Literarishe bleter · 1932-07-29 · 31 (29.7.1932) · p. Seite 492

ליסעראריטזמ בלססיצר ןב ןסב^.) זיימ ^49;עזען דאם פאדבאוטייזטע יתוסצ — הןים זי שױן ז* גאנצע נאסט נ״םט געשראפן. באנינען הןזמ זי גענומען צו־לזילה דעם נוטן כיענםשנם א ײנגא, פעםרוס האט ער געהייסן, אויך םיט בלןוגדע, פיאקםעגע האר; א־נאי״נעם זענען זײ אװעת און צונענומען פון רעבן דעד טויטעד מאמען דעם פאדבאוטיתטן יתום, װאם איז נאך;ע־טמאק;ע־טראפן נעבן דער טויטעד כזאמען. טײבעאע האט אים;ענ־מען אויפן האנט און ער איז איר נעװען נרינג צו טדאנן. ז־ האט א־בע־נעצײאט די צ־ינער בײ אים אין םויצ און געפונען, אז םיט דדיי אונטעדיםמע צי״נידעאעך און פיד אויבעדשטע, װעט עד ־טו־ן קענען אאצד־ננ עסן. ז• האט ־שו־ן אויך געװוסט, אז זײן;אםען א־ז, בעדעאע... טי־בעאע און פעמרוס האבן אים נעבדאבט צו די גוטע םענט־נון, און אז פען האט גענומען פון אים אדאפװא־שן זײן מא־ םעס סאדנאיװעדט באוט — דעםאאט האט זײן נאינצעד מהות אנ- נעהי־בן צ• װײנען. צו טי״בעאען האט ער;עצוינן די היענט, וױיא ז־, די פינױ־יאריקע טײבעאע, איז זײן מאמע געװארן. אינן בײ דעד םאםעס זײט, םיט דעס נראבן פיננער אין מויא. ד• נאבט איז אדײן א־ן צ־םער אר״ן און האט זײ בײדן צו־ געדעקט. א נאנצע :אבט איז עד רויק געשאאפ;. דאס א־ז נעװען א :ײ־נעבו־רענעד םענט־צ, ײאס איז אין פאראו־ף פ־ן טאנ עםאעבע םאא א־במעקוםען און ײ־דע־;עבוידן;עװאדן — שו־ן צום אעבן איז א־ן א־ם דע־ םענט־ס;עבו־דן נעװא־ן. דע־-בעד איז עד אזוי גע־סםאק;עש־דאפן, ז״ט־בײ־זײמ ם־ט דעם םענמשן, װאס א־ז אםאא, גאד אםא־, םיט נאנצע צװע־ױ ־סעה צו־-ק נעװען ז־ין מאםע. אבע־ װונדעי־־ע- װ־ דאס אעבן פא־םאגט פא־בארנענע װענן א־ן שטענן. דאס א־ז אזוי ב־אט;עװען א־ן יענע טענ, א־ן יע;ע וױנקלען פין ײד־שן •1עבן, װו עס האט נעקענט אויםװײזן, אז א־נאײנעם ם־ט ד• םאםעס, א־נאײנעס םיט די טאטעם האבן ק־נדע־ באדא־פט א־נטע־נײן. דװקא דעםארט זענען אויסגעשטאנען פ־ן דע־ ע־ד :־יע טאטעס אין :ײע םאם־נס א.־ן אויסנעסאיבן די ד־אבנע *ת־םיס פון דעד ע־ד. ד• ב־אנדע טייבעאע, װאס האט זיך ם־ט :אך פאריתוםטע קינ־ דעד אױסבאהאאטן בײ נוטע?