Literarishe bleter · 1932-07-08 · 28 (8.7.1932) · p. Seite 446

לימעךאריעיע בלע1ז8ר 811י. 28 ו 421.) זײם 446 דאס פוך, װאס בײזאפ אקארשם איפעדגעלײענם נאך יעדן ציר קויסט די צערע, דער צעובנס־זין. ■נ-אכן לײד םון ם־אננט און נרויםין״ט, הונוט דער נ&זטענט סון וױיזן, אז אצץ איז פא-־נענינ־עך, אדער אז דאם א־ז ינישט דער אײנציקער װעג סונם טענט׳עלעכן נא־ק. ׳שצמה המלך יהאט ז״ן יןרוין ׳געװאדםן און נעװארן א בעטלעד. נאי־ דאם, ח*גט ׳טטײגמאן, װעט עד באיעורי״בז אין א צװ״טן בו,ך. דעדװײל ניט עיר — אזו־צוזאגן — דעם עדשטן צעגעגרן־ריננ, ד• נוע׳םה װעגן שצשהם מוטסט, װעכן דעם א׳שםדאי, װעגן ׳סצטה הנירכם דורבדעדן זיך פ־ט די בעצי־ח״ם, װענן סצפה ׳םבא וםדוסה. אבע־ ארץ ׳געבוגדן עפאם־ארט־ס, א סין ביאגראם־ע סוגם העצ׳ד. און עם יזר־ניגט רי םג־זיה■ פין אצגזע צײ׳טן, סאר װעצבע ־דחיפ־אצ שטי״גסאן האט דעם פאםיהן חוש אויסצ־באפן ז״ און א־בעדגעבן מ־ט װערט׳ער, װאם יזצינגען אצײן װי טוזיין. עם װאצט ז־ך נעיןאגט דאכטן, אז די םעצות פון שטײגסאנס פאעטישער בעדעד, דה־יגו: נא־ א הו־כע רײנפײט פון שפראך, םײ אין װארט, ם־י א־ן זאץ, קצ־ניגעװדיקייט פון װערטער־צוקלײב, פליםיקײט פון ד־טם און אײכםק״ט פוגם ם־אם, זענען צונעסאסט פאר דע־ קינדער־ װערט םפ־עציער, פאד װעצבער דאס בוך איז גע׳טריבן (באטש עצ־ טערע .םענטשן װארטן עם נעהאנם אוייך םיט פארגעניגן צײענען), און װעלכע פארעדט אזעלכע מעצות פונם שרייבער אירן. ינאר עס װילט ז־ך נ־כער דאכמן, אז דאם איז דעד נריונדטאן פזן שסיינםאנען רעם פא־עט, װעפעם גשמוז קליגגט א־ן מודעאל־שן סאהט און זעט ר־ װעלט אלם מוז־ק, אלם האדמאגייע, םײ אין צײד, ס״ אין פרײד. אט דידאזיקיע מוז־קאל־שק״ט, בעםער נעזאגט, רידאז־קע האר־ מאנ־שע ד־םמ־שקײט איז ביז גאד פאליקםטיסלעך. די מעלה סון פאלקםט־מלעכע ל־דער באשטײט אין יזײער נישט ראםינירטער ד־טפ־ק. דעד־בער איז אויך אין פאעמישע ש*>םוטגען פאד קינרער א גד־סעד ט״ל פון אטא דעד פאלקסטיםלעכקײט. א צוױיטער םימן א־ז װ־דעד ר־ פשטות פון מעטאפאריק. דער קר״ז פון פארנלײ־ כענ־שן אלס פאעט־שער אויםדדוקם־מיטל איז באגרענעצט אויח א קגאפער צאל. ראם איז די ביעלד לגבי רעם קינוםטלעדישן ליד, װעלכעם זוכט רק איויםעונעסונען װאם־מער נעװאנטע םעטאפארעס. די פדאסטק״ט םטאידעט זיך אלזא צוצופאםן ציו דעם א״נפאבן נעשמאק און פרימ־טיװעד אויסנעים־פעיק״ט סוגם סאלקסטעגטש, יװ־ אויך פונם קינר. ד־ דאזיקע מעלות סארמאנט א־נגאגצן און אויסדיגטיק שט־ינמאנם בוך. אט װעןגן דער םלכה שבאם שסאט■ קיסוד: ליגט רי שטאט אין װײטן מזדח, איז פון אלעמען פארהיוילן, און איד דײכטום — נישט צום שאצן, א־רע .אוצרות — נישט צום צ״לן. פון גן־עדן פליםט א טײכל, ז־פן ב״מעד אן זיך בוחות, בליען בליומען און זײ שפרײטן אוים ד־ שמעקעדיקסטע ריחות. א סך װאלט מען געקאינמ אזוי ־ציט־דן, כמעט דאם גאנצע בוך, און ם׳װאלט יז־ך קאנסעקװענט געװ־זן רערזעלבעד צונאגנ שטװגמאנם און ד־זעלבע מעלה. הקיצור: א נוט בוך ״פאר ײדישע ק־נדער״. ג. װײניג װילנער פארלאנ סון ב. קלעצקין ערשט ׳רערשינען: פיש? ׳שגיאזוסא/ ײדישע כקבלה סין ד;ם עקסנעון לעגן חערצײלוגטען י — פרײז 5.20 ג״לודן — ,23 ,3עו.823־1^\ .6533 .0 .