Literarishe bleter · 1932-07-15 · 29 (15.7.1932) · p. Seite 454

לי0י1ו\־{(ךי1/981?־(י5י8\־ ^<ז■ סאדװארט *ו זי״נע סינזי בענידער חתזסעז, װאס ש־ האט *רוים־ נעמגבז איז 1918—1920 חזןזמ דוך פינסקי אננעוױזן, אז אין יעדן פון ד׳ שינר בענדער זענען אננע׳״לאסן ח־אםעז, ■וועלכע דדיקז אוים איז ענרעכע שטיסונג ^דער אידעע. און דוד סינסקי גימ צו, אז ״וועז _;עדער באנד ווא׳לט?זננערוםז ניעוו#ח מיט א נאפיעז, װעצכער זאל אנװ״זן אויף רער שטיםוננ אדעד אידעע, װעלכע עד איז כורר, װאאט דער ער׳עסער באנד אננערופן. נעווארן טװערץ, דער צװײםער —?^װזעדיע אדער סיראגי^וזבדיב, דער דריסעד וזרװזוװ, דער פערטער און פינפטער — ריבע■־. און אזוי כסדר קאן * מעז אויף זײן יעדעם װערק אנוױיזן די ׳!*ם״םונג אדער אידעע, ,פוז װערבז עס יעמאסט ארוים. _ . 1892, װען דוד פינסהי איז צוער׳שט געקומעז קײן װאר׳עע, א.־ן 1932, ײען ער קונוט א־צט וױדע־אםא', — םאר א װײטער מוזיל־ אין אונזער ײדישן ׳טאפוננס־רעבן, סאר א נעװאלדיקע און קאלאכאלע ענדערונגען אין אונזעד קוילטורװוערט. םאד אן ארעמ־ קײט, א&נעיצטאנענקײט, פארװארלאזיקײמ עם איז נעײעז דאז, און װאם כ״ר פארמאנז א־צט. דוד פינםקי דאדף נריקלעך זײן, װאם ער וזאט א נדויפן דזצק אין דעם אלעוםען, װאס סיד פארמאנן. דוד פ־נםק• איז זײעד אן אננעלײגמער און נעהויבענער גאםט פא־ אונז אלעםען, — און זאל ער הײם באגריםט ײערן אין דער הײנטיקעד ״דישער װא־שע, װוהין עד קוטמ נאך א הפםקה םון קנאפע פערציק יאר. נ.פ. זיים 454 א־ז רארמ נאך נעװען א לאםט, א צוט׳צעםעני׳* סון דער אלםער הײם, איז ער ני׳םט םייד געװארן צו בזיען און יװידער צו בויען. און אויב די ײדישע אסעריקע איז ײדיש, אויב עם זענען נעשאםן;עװארן דארטן װיכט־קע ײדישע קולטור־פאזיציעס, האבן,מיד עם אין א נרויוםעד מאס צוי פארדאנקען דוד סינסקין. •אי צודיס מיט א פאר חדשים האם די ײדישע אמעריקע נעפײערט דעם סס־יאד־קן נעבוירנםטאנ פון דוד פ־נםקי• און דעם ױבל פון 40' ייאד שאפנדיקעד ארבעט. אט דער ײבל-א־ז פארװאנדיט געװארן א־ן א ױם־םוב פון דער ײד״טער קולטור, אין וועלכן ם׳האבן אנימײל נענומען די נאנצע ײרישע אפעדיקע, אלע א־דע וױכטיקסטע קולטזר־ איגםט־טוציעם א.־; ארכעטער־ארנאניזאציעם. ״דוד פ־כסקי — איז;עװען.געזאגט א־נם אלגעםײנעם אויפרוף — נעהערם נ״עט בלויז צו א־ין באשט־נוכע־ ריבטונג אדעד װינקל א־ן ײדישן לעבן. זײן י׳אננ־־אריקע־ םעמיקײט אלם ׳פײפטשטעלער, ארבעטער־פירער און קולטו־־ט־ע־, ־אט א־ם אװעקנעשטעלט א־ן אויבנאן פון דער י־דײצע־ עפנט־עכקײט, װו ער א־ז א־ינער פון די שענםטע און װ־ב־ טיקםטע פינורן אין אונזע־ םכיבה״. פארשײדענע;אצ־אנאלע און סאציאלע מאטױון זענען ארײנ־ נעפלאבטן אין זײנע װערק. דער נעדאנק נײט בײ א־פ ־עטענדיק נעבונדן מיט דער קינםטלערישער אינםואיציע, די כװנה — מיט