נ־יםטן אין א יסטאא, זיגט זי האט דאס עוד, װאם כ׳האב אקאדשט איפעדגעלײענם װיאדאר גלארעאװ — ואװאיא זטוזליא װײ־נורד.), ראװא\. װאססװוו. א־ן עפעם אוםדערװארטעטע, א׳ון פדישעי ותרטער, װעאבע תאלין נאך;ישט נעהאט אזעאכע פארבן, אזא או״סדררק, װי אין דעד פ־יעדד־קעיד תקוםה פון מ״ן לעבן״. ד• הערד־ן פון דעם ־אמאן שדײבט וױיטער: ״פארװאס זענען םענטשן אזיו• מאכטראז צ.ו באהעדשן די יספ־אך? רי װעדטעד װי;עװוינהײטן, וױ טדאריציעס זענען שטארקער פון סויט. זײ אעבן א־בע־ ד• נדאנדיעזםטע רעװאאוציעגנ זײ צעזבן איבער םיא דודות. קראסן שטאי־בן אפ, — רי װערטער אבער ביל״בן :אך ראננ ילעובן״. די דא־־־קאם־נע ״נײ־עדד״ בױט זיך חורך פויערן, װעאכע האבן ב־ז דעד דעווא־־וציע נעםירט א שװעד, ^ו׳םקורטורעיל פויערן־ רעבן. א־מוױנטד, אן א שטראא פון ר־כט, אן א באר־רנננ םיט דער קורטור, האבן זיי אפנעפינסטערט ױיעדע יארן בײ ד• שװעדסטע באדי;נו;;ען, נעיעבט םיט ארטע פארםען, נעם־רט א פינםטעד רעבן א־ן שט־ב, זיך באנאננען שרעבט ם־טן װײב, ם־ט ד• ק־נדעד, גע־ רעיט ■מםש װי חױת, געװען שקלואפן בײ ד• רײכע פדיצים. בעת רעם ב־דנער־קריג ,האט נעהערשט אמתער הוננער אין דארױ. ד־ בא־צוױיפרנגנ איז געװען גהו־ם, םענטשן זענען אוטנעקוטען פון;ו־ט, ז־ך;עיטפײזט מיט נראז, נענעםן קאדע פון די בײמער. און אט א־ן דע־ צײט םון בארצװײפרוננ נעםען זיך צוגו־ױ עסדעבע פ״ע.־ן פון דארױ און הױבן אן צו בויען א קאטונע. זײ שאםן םיט א״נענע בהוה א.־ן א״ױ אײנעגע־ אחרױת א קאאעקט־װע װירמ־ ינ״איפט. א־ע פא־ דער קאסונע. צועדשט האבן זײ פאדשײדענע שװער־קײטן און שטרו־כרווננען. און פר־ער פון ארץ האבן זײ או־ס־ צושט־ין פ־א צדות סון ד• פויערן בײ זיך א־ן דארױ און סון ד• :אענססטע דערפער, װעאבע זענען נעװען שטארקע קעננע־ פון דער קאםינע. ד• דאדױ־קאםחע האט נענוסען םאבן נרו־םע רעסא־םעם אין דעם אירעעםײנעם וױ־טשאפטרעבן רעבן, אףיך אין דער דערצױנג פין קינדעד, װי אױך אין די בא״צױוננען אין פאט־ריען־־רעבן. און ד־ פו־עדן, בײ װערבע טדאדיציע שפירט א נ־׳וסע דארע, האכן שטארק;עקעמפט קענן די עטאעבע קאמונע־אנפידער. נאך מער האט זיך דער קאמױ פא״־שמארקט, ווען די קאםונע־פירער וקאבן אפנענוםען ב״ די פא־ פאדמעונלעכע פויערן זײעד ערד, זײער א־נ־ װענטא־, ד• םאשינען און פערד. עס האט אויך ארו־סגערופן נרױס אייפרענוננ די