Literarishe bleter · 1932-08-12 · 33 (12.8.1932) · p. Seite 526

9 ליםעראריפזע בלעגיער 031־. 33 14321 בעא ד״דדםא האמ אין איר רע&עושואר אויםער די *ויסנדער־ מאנטע טענץ, אויך עיזםצענטדישע טענץ, כאראםטער־מענץ, <ווי רי רוסישע פ־וי, די איטאציענישע פו־ערטע און רי אטביציעז׳ע פופע. יא, דער צעזער װעט אווסד;.י סרענן: און ווו אח אביסצ ײדמזקייס? ם׳א־ז דא: בעל ד״דזשא טאנצט א סאטפאזיציע ציו פרצעם ״נאך קכורה״, א ״בר־זטצוה־׳טאנץ״ און ״דער ערשטער בריח״ פון א ױננ־פארהימחאט פארא. בעל דידדטא האט זייך אין טשך פון איר זעצבסטשמעגודיקעד קאר־ערע װײטער פארפוצקומט אין בערצין, װין און בײרוט. איצט א־יז זי אדױסנעפארן א־בער דער װעצט צו •טנײזרן די פירות סון .איר אדבעט. זי האט באװיכט ארץ־ײעהאצ און אנדערע צענרער. און אט האט זי זיך ארײננעבאפט יזײן פוילן. עס זואצס נעװען זײער װיויצ, יװען טען זאצ איר נעבן איזא קבצת־פניים, װי עס סארדינמ א טאיצענטיחטעי ײד־שע טאי.טער. _ יײס 526 רופט ״דעצ״ג״עזע צייקצען״. דאס איז א םעריע סון 4 טענץ, װאס יםטע־ן פאר 4 קוצטור־עפאכעס אין דער םענטשצעכער נעשיכטע: ־וסכאד (עג־פטן), טאקעדאניען (ארט־נריכנצאנד), ק־יסטנטום (ט־סצאצטער) און גאטהאם (אונזער צײט). ״עדע עפאכע חרײזט אויס איר דעציגיעזן טריב אויה אן אנדעדן אופן. יעדער זוכט א גאט. םען זובט נישט נאר גאט א־ן דע־ ק־דבע, נאר אפ־צו אין הײנט־קן פוצםירנדיקן צעבן. דאם גאט־ זוכ־ענ־ש ד־־קט ז־ך או־ס אפ־צו אין א־צט־קן דדםעז. עם א־ז די אײב־קע א־מציופר־חנקײט טדטן באזיץ און דאם שטרעבן צו דעם, ־ואם טען האט נ־־םט. בעצ ד־רז־נ־א זעט אט ד־ אצי. נפאכ־&ם אין ציכט פון הײנט א־יז זי פ־עסט אירוים פ־ן די זוכעני׳שן דעם סאציאצן פ־אט־עסט פין טאי־׳גן. עס א־׳ז אן א־דעע־טאנץ, װאם פאדערט םארטראכטוננ, װאם ־יאזט א־בער עפעס נאך ז־ך. עם א־ז נירזט װי רער ט־ראדש־טאנץ, װאס א־נסערעפ־רמ נאר כציזמן די טענצעדין טװעבט םארידי או־נן. ם. י. נידען-זגעדז-עד/^נסן/עדע/';^ םיריל פ1יםע - גדעסםעד פלעכוישעד דעדעײלעד ןא פאר װטירסינוך א\י\> וײ\ פריפו\ עבס רוב פציעםיינ־יע יםרײבער. ער האיט ג־&־םריבן ראטאנען איבערן דארר און איבערן צעבן אין דער נ״־ויםער שטאט, — ער האט םאר־ עפנטצעכט דװזע־בא׳ס־ײבוגנען, האט נע׳םחיבן טעאטער־שט־ק און נע׳םאפן דאם בעםטע טעאטעד־שטיק אין פצאנחערן: ״די נרםפתה װאן־פאאמעצ״. פיצ פון בויםעס װעדס זענען אײננטצעיך אן אנקצאינע קענן ד־ אוטנערעכט־קײטן פון דער הײנט־קער ארדענוננ; ער האט נע־ ׳נ־־צדערט די י&קםפצאאטאציע פון דעם דארסישן אין שטאטישן פצעני־שן פרא־עטאריאט. ארן זײנע װערק איז אפטבזאצ די מאסע רי \ץן|יפפ־פיג\ר. רי נאטור איז בײ אים בצויז א ראם, — כאטש דערפון איז נישט נעדרונינע;, אז אין זיינע װעדק פעצט רוים, איז דא א מאכנצ אין ציכט. די נאטוד איבער א״ז בײ אים גישט דער עיקו־. דער מעגטש איז בײ אים װיכט״קעד, ער איז דער כדטצפחנקט■ ם־ריצ בו־סע איז נעביוירן נעװארן אינם שטעמעצע געװעצע, װאס אין םערב־פצאנדעדן, אין יאר 1859, אין א כישפהה םון רײבע פאבר־מאנטן, ארן א״ז דערצוינן נעװארן אין א טראנצװזי־ שער יםב־בה. צו זײנע ױננט־פרײנט תאט נעיוזעיחט מאטערצינק (ינ־שט םעטעדצינק, װי מען שרײבט בײ אונז! — ננ י. נ.). נישט ניעקויקט או״ף דעם, װאס