Literarishe bleter · 1932-07-15 · 29 (15.7.1932) · p. Seite 463

דאס פוך, װאס כ׳האם אקאדשם איפעדגעלײענם און װען די יסורים װערן ׳בויז :ײעט צום *ריבערטדןונן, װען רי ספקות דדאען יטוין אינגאוצן צו פארטײציקן די צעצוױיטע, צע־ ׳עפארטעגע;שמת, פארגײ׳ט די ״מוח־" אין א תםקה און פדע;ײ בײ גאטו ״צו װאס האסטו די צויטעדסייט פון מ״ן :יטםה געראזט םאדיטאתגען אין די םצאמען םון מײן גי1*? אאיין מיט זיך זאצ איך איצט פירן אטאחסה, איל״ן מיט זיך, ארײן זיך :עמען אויך א פדוװ?״ אבעד אויפגעבדויזט בלוט מוז גע׳טטיילט װערן. ײנגע, ני׳פט־ אויםגעאעבטע מײדר־יארן װיאן אויםגיעילעבטדװערן. און װען זיםי, דע־ טדיםקע־ ידב, דארף ׳צדײבן צום צוױיטן מאל תכאים מיט בינהן, דעד :עיטטארבעגע־ אםגהס ׳טװעםטעד, און מעז אײעגט׳ החתן רב זיסא הדב מ׳טדיםק והבאה-טוט זיך חנ*ה, רי אודמירעד מויד, פאוצאיגנ ארויס: איך, איך, ײדן, בין די כאה! :י׳גיט סײן הײאירןע און :ישט סײן רביצין!;ייטט סײן צדיסת און :ישט סײן פאםטעך! איך בין פאײש און באומ, םײער און גװי, ג־ט מיד אפ טזא־טוב, איך בין א כאה־מו־ד!" און זי טדײבט פון זיך די היאםאאוע, װאס סומען צ״י איר :אך היאך, און איד אויער פא׳ותעמט שוין :ישט דאס :עיגיריי םון די געדודפטע שטעטא־ײדן, יואם װערן באשואדיסט, אז זײ סמען־אפ די *דוגעמעד און ברע;;ען די פיגםטעדע חואאתן אויך ידער װעאט. זי װיא זעטיקן איר נישט־נעזעטיסטסײ׳ט, זי װיא אעשן דעם דור׳טט פ־ן ױננע יאדן, וואם ועפען אזוי אאט פאראן#פן צװישן רי ארמעטיקע ותמט םון בית־המדדיט. און עם איז :יע>ט װיבט־ק, םוף־בא׳םיױ, װאם בעצח־זײן װ־א דװקא סירה״ר, און װאם זיםא, דיעד אייםגע־ בעגסטער און;שמה־פאיראיבטעד, מוז זיך מיט ח;תן שײדןן וױבטיס איז, װאם די ״מויד״ האט זיך שוין איגנאנצן, מיט ביידע םים, געשטעאט אויח רער זײט, דאס געשירײ פון באוט האט עגד^עך איבערגעשריגן ד־ טוגסי׳־דערהױיעגע חצות־קואות, װאם האבן :אך;עטאיעט װי אעצטע פוגסען אין איר, און װען דער שמש שרײבט דעם;ט, רײסט זי פיין זיך די סאײו״ע־ אראפ, הויאע;אידער א:ט־ פאעסן זיך און א הײםער, ױגנער קוש פרעסט זיך אפ אויױ די א־פן פו:ם טריסקער רב. ״זע, מײן הװמ ראם איז דעה *אבוש, א צודעק פאד דעם באזט, װאם פאײצט! א־ן זע, מ״ן אײב — א גיהגום ניעהײצט, אײן קוש, ז־םא, אײן קיש!" און רי ״מ־יד״ פין אורמיד ורע־ט פא־יד״ענט אין איד אײנע- :יעם פײע־. זי יאײבט, װי קידה״ר זא;ט, ״דער שאטן פון אי־ע אבית