רעם;עפ־ל. זענען רעריבער זײנע װערק װ• װענ־צײכנם אין דעם נאגנ פ־ן דעם ײדישן יעבן אין ד• לעצטע צענדליקער יארן. אינם 3 ר ץ ה י ד ש ב ײ; יי ג ס ה י זײן קומען םיט זײנע װערק צו־םר•; אדער נישט אויםן ריכטיקן ארט בײ אונזער ײדישעד גאם, װאם האט נאך פאר ק״נעם םון אונז :ישט קײן באקװעמען אנלען. דוד פינסקי, ד־&ר נעבוירענער דראמאטורנ, װאם האט א;רו־סע צאל פ־עםן נעשד־בן און שדײבס ביז היױטיקן סאנ; דוד פ־נסקי, דעד שטענדיקעד זובעד אין זײנע פיעסן, םײ אין אינ־ האלט און סײ אין פארם — ער םארמאנט בלויז א גוטן שםײכל. בעת פען רעדט אין ז־ין קעננווארט אדום די םיבות פאהװאם די ײד־יכע בינע װערט ני׳בט װי נעהעריק איז גענערט םון זײנע פיעםן. אלך תאב אין דעם שטענדיק נעזען די בלומארעםקײט םון דער יידישער בינע. דוד פינםקיס שטארקייט איז זיין גלויבן און אויסדויער. וױיל ד• בעסערע צײט פאר די בעםערע בויער םון אונזעד םאלקם־קול־ טור איז נאך ינ־ישט געקוסען. אבעד זי וועט קומען. דאס זעט פ־נסקי קלאר. ער רעדט פון דעם מיט םדײד. דעריבעד איז נוט מיט אים. זײן גל״ײבן — איז םאלקס־נלויבן. זײן כלויבן אין דער דערװאכוננ און באםרײוננ פון די םאלקםמאםן — איז אװדאי אונזעד נלויבן אין אונזעד האםענוננ. צו דער דאזיקער באםדיױנג כײט ער אנסקעגן מיט נלויביקע טריט — דוד פינםקי־ סרימ. לעבן אין אײן צײט מיט דוד פינםקין איז א כבוד. ׳טסײן אין זײנע ד׳ אמות — איז װי צו שטײן מיםן םנים צום באנינען. ד ו ד 3 צו נײן םימ גדיננע ט־־ט רורכן לעבן קוטט נא־ אן נריננ רעם, װאפ פ־לט נ״פט בעת ער ט־עט אויף עמעצן אן. שװעד קומט אוים צו נײן מ־ט;ריננע טריט פאד דעם, בײ װעמען די ק:י בדעכן זיך אונטעי אנטדעטנדיק אויף לעבן. דוד פ־נםקי איז;עבענטשט םיט דעמדאיזיקן אינםטינקט נײטט צו טרעטן אויף לעבן. באט׳ע טענט׳טן, װאם נלויבן אין יענעסם דעבט אויף צו אטעמען אונטערן ה־מל, זענען :ישט ׳טטענדיק אוים־ גע־אלטן; דעד דדך־הישד איז נישט שטענדיק פאד אלעמען דע־ נלײבעד — דוד פינסק־ס דרך־ה־שד איז דער םרידלעבער; אי; דעד אויםדעדװײרמעד. איז דעריבעד דער אײביקער. אומנעדעבטיקייט אין לעבן האט פינסקי באמערקט םריעד פון א םך אננעזעענע פאדשטײעד אין דער י״דישעד ליטעדאטור: אוםנעדעבמיקײט פון ד• העי־שנדיקע פעלקעד לגב• אונזעד פאלק; אומנערעבטיק״ט פון הערשגדיקן קלאם צו די בדײטע פאסן. אזא א״נעם ־אב איך אים באנעננט אין דער ליטעדאטור נאך נאר אין די יונגע יאדן; אזא אײנעם באנענן א־ך אים אין לעבן פאד ד• לעצטע צוואנציק יאד, זינט איך האב נעהאט דעם בבוד און פאדגענינן פיט אים צו קוטען פנים־אל־ופנים. אין ױין קענגװאדט איז דער פענמש אין איר קײנמאל נישט באלײדיקט נעװאדן. דעד טענטש אין אים ניט א־בער אויף דעם נאטיריעבסמן א־פן די מאם פרידלעכע גוטםקײט, װאס קוסט פון בלוט דודכן פא־ינ־סאנד. עד טראנט :ישט קײן ביטעדקײט פאד