Literarishe bleter · 1932-07-15 · 29 (15.7.1932) · p. Seite 458

4. ד'0י(ורארימנו בדסיגי(זד וג<ז. 29 (י428) 1״= 458 י $ נ $ ס ס 1 ר ק $ װ עי האז דעד אקטיאד דאםעױעז דאם עעאםעד? אמטיאד (קודם כצ) אלײן און פאםו״ײען אים פון ז״:ע אייעע:* פרא;ן און ס־לאכן, װעט ע־ נײטט קא:ען דאטעװען דאם טעאטע־. אין תוך איז דער;ר.ונט;עדא:ק פון ב״ז־ע!>־טיקרען — רע־ אקטיאד איז באד.ופז צו דאטעװען דאט טעאטע״י * און װע;ן דעם װעא איך מיך אדויםזא;). איך בין;ישט סםבים מיט די אויםפידוננען פון פײנע תשובע קאצע;;. טעאטער איז;עבויט אויך קאדעקטױוער און שעפערייטער צו־ זאמעגאדבעט פו;ם מחבד, רעזש־םעד־אינםצעניזאטאר, אקט־א־, מארע־־דעקאדאטאד א־ן מוזיקער, ותלבע שאפן צוזאמען דעם טפעקטאקא, ד־ פא,־ר*טע5י:;. װער־זשע דאדד דאם ארץ פאדײניקן א־ן פאדײבדוײטרעכן, דעם;א;צן אפאדאט צונו־פשטערן, האבן איבעד דעם ארשם די נעתער־־ קע סאנטדאר? קראד, אז דער דעזשיסעד. דער רעדפ־םעד א־ז דעד טאן־נגבעד, דער פירער, דער ווענ־ װײזער אין טעאטע־. עם איז א ט־עות צו מי״נען, אז דער דעדם־םער האט דעדהרעעט און פארטייז־קט דעם אקט־אד. דעם אםתן אקטיאר, דעם אמתן ק־נםטרעד איז קײנע־;ישט א־משטאנד צו פאדםיליקן. דער רע־ זשיםעד קאן :א־ מיטהעאפן דעם אקמ־אד אדו־פצונײן אויםן ד־ב־ טיקן ווע;, שרײפן זיין טאלענט, אנטװ״קלען אים, שאפן אים א פאז־ציע אין טיעאזטער. פונקט װי דעד דעזש־סער קאן :ײםט פון קײן טאראנסלאזיקײט מאבן דעם אמתן אקמיאר ־ארטיסט, איז ער או־ך :ישיט אימ־ יםטאגד בײ דעם אמתן ארטיםט צו םאדט״ריקן זײן טארענט, ז־י; פעדזענרעכקײט. מאדים שװארין טרע;ט: פאדוואס האבן זיך אין די רעצטע 25 יאר :־שט באװיזן סײן;דויםע קינםטרעד? אודרבא, די רעצטע 25 יאר, װען דער דעזש־םעד האט א־בע-;ענומען די הענעמאניע א־בערן טעאטער, זענען טאקע אײס־,ע־ װאקסן אוערכע קינסטרעד, װױ שירדק־ויט, באםעדטאן, פארע:־ בעד:, ותדנעד קרוים, יאכיננם, עיריזאבעט בערננע־, הא:ס אצבע־־. טומינ, מאים־, קאטשאראװ, מאםקװין, במארא, משעכאװ, פיבאע־ב, ־אװ־י-א און;אך און;אך סרויםע אזן;אד;דויסע קי;םט5ער. צי האט יטוין װערכעם ם׳א־ז פעדטר־־אדהונדע-״ט ארויםזע־;עבן מיטאמאר אזו־פיר נאט־נעבענמשטע קינםטרע־, ווי טאקע אין דעם פעדטר־יא־הונדעדמ, װען די טעאטעד־דעזשי א־ז דער;אנ:ע■ צו אזא תויכעד מדדנה, האבנדיק אזעצכע רעזיע״סערן, װי