און דאס אש פון זיך אאײן״. * * * מיי׳אבם ״מויר פין אודמיד״ תאט, םײ פון םציעגישן אין םײ פון א־טע־אי־יש־סיגםטאעדישן שטאגדפונסמ, א ם־ מעאית. ר־ע־ ד־אאאינ איז םאיםיק, ׳־עיבעד־ק. די אקצ־ע א:טװיק6ט זיך בהחרגה־ מיט אן א^ץ־שטײננדיקן א־גמע־עם. פא־אן מאםן־סעצגעם, האךא־ ריט־אזן זשאיגד־ביאדעד, סין זתאבע א באנאיבט־ער דעזשיםער קיע׳ א״םבויען אן אימפאנױעדיקן םפעקטאיזא. די דאא םון דער ״מויד״ איז װי אננעמאםטן םאד א ־עפי־עז־עגםאבאער ט־אגיקש־ין מיט א מאג־מעגטאאער םעור אויף דיעך בי:ע. די שפ־אך איז קערנדיק, פא^קםט־מאעך, ערטעדװײז אויך אײננארטיס. אין ד־ רעמארק• געפינען מיר ביאדעד, װאם זא;ן עדזת אויף דע־ באדיײגדיקיע־ דיבטיע־ישע־ ק־אפט פ־גם אײטאי (אמשא: ״איון דעד עואפ טאגצט א־ן טאגצט אין די זאקן, אז\ נװז דאל\ די וזוילנו פװז אװװזײױרטג א\יפ\ דיר, װי סינו װאלגױ זיד באפזאסױ ראדנזױנונז מרד אזיף די סאנזסװנז אי\!זבריםי״,• ״א םזא־טוב און אן אופתײמאעכער טאנץ הויבט זיך אן וױ עם װאאטן נעהאפקעט תינערשע םיםאע־" א.א.װ.?. צאבהם ״גאט פין אבירהם״ און חגהם נעבעט: ״געביטער פון עױ׳מות״ הא־ סין אאע װעאטן״, זעגען נאר־סײנע צושטײערן צי דער :ישט־געסיגסמאטעד, עבט-ײדישער דיבטונ:. ארוז\\ אײסילט ל. \זיאד.• די וװיד פו\ לודוזיר, ררא\זאסייעי<\ באלאדצ אי\ 8 בילדער. א ײדישע תײאיקע? א פדוי — א רב•? א צדיסת? א מײדא אין א טאית און תפיאין, װאם אערגט תורוז מיט בית־מררש־בחורים, פדאוועט טיש אין :עמט פדױגות? — די נעשטאאט פון דער אודמירער ״מויד״ האט זיך דאך ססש נעבעטן פא־קעהפע־ט צו ורנדן אין דער איטע־אטוי, א־ן א הינםט- 4ע־ישן דאמאן, אין א הינועריםט־שע־ אדער ם־מבאאיסטישע־ דראמינ, אין עם איז טאיקע א װונרער, װאט אזוי לאנג האט אט־ די װיגדעהבאי־ע טעבינ גישט נעס־גען קײן איטעהאריש״קינטטאעריש: ת־קון ■בײ אוגז. א. מאאך ־אט ז־ך פארמאכטן אויױ דעד דאזיקונד טינמנ, און אנגינשריבן א ״ד־אמאטישע באאאדע — ײי ינר דוסט עם — א ן אבט ביאדער״. א. מאאבם ״מויד פון אודמיד״ איז :אך אין בוך־פאדם גישט דעדשיגען. די פיעםינ נעפיגט זיך א־ן מאג־סקריפט, אין ד• נזעקינב סון א״נ־קע ײדישע רעזשיסעדן און בײ א״ניקע ײדישע שוישפ•־ אער און שױשפיאעדינס. א־׳ך האב נעהאמ די;עאעננהײט זיך צ• באקעלען מי׳ט דעיי פיינםע, און אין שייכות מיט א. מאאבם איצ• טיקן קומען קײן פזיאן, איז כדאי װעגן דער ״מויד פון אודמי־" אביםא צו שמועםן. םיד האבן דא צ־ טזן מיט