אנטײרעריניעזע קאםפאניע. דע־ פײע־ איז שטארק קאנסערװאטױו, ער רעיבט זיך אפגע־ זיונדעױט פין דער ארום־קעד װעאט, איז אים באזונודעדס שװער אזױ רי־בט הודבצוםאבן נ״ע ענדערונגען אין ױין אעבן. דער תויפט־אינםירער פון דער דא׳־ױ־קאסונע איז דער פויעד דע־ דוםיש־םאװעטישעד שריפט־• שמעיעד פ-אדאר נראדקאװ, װאם האט זיך בארימט;עמאכס םימ זײן ־אםאן ״צעםענמ״ (דער־ ס־נען צוריק םיט א זעקס יאר), האט איצט פארעפטניעכט א נײעם ראםאן ״נײ־ערד״. דעד ,־אםאן ״צעםענמ״, װי באװוסט, האט נעשר־דעדט דאם נײע רוס־ אאנד אין די צײטן פון דעם ״נעפ״ (״נײע עקאנאםי׳עע פאריטיק״), א־ן ״צעםענט״ ־אט נאאדקאװ א־ו־םנעפ־־ט דעם בארשעװ־ק נריעב, װערבע־ איז צוריקנעקוםען פ־ן ב־ד;עד־קר־נ און ער;עסט ז־ך מ־ט א װונדעדבאדער עקשנות 6.;////;?/4 // /1 פיאראד גלאדעאװ אר־יסנעפ־־ס רעס בארשע<ױכ;ריעב, װערבעד איז צוריקגעקוםען פ־ן ב־־נער־ק־־נ א־ן ע־;עםט ז־ך ם־ט א װױדע־בארע־ עקש־נ־ת אײפצושטעין ד־ .־יאינ־רטע פאב־יק. א־ן ״צעםענט״ איז אי־-״פ־ נעפ־־ט נעװא־ן א שכ־ק רעבן פון ־אטנפא־באנר פ־ן צור־ק םיט אן אבט *אר םיט די איע פד״דן אין לײדן פין יענער צײט. ״צעםענט״ איז;עװא־ן פרן ר־ סאםע פאפױע־סטע ביבער א־ן ־•סיאנד. דאס בוך אױ איבע־נעזעצט;עװארן א־ן פ־א שפ־אסן, און אװך א•; ײדיש. ד• הערד־ן פ־ן רעם;״עם ־אםאן ״:ײ־עהד״ א-ז א ײננע יעדערין. ז• האט ערשכ;עענד־קט ד־ סאװעט־שע הו־סשוי ״װוז״, און ז• ק־םט ע־נע־ז א־ן א פארװא־פענער קאםונע, װײט־װײט פון א;־װסע־ שטאט. ־ע—אםאן, װאם איז נעטײרט;•שט א־ן נע־ וױינרעבע קאפיטלען, נא־ א־ן העפטן, איז אײננטרעך א טאנ־בוך, ארע־ ר־בט־קע־ — אױפנעצ־־בנטע אײנד־־קן פ־ן אט רער ײננע,־, באנייסמערטע־ רערער־ן;אר־א א־װאנאװא. אײנעם פין אי־ע העפטן אין ־אםאן הויבט זי אן פ־ט פאילע־ ד־קע װע־טע־: ״ם־ד .־ו־יט זיך ײענן דעם, װאס א־ך האב איבער־ :עיעבט, רע־צ־־רן ב־ם נײע װע־טער, — ם־מ איזערבע װערטעד, װערבע עםעץ ־אט שװן ערנעץ־װו אי־״בנעזאנט, :אר זײ זענען :א־ פא־בא־איטן א־ן דע־ טיפקײמ פ־ן פא־עיטע־טע ש-ירערונ־ נען. א־ך פ־א ם־ך א־נגאנצן א נ״ע, נישש אזא, װי א־ך בין נעווען א־ן זיך געפ־אט צ־ר-ק ם־ט א יא־. אך, װ• שטארק עם װ־ילמ זיך פאדקע־פעדן םײנע פאי־ראננע;, געדאנקען א־ן דעם נאנצן דדאננ