ע־ איז אויפנעװאססן אין א פראנצויזישער, נב־יד־שער םביבה, האט עד דאך געוױחםעט דער פצעמישער ציטע־ ראט־ר און די םע-־םטע העצדן פון זײנע װערק זעגע׳ן די פאר־ אדעסטע, עינדע פצ׳עכוישע הארעפאשנ״קעס, פא>- װעצכע ער האט;עפאדערט נערעבטיקײט אין זײנע װערק. צו זײנע בעסטע װערק נעהערן: ״דאם אײזעצע״, ״דאס רעכמ פ־ן רעם ש׳טאױקסטן״, ״םידסום קא׳־דא״, ״סון אדעםע טענטשן״ איון זײן אויבנדערםאנטע חחאסע ״די םשפחה װאן־פאאטעצ״. ער א־ז ינעװען פון די שטאי־קסטע פערזעגצעכקײטן א׳ין רער פי־נמ־שע׳־ ציטעראטור. ז׳ײן צויה איז נעװען א נרויסע מאינ־- פעסטאצ־ע פאר דער מאדערנער פצעמישער ציטעראטחר. אויך זײנע אמאציקע פיינט זענען א־ם נעקומען א&נעבן דעם צעצטן כביוד... אנטװעחפן, 31 ייזצי 1932 __ פארלאג עולנװר־ליגע, װארסוע _ ערשט רעדשינען: די.אליצק• ג ע ר א נ ג ל־ ראמאן אין 8 טײצן, א־ן 2 בענדער. — פריח 11 ניצדן. — מ־ט עטצי&כע מעינ צוריק האט די פצעסישע ציטעדאטור פאר־ צו־רן א-נעם פ־ן א־דע נירעםטע שרײבע־ — ם׳א־ז;עשטארבן ס- ריצ בו־סע! . פא־ דע־ פצעמ־שעד ציטעראסור, װ־ בכציצ פאר דע־ נאנצער פיעמ־שי&־ קוצטוור־םאװעטיננ, איז זײן סויט אן א׳י־סערגעזױ־נצעכע אבידה. בויםע א־ז;י&וועין דער;רי&סטעיר חאמאנען־שר־יבעד א־; פ־אנדעדן — א־ן אפשר אויך — דער קדעפט־קסטער דע,־צײצער יא־ן ח־&־ ד־ום־נ־ד־&־י־&נד־שער צ־טי&חאטור. יאטש ער אח גע־ שטאי־בן א׳־ז עיטי&־ פ־ן 73 ־אר, קאן מען דאץך זאנן, אר ער א־ז נעשטא־׳בן פא־ דע־ צײט. ער האט נאך נ־שט אצץ גענעבן, װאס ער װאיט וירזור נעשאפן, װען ע־ װאצט צעננעד גע־עבט... א באוױ־ז די&־צ־ א־ז, אז א־ינע־ פון זײנע שענםטע .־אמאנע;, ״דע־ שאנד״םי־פ״, איז דערש־נען עדשט םיט עטצעכע יאר צ״ ר־ק און, איז כמעט בח צו זיין סויט האט ע>־ געהאוצטן אין אײן שרײבן. בכצצ אח בויםע נעװעין זײער מ־ארוקטיװ. ע־ האט אנסע־ ש־־כן העכע־ 40 בענדע־. ש־ײבן איז נעיװען בויםעס נ־עטטעד פא־נענינ־. װען ר־&־ באקאנטער האצענדישער ש־ײבער הערמא׳ן ראיכבעפ האט אכחװ א פא־װ־נדעטער;עס־ענט בויםען, פון װאנען עם נ׳עמט ז־־ צ־ א־ם דע־ ב־ח פ־ן ש־׳ײבן, האט ביויםע א־ם נעענט־ פערט: ״דאם ש—בן קאן א־־ פ־אסם און פשוט נ־שט אפ־ צא׳ז*, ײעט מען מ־ך ותצן א&האץצטן דעי־פון װעט מען מ־ד םוזן קודם־ב־ אפהאקן די הענט״. אפער בו־םע איז נ־שט נעװען םתם א ש־י־יבער, א קאצמי&־ מא־ע־ דער דאז־קער קינםטצי&ר איז אויך נעװע■ טענטש, — און דאם א־ז זײן ע־נטיטי. ער האט :עזען א״נם צעבן :־שט בצויז ז־ינע םאצער־שע אם&־&קטן, נאו־ האט אומעסום נעזיובט אםת און דעב דאזיקן אמת האט יעד ארו״םנעפ־י־ט אין ז־־נע ווע־ק. דעם אמת אין זײן;אנצי&־ :אק־&טקײט, דעם אמת, װאם גײט אר־ביער א\ג\ערג\ היינט־קע באונר־פן פון אינשטענד־קײמ, איון ״מאו־אצ״. צוציב דער דאז־קע־ ד־ײסטקײט דינער, צוציב דעם דאזיקן ־־ש־־נעפ־י זײנעם, איז בויםען אויסנעקומען זײער פיצ צו צײדן. א־ן נעװ־םע קריחן, װו םען האט זיך;עפיצט נעס־אפן. פון ב\י■ נוגונז אגזװ, האט מען אים ׳יאי־׳נצאיננ א־ננארירט און אםיצו בא־ קעמפט. װען דער פצעמ־שער ש־ייבער הוגא װי&־־־סמ האט אמאצ אריו־םנענעבן זײן בוך פון ״20 מאנאנראפיעם פון פצעטישע פער־ זענצעכק־יטן״, האט ב׳ו־םע דא׳־ט נעפעצט... בו־םעם װערק זענען פיצזײטיקער װי די װערק פון דאם נ