םטא־;ים^אװםק־, דײנהאדדמ, מײעדבארד, טאי־אװ, װאכטאננאװ און נאך און נאך. א־ן דער צי״ט, װען דער אקטיאד האמ פא־נומען דעם או־ב:־ אן אין טעאטע־, קאנען מיד או־םדעבענען נאד נעצײיםע קינטב־ רע־, װ־ פאםא־ט, אידװ־נ;, קאנץ, זאנענטאר, קאםיסא־זשעזוסקא, םאדא בעדנאדד, דוזע און אסתד דחר קאמינםקי. װען דעד אקט־אד װארט װײטעד פאדבריבן דער ״בהן נדירי' אין מעאטע־, װארמ מען צו קײ-ז יםום דעדנדײבוננען נ־׳םט רעדגאנ־ נען, ק־ין יםום אנטפרעקוננען, ק־ין מדיט פאדו־ם נישט געםא-בט מ־טן ינ־ט־אם פון דעד ׳מאדעדנע־ קירטוד. פאדקעדט, -- מען װארט נעבריבן ינ־ט־ין או־ף א טו״טן פרנזט. דע־ אקט־אר — או־ב מען דעדט װע;ן פאדט־ר־קוננ — פא־־ ט־ר־קמ ז־ך אר״;. ד־ םטאד־םיפטעם — דאם :דעםטע אנפ:ריה פ־נם מאדעדנעפ טעאטעד — איז א פדאדוקט פונם אקמ־אד. און איז דאם ני׳נ־מ קײן אפהארט א־נם אנטװיקרוננם־עטאפ םונם טעאטע׳־? דעד אקטיא־ — װען עד זאר דעצידידן — װאר׳ט דעי־פידט צו דעד דעװאםטאצ־ע א־נם טעאטעד, װ־״ר ער טדאבט קודם־ב־ ות;ן ז־ך, װע;ן זײן דאר, װענן זײן רעקרואמע, נייבט אושקויעד־ר ז״ך אויפן אדומ־קן, אויף דער גאנצק״ט, און טעאטע־ א־ז נישט קײן קונםט ברויז פונם יחיד. א־ן יניײבות מ־טן םארבדע־״ען פון מא־־ם ישװא־ץ אין פוירן, האמ א־ן א־נזעד טיעאמעד־װערטר אד־יננעבראזן א דעדפ־יינ־־ננס־ װינטר. ארע א־־נן האבן ז־ך נעװענדט צו דעס, װאם האט;עיסאפל אזן מ־ט נ־וים עידםנות א־יננעהארטן א־ן כדםך פון 13 ־אר אזא װ־במ־קע קורט—פאז־צ־ע, װ־ דאס ־יד־יטע ק־נסט־־טעאטע־ א־• אמעדיקע. מען האט זיך באמ־מ נישמ אדו־בצ־ראזן ק״ן װא־ט םון דעם, װאם עס װעט זא;ן דע־ דע־פא־ענע־ און פאדדינסס־ פורעד •טעאטעד־ט־ע־ װע;ן דעם ק־־ז־ס פ־נם ײד־שן ט־עאמעד א־• מענן די װע;ן, װ־ אדו־ס פונם ק־־ז־ס. ד־ ס־בות פונם מעאטעד־ק־־ז־ס;עפ־נען, פא־־נ־טײט זיך, ב־י יעדן אן אנדערן אפק־אנ;. א סך א־ז שיין װע;ן דעס;עדעדט א־;;עשד־בן נעװא־ן. א־ינם א־ז קרא־: מען רעבט איבער א קאטאי סטדאפארן קריזים. נאך ניינ׳ט ביז ראננ האבן זיך נעפונען ״אפטימיםטן״, װער־ כע האבן;עטנהט: — װער מיר קר־ז־ס, װאם מ־ד קר־ז־ס, קײן קר־ז־ם איז א־ן מעאטע־ בברר נייניט פא־אן... זענען מי־ ענד־עך :עקומען צו א הסכפ: א קדיז־ם איז פאדאן. אבעד װ־ א־ז דער אײםװע;? אט זעט מאד־ס שװאדץ די ישועה פונם טעאטער אינם אקטיאד. נא־ ע־, דער אקט־אד, קאן — רו־ט מא־־ס שװאדצן — .