Literarishe bleter · 1932-07-08 · 28 (8.7.1932) · p. Seite 445

ײיט 445 נויטײז תיבױ ארויםפירן אויח דעױ איכטיהער װעאט אט רי איע פאינסע פא״שוינען, װאס שרײבן ודאכיעס, אידער און דע-צײאוננעז אויף דער ״נײסטער מענואטיק״ או; אאץ איז בײ זײ ״א״מ א רעצע&ט״... איז :א;־ טער :ו־ט־ק צו ׳סמעאן די ב-־אנע װענ; כזעכט; אינזער קרימיקער טיט דער כיאם סון סאװעטײש־קינםכזאערייעע־ •:־עפע-שק״ט״.צי רען וזאבן זיך ב״ אי:ז נישמ כאװ־ז; טענט־ען, װאס זענען פיעיק אכצײג׳־ײבן אאננע ארטיקאען, פ-־ן װעא־ כע טען דערװיסט זייך ורענן ״פאדשארסטן קאאסנקאטף״, זועגן אעצטן כאשאוס ס־ן ״נעזע־ד״, ווענן ד• געונ״־עענײשן א־ן טש־א•, אכער אחאוטין :יישט װענן שעטער״טן פניב פון דעם ישר״בער, װענן װעאכן זײ שרײכן״... ״ד־עד ח׳ םטעצקי האט אין א־ינעם פ־ן ד• אעצטע נוטעדן ״פראװדא״ נעכו־אכט א כדעעקאװן כוא־ טע־־אא םון אט דעם ט־פ טעא־עט״נזע טאי־אדערן, װאם זענען ה״:ט :רײט יםר״כן א דראטע, טארנן ווענן דער ד־אאעקט־ק פון פ״צשאבנ, איכע־טא־נן כאיטואדיקן דעם אדער יעגעם א־ן ד־עכארינ־ יםטיש־נע, :י״בט װ־סנדיק נענײ, װאם אזוינס איז טעאטער, װאס אזו־נם א־ז ם״צפא:: א־ן וואם אזױנפ איז פ־אאזאפיע ס־ן טארק־ ם־זם״.א״ן טוםטערהאפט־םו:קציא:יר:דיקער א־טע־ארישער קר״ז, אײן וײטר איטיקא װענן דעם ארער יענעם ישרײכע־, א״ן װיםניצאפכריעכע א־כעט א־ז מערער װערט א־ידער הינדעדטע־ בדיװ א־ן ־עדאקצ־ע, אז ״מען זאנט ז־ך אפ״ א• א. װ.". צ-ו רעד ארבעט, מ־ט דער מאס פ־ן סאװעט־יצער ק־בסטאערי׳שעד טאט!"... פ׳האכן ז־ך אויך אפנעדוםן א רײ אבדערע פאװעט״צ־ײדי׳צע ׳םוײכיע־ אין די ׳דערקאעדזבנען חזרט זיך א׳״כער א־ן פאריצײדעבע װאריאצ־עם דאם, וואם מיד האבן סריער נעבראכט. דעם עדצטן ױני איז אין מאםקות פארנעקימען אן אאנעמײנע פארזאטאובנ םון רי ײדייצע םאװעטייצע שרייבער, צוגויפגעדופן םון דעד פעדעראטױדעד פארײניקוננ פון ד־ םאװעמ״צע יצר״בער (פאםפ). י. נוס־באװ האט אפנענעבן א באריכם װעגן רעם באזוך, װאם עד צהאמען מ־ט גאדינערן און מאהקישן האבן געמאבט א־ן ארנאכיזיו־־סאמיטעט םוגם נײעם ׳צדײבער־פארבאנד, װאם װעדט :עשאפן. ער האט :עהאצטן א קורצן אדיװפיד װעגן דער באשטימוננ פוגם צ. ק. װעגן דעד ׳דעא־נאגיזאציע םון די ציטקינסטצערישע ארגאגהאציעם. אין כדצך םון די דעבאטן איבער דעם דאזיקן בא־ ר־במ דאם מען יעמארק אננענריםן די ״טאן־געבער״, אזויי, אכדצא, דאמ םטער־ןייז אבנעװהן, אז ״א״ביקע חברים און אפי5ו די רעראק־ ציע םונם דצורנאיל ״די רויטע װעלט״ ועצן פאר די זעלביקע איט. פאליט־ק, װאם פריער״. אט, אמשל, האצט ש. פערסאװ, אז א־ן דער ׳צאעכטער באצױננ צו די מיטא.ויפעד זענען יצולדיק א.ויך די מ־טאױפער. א ׳צטאנדפונקט, װאם די ״פדאװדא״ האט ׳צוין פאד־ א־רט״צט בג־נע דעד ״איטעדאטװ״.איא נאזעטא״. ״די רויטע ווע־ט״ דרוקט אן אומדעדצאזבאד איד װענן דוד בעי־נעאסאנען א. א. װ.