Literarishe bleter · 1932-07-29 · 31 (29.7.1932) · p. Seite 490

לילזעיראריפיע ברעסימו 3\סי. 33 (יס3^ זײם 490 פ ד ץ ה י ר ש ב ײ ן א י ת ו ם (תוגיױגגס יטױאדצע אױגן דאט עד כע־אט, זעגען זײ אים :אך ׳*וארצער געװאדן. דאם אױ נעקומען דערפון, װאם ג*זד א׳ו׳מנעריבט פאר זיך ארײן — וזאט יעד זיך אויסנעיעטערט אוװי די פיס... ׳שט״עגד״ק איי־ די פיכ, באטט די קגעבא ד,אבן געציטעדט, האט עד בא־ ״ראבב• דעם אגטשװינן נעװאדעגעם ציסער. דעד םעכטוט אין איים, איז פ׳ון קיגד געערטעדט גע׳װאדן. אז׳וי אױ ער נע׳טטאנען א ציימ א ■־ די ציטעדד־ק־ע פ״םאעך, און עט איז אי׳ם ני׳במ א־יכגעפאאן א־אפצואאזן זיך צודיק אויױ אאע פיר. דעדװײא דא׳ט ער באםע־קט, אז אין אנדעדן עק ציםער, אױ׳ף דער ערד, איגט א נעשמאקע זאך צום עםן, — איז עד א׳הין אװעק ציפים. געיבפדייזט — אױגם־צװײ, איינם־צזדי... און ט־ט איעדן מראט זעגען זײגע פים ׳עטא־קע־ ׳.עװארן. נעװען טאקע א ׳ביטיקא פארדא־ט בדויט, װאם תאט אים צוגעציױגן צו זיך. עד ראט זיך א־אפגיעאאזן, די סקאדיגקע א״פנעהזי־ן, אזן צזם ע׳־־בטן מאא האט ער דע־יעפירט, או זײגע צײנער אין םויא — ז־יגע פיר צײגעד פון א־גטן און דר״ פ־ן או־בן — זעגען ׳טױן צ־ינער, װאם קעגען אאצ־ ד־גג ב־״ס;. האט עד ז־ך דע־־בעד ארא&נעאא׳זן אין װ־גרזא און אג- נעהויבן צו נריזיםען דאם שט״סא פא׳רדאדט ברויט, װארפגד־ק פון צײט צו צײט א בא־ק צו זײן םאםע, װאם האט א־ם גאך אאץ או־םנעזיען צ״־־נרו־ם א׳ון נאדג־יבט עגאעך או־ף א םוא׳םע. באט׳ט א־ם א־ז װ־דער געק־׳םען א־ן ם־יא אדײן דיער ידעם פון דיער םאם־עם ם־אך — ע־ האט ז־ך איפ״או א הו־ב געטוין און זיך געװאאוט אאזן צו איר — א־ז עד אבער פארט נעבאיבן אויף זײן ארט. װײכען, האט יע־ גאך א־־ן ג־יפט נעזו״כט. 3. ד־ ט־ר א־ז ג־יבט נע׳װען ׳פא־םאבט. א װ־כט האט פ־ט דער טיר נעיבפ־יט, און אאע םאא ארײכנעאאזן א ד׳רויםכד־קן פאס איבמ איון פ־־יבן װ־גט. א פא־ םאא האט ער א קדק ״עטזן צו דער ט־ר. צום ד־־־סן האט יע׳ס א־ם ג־יבט נעצו־גן. ד־ טקאריגקיע האבז ג־׳בט נע־ ־בטיאט זײן הוכגע־ — האט עד זי אװעקנעװאדפן. א וױיאיע אױ ־ע־ ־.עזיעסז און ז־ך צוכ־עהעדט צום ־ועגעד, װאם האט א־ם נעצו־נן די;עד־ע־עם. א פאר םאא ראבן זיך זיטע א־פן פארצוינן צום װ־יגען — אבער קײן;עװ־ין א־ז פון דעם ג־־טט אד׳ײםנעקומע;. א פא־נ איז פון ע־עעץ נעקומען, אן אײן־אוןראײגציקע פא־נ, א־ן ז־ך באקאגט ם׳־ט זײגע, א־ן בא׳זט אײגניע־טט־דטע פיגגעד. האט יע־ צ־ ד־ער פא־ג נערעדט׳. ם־עגאע־ ע־ האט א־ר נעװאאט דערצײאן: אז