זײעד אן איינטע־ע־ סאנמינר ־־־אמאט־שע־ שאפזגנ, א שאס־ג:, װןזס איז עיאוא צו בא־ ד״בעדן דעם דעפערט־איד פ־ן ײדישן טעאטער. איז די ״סויד״ פון אודמיר טאקע באמת נעװען א הײאיקע, א נרויטע גשמה, אויסנעטון פ־ן נשמױת, סון ד<\ר װעאט און אאץ װאם האט מ־ט עראם־הזה א שײבות, אדער — ״דאס חאט :אר איד טאטע, דער צדיק איבער דעם פאדעם געציטעדט, ער זאא גישט זײן דער אעיצטע־ םון זײן גזע, און אז נאט האט אים ק״ן זון נישט נענעבן, האט ער אין איר אגנעתאנגען די משא סון צדקױת! מיט א פאגצעד פון סודות אין רמזים תאט ע־ זי ארומגענימען״? עס נײט א טראניש־מזדאדיק נעדאגנא אין חנהן, רער אוד־ מי<דער מויד. צװײ כחזת קעמפן אין אירע געבאיטן. מראידיציע בין דורות, אויטעדקײט סזן אטסעטיזם, גאט-זובעגיש, װאס היײבט־אויױ איבע־ אאץ און איבער אאינמען, איבעד ערד א־ן איבער דאד עדדישע, אזן — ױכנ, קאבעדיק באוט, װאם זיננמ אין איר דאס :עזאננ פין װעאמ און פון אעבן, װאם מאנט שטענדיק, א־מאויםתע.— *פי, א־ן רזפט צז זיגך, װאס איז אזוי שײן אזן צ• עי־דיש אעבז, װאם איז אזוי ױננ און זוניס. אאטע, פארנעאבטע נמרא־באינטער, טעג פון סינופים און קעי־פעײ׳ינכינ־ פײן, באזויםטזײז פרן העכערע־.;עטיינבעד שאיחות אויף דער עדד, פ־ז תיקון־נשמית און — ד• .װא־עמינ, איכט־קע איינן פ־ן זיםאען דעס ־שיבה־בחור, דעם שפינ־ טעי־ד־קן מ־יסקער רב. בענקשאפמ :א־ שטא־קע מענע־ישע אדעמב. װאם :עליען־ארום, האאזן, צערטאען. אאנ;, 4אננ ניט זיך חנה :ישט אונטע־. דעם קירה״ר, דעת בײזן :ײסט, װאם שי׳עפט זי סאד די האר א־אפ, צ־ דער ערד, צז זינד, צז דויש פין שטי־עמדיק באוט, טרײבט זי פון ז״ך, אנטאויפט פזן אים, דאננאט זיך מיט אים, אבע־ עד טויבמ אייעמא•1 ארײ' פון די כװאאיעם אםער, שטעאט זיך איר פאר די אוינן און ציט זי און ציט. און אפיאו זיםעאען, דעם תאטץ־באנ׳ערטן, דעם ט־־ים ם,ין א־י׳־ע א־מע׳ט־קע ־ביש־מײדאשע נעבט, סאדיאנט זי אבתחיאה סזן זיך, באטש דאם פײעד פין ערדישער, פשיטעד אײפעדזזכט צי איםנהן, זיםעאעס כש־, אײדא וױיב, ב־זהט אין א־־. זי װעדט זי־, די אזדמייער ״מייד״, קע:ן די נעזזנטע, מיננטשי׳עבינ בחזת, װאס 1־׳;ן סא׳־בארנן א־ן א־ר. זי פ־וװט זיך צו באס־ייען פון זײ װי פון שדעקיקע, אימתיײלעבע נעשפענסטער, אבעד װאס־װײטער, אאץ מער פיאט זי, אז קירה״ר װעט זי, ם־ױ־בא־סוױ, באזינן, אין אז דעם;םױן פון זיסעאעם הײםע, ײגנאשע איפן, װאם װארטן אויױ איר, וױנמ זי ניפלו בײשטיין.