ן ש. אנורםק■ האט פאדנאיכן די איקװיראציע פון די פראךעט׳צרײבער־שע אירנאגיזאצ־עם מיט דער ציקװידאציע םון דע־ ״חםעקצ־ע און דאט ז־ך אפגעשטעאט דעדויף, װאפ די װאם דאבן דעמ־ט נעטרויערט אויף דער א־קװידאציע, ס־ייען זיך איצמ צופ־א מ־ט דער איקוױדאצ־ע. זאסם, ראבין, םצאװין איון א״צאנםק• וױיזן אן אויף די פע־ערן פון רער יידםעקציע בײם װאאפ. ״דער ראאפ איז;עװען א ׳צטערוננ אין דער װײטעדדיקעד אנטװיקאוגנ פדן דע־ םאװעטישע־ פ׳־אלעטארײצעי צימעראטיר - - דאט ואבי\ נעזאגט און ארעזאוםןי האט אויך מםבים נעזתן, אז ״מי־ דאבן ק־יט־קיירט אגד־בי־׳ב, אבעד פא־שיװינן אונזעדע אײנענע פעאעדן א,ין דאם מה מען אנע־קיבגען״. מ־ט א קורץ װארט קענן אנודםקיס באדױפטוננען - און פארנ־י בוננען בנוגע דעד א־קװידאציע פון ד• ײדסעקציעם בײם צ. ס. איי,פ. א״ין ידי װאאפפ. אדגאניזאצ״עם א־ז ארו־םנעטראטן װ. ליסױואבאװ. ער האט דעדבײ אננעװיזן, אז די :דופידונגעי־ײ, װאס האט נעפדאכט פיא יצאדן און נעיצטעדט דער אבטזויקצזננ סון דער פראיר. לימ., װערט נאך איצט פארנעזעצט. מ. ציטװאקאײ דאט דאם איפוסטרידט מיט א רײ פאקטן. עס האכן א,״ך נערעדס פ. מא׳־קייצ א-ין ד. דאפשטײן, װעאבע זענען ארויסנעטראטן קענן די באזונדערע םעקציעס, און געהאצטן, אז עם מוזן געפונען װערן נית ארגאביזאצ״אגע־ע פארמען. די אײנגע׳צצאסעבערײ, די םעקציא־ נע־ע פארמען דאכן :עכראכט דערצו, וואס די פערערן סון דער .־אאפ־אנםירוננ, די קרייזצערײ און ד• גרופידוננערײ האכן ז־ך נע־ ־אזט מעד פיצן אין די םעקציעפ. מ. נוקי לױזפרארהפפ בלעסינװ װוז. 28 (וכ*)?₪/₪₪₪ געבן אזו״נע ותרק, װאם זאצן באסת ותרט זײן צו טראגן דעם נאטען םון אונזער ר־אנד אבן אונזעד צײט..." ראפשסײױ.׳ ״די באשט״טוננ פון צ.ק. ותט םיטריע־םן אלגו םא־ ותזטישע, רעװאהוציאבערע שװיבער א&נעבן זיתרע פע־ק״טן און קרשסמן אוינזעד נרויסער סאצסויאובג. או־ט מײן טיפעור איבערצײגוננ איז זי ־עכסט ב־נסטיק סײ פאר ד• שדײבער, דער־ן אפײלו אײניקע םון די נעכטיקע וװספאװצעם (א,ײ״־. אסאצ. סון ס־אל. שדײב.), װאם דארםן זיך אידעאראני־צ נאך מער דערנעענטעדן צו דעם אװאפנאנ־ד פון אונזער םאװיעטישע־ נעזערשאפטיעכקײט, םײ פאיר די נ״־נעקוכזענע פראריעטאריש־ב כוחות, װאם דא־םן זיך פארםור־ קומען און ותדן שרײבעד א־בם בדײטםטן און טיפסטן זין פרן װארט.״ ל. לוױסתא.׳ ״די באיצטיםוננ פון צ. ק. פירט אידװס די ריטע־ דאטור און קונסט פון די עננע אידנאנױאציאגערע װיכקערעך, או־פן ברײטערן, אתרױתפוצן טראקט... דער ענטפעד םון די םאיװעט״צע יסר״ביער איון קינסטצעד אוייף דער ד־סטא־־יצעד בא׳־צטימ•:; סון רעיר פארטײ װעט זײן — װערק, װאס זענען װע׳־ט באשאםן װעדן אי:ם פאטערצאנד םונם װעצט־פראצעטאדיאט.״ זזייגז גילרי\.