זי־ן םאםען װעקט עד און װעקט און ק־ען ג־יבוט דעוזװעקן. מעג־ ייעך, ׳ער ה׳אט ד־ע־ פ־־נ דע׳־צ־י־מנ אז ־ער קען עוין ׳בטיין אייף ד־ פ־ם. יע־ א־ז טאקע באא־ אויפגיעיבטאגען און א פאד םאא דודב־ נעםאד־בידט ד־רבן צ־ם־ע־. באטדאבט די װעגט, װי א דעד־ ׳װאקםעגעד... פ־וצאיגג האט עד זיך א אאז געטון צו זײן פארנאיװערטעד םאםיע. ם־ט או־םגעיבפד־־טע העגט האט עד ציו א־ד געיגחפ־־יזט און אזו־ א־ז עד צו א־ד םיט ב״דע העגט צונעפאאן. ער האט נערעידט צ־ אי־, ג־עװאהקעט און;עקכאקט ם־ט דעד צוככ ־ער האט א דיד ׳.־עטון א־־ א׳ו־בעו״ב,טע, קאאטע און אויף א דיט צעקדיממ־ע און פא־באוט־קט־ע א־יפ; יעד האט א פדו׳װ נעט.־ן ב״רע א״־־ביער־בטיע ב־עםען, געװאאט או־פ־עפעגען בײ דעיד מאםען די אוינן, װי עד פ־ע׳כט עס ׳בנדעכדיק טון, איגכד־ק און שפיאמ־יק ז־ך מ־ט ד־ער כ־אםיע א־ן :יעט. אז עד האמ יעם א״צטער גיעטון, האבן רי איפן נ״בט;יעפאאגט. יעה האט :יעװאאט, או דער מאםעם איפן זאאן א באפ ט־ן זי״ג־ע פיגניע־ — װיעט יעד זיך צעאאבן אזיפן ־ויכן ק א... ד־ע־ מאמ־עס דיעקד־מט־ע א־פן האבן ז־ך גי־יטט באװענט; א־דע א״נן האבן צו א־ם מע־ :־שט נעאאבט. א־ז דאס אים װ־דער גע- װא־ן א ח־דו־ב. און ־עם האט אי־ם װ־ד־ער א׳װעקגיעצױגן אהיז, וװנ ד־ טדוקעג־ע םקאד־גק־ע א־ז נעאענן. אי־ער דאם מאא אױ עד אין ׳װעג נעפאאן: זייך פא־_כיעפעט אײן פ,יס אין דער אגדעדער און ׳בװע׳ד א פאא געטון אויף א זײט. עך האט זיך גוט צעקקא&ט ביז 1. ז־ין געװײן ״אט ג־־בט פא״־גאױרע־ט די העגט פון ד־ דוצח־ם, װאם האבן :עפ־יג־קט זײן מאמע. ז־יג־ע צע־ב׳האקעגע או־גן האבן אויך ג־־כ־ט :עקיאט ז־־ע־־ע העדצעד. ער האט ד־עמאאט בא׳וױ :עװ־ין פא־מאגט, ביב״עה ז־ין מאמעם װײ־ג־ע־ברײען און גם־טה־קרעבצן זעג־ען דע־־ב־ט־קט :עװא,־;. העה א־גטט־גקט האט אים ניעטױ־בן אוכטע־ן בעט א׳־ויכטע׳־: א־ן א װ־כקא האט ער ז־ך באכרא׳בן א־ז ג־׳דבװ־גן. ד־ער א־יג־עכ׳ע־ א״כםטיכקט ר׳אט א־ם ׳בפ־עטיער, װען אאץ א־ום א־ו ־טט־א :־עװא־ן, א־ו־םגעפ־־ט או־ף אאע פ— פ־ן אוגטערן בעט. אויף אאע פ׳ה, — וױיא נײן האט ־ער :א־ ג־׳ב־ט :עק־ענט. אזו־ האט ע־ צוגעפו־ז־עט צו זײן אכט־שװינ־עכע־ מאמע א־ן נעכומען זױגן א— אפנעדעקט־ע און ־ב־ו־ן קאאט־ג־עװארעגע ברוכט. באט־ב דעם היאוק פון װײם און דויכ האט ער געגוי נ־יבט ניע־ װוםט - - ד־עם ח־אוק ־צװ״בן מ־אך און באוט האט ער ־א אביסא פאהיבטאג־ע;. עד האט ג־־בט אזו־ או־טן גיעװען צו יבט־אן זײן הוגג׳עד מ־ט דע־ מאםעם מ־אך, װי פא־גדאבן זײן פג־ם א׳ון דעד־ ־ב׳ט־קן ז־ין אומבא׳נ־־פעגעם