בינעס אין אײראםע. די פרעמיערע װעם ©*חקומען אין גרויםן זןול פון ״דוגעגס־יןןלאס״ אין #גטװערסן. ליטעדאטוד און קדלטור ןןןן די זשורי בײ דער װאי־שעװער קזזלדז׳ אין באששאנד פון ױסף םוגקעל׳ אליהו כאזור׳ י• ם• גײפאן׳ לעא פינקלשםײן׳ ישראל שמערן׳ האמ באשלאסן צו £רעמירן פאלגנדיקע שרײבער: י. כ. װײסנבערג — 800 גילדן — אדס דעם פחבר פון בעסםן בעלעמריסםישן װעףק; אהרן צ״םלין — 400 גילדן׳ פאר דעם בעסםן יחר מאםישן װערק׳ און קאדיע םאליר־אװסקי — 300 גילדן — פאר דעם בעפסן דיכמערישן װערק• די פ־אגע װעגן פרעסירן א װיסגשאפםלער מים 500 גילדן פארן בעפםן װיפנשאפםלעבן װערק׳ װעם באשםיכט װערן באזונדער. װי מיר זעען׳ האם די זשורי זיך נישמ געהאלבן בײם רעגודאסין און די באשלוסן, װאס זענען אנגע־ נדסען געװאין דדרך די פען־קלובן װי ס׳איז בשעחו געםאדדן געװ#רן, איז >ןנגענומען צו בא־ שםיכען 2 פ־עפיעה׳ אײן פרעמיע פאר א בעלע־ ם־יסטיש װערק׳ די צװײםע פ־עפיע — פא־ א װיבנשזןפםדעך װערק. דא זעגען באשםיכפ געװזןין ש י ד פרעמיעס. חוצדעם איז ןןנגענו־ מען געורארן׳ *ז * פרעמיע װערב באשםימם פאר דאס בעסםע װערק׳ דואס איז געשאפן געװארן די דעצםע 5 יאר׳ און באין־אופן זאל נישם דעצידירן ד* די מאםעריעדע לאגע פונם מחבד. װאס פא־ א װעיק האם עם געשאפן י• מ♦ װײסנ־ בערג די לעצםע 5 יזןר׳ װאס איז ראוי פרעםירמ צו װערן? אזוי־ארום האם שוין בײ דער פאנאנ־ דערםײלונג פון דער ערשםער פרעפיע געשפידם א יאלע פראםעקציאניזפ• — די ערשםע פרעפיע פון א ײדישעי קהדה איז שוין צעבײםלם געװארן אויף קלײן געלם און נישם געבראבם דעם רע־ זולבאם׳ װזאב זי האם געקאנם און באדארפם בי־ענגען! די פארװאלםוגג פונם ײדישן פען־קלוב מוז די פראגע באהאנדלען אויף איר נאענםסכער זיצונג1 ^ן די םעג װערם צען יאר זיגם ס׳איז גע־ שםארבן אין בערלין דוד פרישפאן. ןןןן פא־יקן כאנבאג איז אפגעפארן פון װאר־ שע דוד פינםקי• ער װעם זיך א&שכעלן אין בערדין׳ פאריז און לאגדאן׳ און סוף הײנכיקן חודש װעש ער קופען קײן גױ־יארק. ןןןן עפעס אײנער אן אוספאראגםװארםלעבער ״א־ב׳קאי״ חןןם געפאבם אין א בריװ אין נױ־ י$רקער ״פרײהײם״ אן אנפאד אויף ה. לײוויק׳ װעלבער געפיגם זיך איצכ׳ װי בןוקןןנם׳ אין דע־ פפױו¥ק־ס*נ#ם#ריע פאר לונגען־קראנקע. דער ברױו איז פול םים קלײנלעבע׳ נזןרישע אכ־ פאלן אויפן דיכםער. א גרופע פ&ציעגםן פון דער פאנאםאריע ה>ןם איצם פארעפכםלעבם אין נױ־ יאי־קער ״ײדיש״? שןןרפן פרןןםעסם קעגן דעם מיאופן א:פ*ל• באפת׳ אויף װי־װײמ די פירער פון ״פרײהײם״ זענען געפ*לן און פערװילדעװעם אין זײער שגאה און האס צו יידישע שרײבער. פאסקודסםװע! ןאן א צ• אידעלזזןן׳ דער באװוסםע־ ײרישער מ:זיק־פ>ןדשער׳ איז איצפ ןולט געוו*ח 50 יןןר•