׳ ״אבער באנגוגיעגען יזיך בצױז ם־ט דעד טג־- גאכגנהײט, צעבן בצוייז מ־טן געכטיקן טאנ און :ישמ זען די ערנסטע םעצערן, די םאצטשע אײגשטערסננען, ד• נרופאװשנדצינע, װאכ תאבן געשטערט דער באותגונג, טר״סטן זיך בצוה מיט די ד־םטא־ רישע םארדיכסטן און װיצן נישט זען די נייע אויםנאבעם, װאם שטיתן פאו־ דעד ציטעדאטור איכם פעדיאד פזן ׳דידעקטן קאמ־• פאר דער אנקצאסאותר נעזעצשא׳פט — הײסט נישט צעבן א־ן הסכם טיט אונזער עפאכע... רירעקטע ק-כסטדערײצע ארבעמ, פא-־־ טיאישקייט, חברישע מיטהיצף — דאם איז דער בעםטער ותנ, װאם יװעט םירן רי צי׳טעהאטור צו א ניתים העכערן עטאפ.״ זז. כאבזסיבינװזאאלי.׳ ״כצויז פארעקשנטע אין זײער בצינדקײט כ־ופאװיקעם, יבצוה אויםנעצינקטע ״פאט־יאטן״ סון זיתר ציט־ קרײזצ, בצוה םענט׳צן, װאם צעבן םיט דעם געכט־קן טאג קאנען נישט סארשטײן די נװאצטיקע, באמת היסטארישע באד״סוננ פ,*כם באשקוס װענן א־בערבויען די ציטארגאונהאציעם״... ״אט ד• ״צ״נקע״ װוצנארהאטערס טענן זײן אומצוסרידן, װײצ סענן זײ איז טאקע אין דער ערשטער רײ וגעװענדט דער באשצוס םון צ. ק.״... ״יעדער פראצעטארישער שרײבער ותט או־םםיצן זײן תוב בצויז חאן, ותן ער װעט טי׳ט זײן קינסטצעריש װארט םיטדעצפן דעם םראצעטארייאט אין זײן היםטארישן קאמף פאיר אויסבויען דעם םאציאציזם״. ז. אזינזלטגדנזז־.• ״די היסטארישע באשטיטוכנ פין צ. ק. שטו־ײכט ווידער אונטער דעם נרויםן באדײט, װאם די אקטאבע- רעװאצוצת וזאט אורײנגעצײנמ אינם;אמען ״םאותטישתר שריי־ בער״... ״האז־ף דער סאותטישער שרײבער: 1) פארשטארקן דעם טעמפ םון דער אידעאצאנײצער בוױוננ, װאם זאצ באדײטן אן ענד־ ניצט״קע אייבערשמעצצו׳ננ פונם נאנצן קינסטצערישן װעזן אינם פ״ער פונם פא,־שא־םטן קצאםנקאמף, ותצכער קוטט פאר אינם ,־אטנפאדבאנד, 2) באדעםטן דך צו דער טאנ־טענצעכער יצעפער״ שעד ארבעס פון די טיצ־אניקע ארנעטער־שאםן און זײער אנפידער — רער פארטײ, 3) באדערשן די הויכע קװאציטבט םון •יענער אידעאצאנישהאגגעזעטיקטער קוינסט, װאם ואצ װערט זײן ציו הײםן קונסט םוגם צװײטן פ״נפיאר, דעם פינםיאר םון אויסבויען ד■ קצאםנצאזע געזעצשאםט״. נז. קולבאק.• ״דער באשצום סון צ• ס. ותט שאפן א היסטארי׳צן קער אין דער אנטװיקצונג פון רער םאותט־שער ציטעדאטור. דעד באשצום באװײזט, אז די פארטײ א־ז ארוים אנטסענן צ., אט ד• םאודעטישע שדײבער, װאם האבן ׳נעשטרעבט איבעדצובויען און אײנשצ־סן זיך אין דער סאציאציםטייצער בױוננ. אט די יצדײבער, װאם האבן זיו םרתר :ישט גענרי״ט ארײנצוטרעטן אין א פדאצע־ טאר־שעי ישרײבע*ו־־ארגאניזאציע ותצן יצפעטער סײװי אזיך ארוים־ פאצן פו׳נם ניתם שרײבער־םארײן״. י. בר$וזפזפײ\.• ״אויב די מאם פון סאװעטישן ק״נסטצערײצ־ שעםע־ישן טאט טוז ותרן די תויפטפאם אין דער טאנ־טעבצעכעד פדאקטיק םון אונזע־ע קינסטצער; אויב עם מוז תיכף דערקצערט װערן אן אוטבערחטנותדיקער קאסף יענע שרײבער, װאם צעבן אויף ״זםות אבות״ םון אפפ־שן (אסאצ. פראצ. שרײבער) יחום: אױ׳ב אין נעביט פון קינםטצעד־שער צ־טעראסור אה אומבאד־ננט