פהד א־ן דעד מאמעם אײב. האט ־עד דע־־בע־ באהאאטן ז־ין פג־ם אין דעד מאמעפ אײב. דאט בא׳־ט, װאם האט :אך :ע־־זאמ ב-ון אה־גט־ע״- דע־ מאם׳עם א־גקעד בדוטט, האט א־ם אזוי גי׳בט נע־בםאק א׳־ן קאיע׳פ״ק פײבט געםאבט זײג־ע העגט, זײן האאז און פכ־ב. אבעד, צי האט עד דען יעפיעב םע־ פא״־םאגט, װי ז־ין םאםעס אײב? ד־ קיאבאעבקײט, װאם האט ז־ך אגנ־עאײגט או־ף דע־ םא׳מ־עם הו־ט — ־א, ד־ דאז־קע קיאבאע׳בקײס א־ז א־ב ניעװען בױ :אד הודוישדיק. ע׳ר האט יעטאעבע םאא אויפ- גע־ו־בן היעם קאפ און באטהאבט■ ז״עה םאםיעם אײב; האט ־עס מ־ט די העגטאעך א טאפ;עט־ן. ער האם־ ־ב׳ו־ן;וט :עװוסמ דיעם ח־א״־ק פון דיע־ מאםיעש יב״לאף־ און װאך־זײן. אז ״רי טאםע ׳בי׳אפט״, — דאס ־אט ־ע־ באג־יפן. באידב ־בטעגדיק האט די מאמיע פון זײן אג־— ױך אױפניעבאפט, ב־ױריעבטײעכן א־ז יער. מיטן פכים א־אפ, מ־ט ד־עב ב׳־־םט־נאפא אין מײא, אז׳״ אײכנעשאאפן אױף דע־ מאמעב אײב, װאם האט ז־ך :עק־־ט א־ן א קאאוז־ב־ע טוגקא־נע־ װא־עגעם און פאי־גא־װעדטן באוט. דאם א־ז געװ־ען ם־־־א״גג־צ־יט, א־ום ה.אאבן טא;, ע־גיעץ א־ום ק־־עװ; א־ן ־עכ־ע טע:, װען ״ד־יב אעבן א־ז;עורען הפקר; ײען ניאבין האבן פארנומען ראם;עװײן פון ־תומ־ם. ער א־ז דעםאאט אאט גיעװ־ען עאף חז״ב־ם מ־ט צען ט־ע;. 2. באט־ב דאם ־־די־ביע א־עבן א־ז א ד־ע־־בראקכם, א ציעזזוכד־קטכ, אװעק ז־ך 'או־סבאהאאטן א־ן דיע־בײא־קן װאאז־, א־ן זומפ — זעגען פ־גדעםטורעגן א־בע־געבאיבן רהמ־ם ־ אוינן, װאם האבן א פא־ מאא דזרבן טאג א־ײגג־עקרקט ד־׳־ך א ׳בפאר׳־ג־ע א־ן ט־.־, דע־בײ ז־עגען ד־ אײגן מיט ט־ע־ן פא־אא׳פן: — ,־וצה־פ, א ק־גד;־ע־באכטן א׳ו־ף ד־ער טו־טער מאמעס ב־וכט... ־עם ז־ענען;אך א־בע־ג־עבא־בן או־נן פון ,־וצה, װאם האבן א פא־ מאא אהײגנעק״קט ד־״־בן פענםטע־ און האבן דעהבײ נע־ גא־ט ם־ט תאוה: פא״באאט־עג־ע, אטא-אז׳ו־ בארא־ף קומען ז־י־ע״־ ס־ף... אין א־ם, א־ן העם עאף־חד־ב־מד־ק׳ן יתום, װאם אױ;ע־באאפ;, ס׳פג־פ א־יגנעקגאטן א־ן ה־עי מאמעפ פאהנא־װ־ערטן א״ב, א־ן א־פ האט ז־ך דאס א־עבן גערודע־ט. קײן האומות האט ע־ :אך נ־יםט נ־עזעין. אין װען ע־ האט אגגעהויבן אדױםק׳־״כן פון דער מאימ־עם א־יב א־״פ, װיען אן אגגעיבופא׳־טעה מ־ט ב־ידע היעגטאעך א־ן ד־עי מאמ־עם בי־וםט, האט ער אױפגעתו־בן דעם קאפ און בא־ ט־אכט די אעכג פין זײן מאמע; װיען יער האט באטראבט א־ר פג־ם - האט ער ז־ך ד־ערשראקן. א־ר א׳ומבאװעגאעבקײמ ה׳אט א־ן א־ם זײן ח־ד־יב או־םנ־עמ־־בט מ־ט ־ב׳־עק. :אר ׳וװכדעראעך, דואס אים האט זיך כ־־טט;־עגאוםט צו װײכען.