־אטעװען דאס טעאטער. אין אײנעס פ־ן זײ:ע אדט־קלען ״װער װעט ראטעװען דאם טעאטעד?" (״מאמענט״) פ־רט מא־־ס ינ־װארץ דודך דעם :עדאנק. אז רעד קדיז־ם :עמט ז־ך דעדפ־ן, ו־אם דע־ אקט־אד אי;ם ה־י;־ טיקן טעאטע־ א־ז דענ־אדי־ט נעװא־ן. דע־ רעזשיםע־ שמ־פנ־ אפ דעם אקמ־אר אן א זײט, רוקט ארוים א־יף זײן ח׳נ־בון ד• מאםךסצענעם און דעם ד־נקא־אט־װן טעאט־ארן אפא־אט. ארם ב־ײנ־פ־ר ינ־טעלט מא־ים ינױואדץ א־ו־ם דײנהאדדטן, םטא■ נ־סראװסק־ן, אי־זנינימ״נען, פ־סקאטא־ן, מ״עי־בארד א־ן טא־ראװן. דעם ערשטן האט, ריו־ט דער מײנונ: פ־ן מא־־ס שװא־ץ, ק־ינ־ סאר נ־שמ א־נמעדעס־דט דער אקט־אד. בײ א־ם דאט די פא־פ, דאס מאאעד־שע נעינ־פירט די הו־פטדאר. בי־ פ־םקאטאדן האמ דאמ־נ־דט דע־ פ־י^ם און םאסן־באװע־;רנ;, מ־־נ־כארד א־ן טא־דאװ האבן זי־עדע אקטיאדן פאדװאנדרט אין באײענ־עבע פרײש־מאש־נען. זײערע נעמען זענען פאדבריבן א־ן שאטן, א־ן דע־ צ־־ט, װאס די נעמען מ־־ע־בארד און טא־דא־ו זענען באװ־סמ אין דער װעריט. אײן סטאנ־םיאװסקי האט - רו־מ מ. שװאדץ - נעדאט א־ן זינען און זיך נערעבנט מיטן אקמ־א־, און דע־פאד זענען ב־י אים טאקע אויםנעװאקסן;רו־םע אקט־אדן. דעד ייד־שע־ א־ן;־שמ־ײד־שעד אקט־א־ װעט;עדאטעזועמ װעדן א־ן מ־מ איס אויך דאם מעאטע־, װען רזור אוןסייאר װעט-- װ־ מא־ים שװאד־ו שדײבט — פא־נעמען דעם צענטר. דאס ײד־שע מעאטע־ הא4ט, רו־מ מ. שװא־ץ, ב״ם צוזאמענב־עבן ז־ך א־־ך א דאנק דעם, װאס דע־ ד־אמאט־־: האט נעפארנט דעם ־עזש־םע־, יװערכעד װיר ה־אמעס פא־ א ספעקטאק6. ש־״בן דא־ף מען — זא;מ מ. שװא־ץ - אזו־, אז דער אקט־א־ און די טעפע זאר זײ• דע־ ע־ק־. מאי־ים יטװא־צן האיט :עענטפע־מ אב־הם מא־עװסקי א־ן דעד זערביקעד צײט־כ;, א. נ_ ״װעד פא־מ־ריקט דעם אקט־אד?" אב־הם מאדעװסק־ א־ז מםב־ם מיט מא־־ם שווא־ץ, אז :א־ דעד אקט־־אר א־ז מם־נ־ צו ־אמעװען דאס טעאטעד. ע־ ינ׳טעהײ אבעד דע־ב־י ד■ פ־א;ע ״װאם איז איבעדהו־פט אזײנס אקט־אד?׳ . צ־ איז טאקע ־עדעד אי״נעד, װאכ שפ־רט טעאטע־ אן אקמ־אד? בײ ד־ א־צט־קע אומשטענדן — זא:מ א. מא־עװטק־ -- אײ ״אקט־א־" ־עדע־, װאס א־ז כ״ס־נר צו ־נ־אפן דאם נו־ט־קע שרײפי אינם דעזש־סעדפ מא״ס־ז... און די שװעדק״ט פונם פדאיברעס אײ מאקע — רו־ט מאדעװטק־ז — צו פא־טדײבן םודאנאטן אין דע־ קונסט פ.ין םעאטעד. ביז םען װעט אבעד נישט אויסרײזן דעם