£! .? ירוװזיאר פיפײגוואך, פאר ײריעוב קיווגור. וזגופוחלטג װבג\ פורװוז!זװלך. אילוסטדירט דורך א. גוטעדפאן. װ־לגע־ פא־־אנ פון ב. קלעצק־ן. ז. 173. ל-ו־ט דעם מק׳יד און לו־ט דעם זין זענען עם בלי שום ספק דעגענדעם. אבע־ לױט דיע־ באשטימוגג סוגם דיבטער — נאר מעשה־עך פאר ״ד־שע ק־גדעד. דער חילוק צװישן א טעשהלע אדן א רענענדע א־ז א גדו־סע־ כאטש פאד דע־ דודכשנ־טש־פאנטאז־ע פא־װ־שט ז־ך ד־ נ־ענעץ צװ־שן ב״דן. מעשהלע א־ז א ביז גא־ פ־־־ע־ פ־אדוקט פ־ן דער פאנמאז־ע, װאם שעמעד־רט ם־ט כלעדל״ מענ־עכק־־טן ס־ן אומ־עצװוגגעגעם שפ־ל מ־ט ד־עדש־יגונגען און זאבן, װו ח־יות אדע־ זאובן װערן צו מעגט־טן נעגיל־כן אזדן דעדן מיט מעגטשיעבן לשון, ט־ילמאר לעבן ז״ או־ך מ־ט מעגטשלעכע :עפ־לן. לענענדע אבעד א־ז א״ננעצאמט א־ן דאפען פון ה־םטאר־ש־ קי־ש, :עפיעינטעט רודך דעם ״אמאל א־ז :עװען״, װאם האט זײער א־ן ד־״ע־ אסט ה־סטא־־שע ממשות, באטש ם׳א־ז פאפאוױפט מ־ט כ ׳שהלעך־אי־ט־קע א־נאמענט;. אסט װעדן ציוגעטשעפעט צו לע־ גענדעם מאט־װן פון מעשהלעך, רעדמ־ט װעדט צונעינעבן דעד ה־םטא־־שער װ־רקלעכק־יט דעד נלאנץ פון פאנטאםט־שקײט, א־בעהמעגטשלעכק״ט און א־בעדנאט־דלעכק״ט. פא־ דע־ ײדישעד לעגענדאר־שע׳־ װעלט א־ז ד־ געשטאלט סון שלמה המי״ך אײנע םון די ם־מפאט־שטטע, אפ־לו ד־ ס־מפאלישע א־ן אממ־־פמן פאפ־לערע. דער הו־פמ-שס־־ך: ד־ די־כקי״ט און ד־ הכמה זענען דא־ םוך כל סוױ אזו־ נאענט יגעװען פא־ דע־ פם־כ־ק ס־ינת ־יד;, װעי׳כע־ האט נאנץ נומ נעװיוסט, אז מאכט און קלוג־ שאסט דעכע־ ד• מאסא׳־ן פון ה*־ יװעלס, א.,־׳ן ׳העז־־כעד האט עד כאװונדע־ט ז״ן שלמה המרך. נאד ם׳א־ז א שאלה צ־ שלמה המלך א־ז טאקע כאמת :עכל־כן אזוי דעד ז־ינ־קער או־סשל־םלעך. װ״ל ד־ נעשטאלט סזגם חכם א־יפן טדאן א־ז געװארן אזוי פאפולעד ־אש־ת צװישן ר■ נאענטסטע מזידח־פערקער, אז עד שפ״לט ינאך ב־זן ה״נט־קן טאנ ד• גדעםטע ראי אין דע־ לעגענדן־װעלט פון ד־ מ־םולמענע־. וױיטע־ א־ז עױ או־ך א־ײננעידידוגגען אי־ן דער מ־סל־ א־טעד־עבעד ־ענענדע א־ן אפ־לו או־ך א־ן די ל־ט־עראד־שע װערק פונם פ־־םטן מ־טראלטער, א־ן אײנצרנע מאמױון האכן צעשפרי־ טערטערה־יט װ־יטעד ינאך אדי״ננעדידונגען און נעפליבן א־ן צאל־ ־־־בע מעשהלעך און לענעיגדעס פון פא־שײדענע פעלקע.־. אט דאם אױ דער ־חום־בריװ פון שסײגמאגס בוך. ק־־ן װונדער גישט, אז דעד מאטױו האט ז־ך באהעפט מיט א ײד־שן ד־כטער און פאפ־־בפע־ט זײן פײגפ־ל־קע פאנטאז־ע. ד־ דאז־קע פאעט־שע צארטק״ט פון ־רחמיאל שטײנםאן האט אים או־ך נעה״םן װענדן זײן פליק און װארמ צו י״דישע קינדער, און נ־שט לאזן זיך פא״־פ־דן פון דער סעמע, װאם קאן, אגב, אויך פאדשמעקן מ־ט עפאם. איו־ב פצאבע־ יהאט נעקאנט ז־ך לאזן פאד־ פ־הן פון דעד לענעינדאדישער פראכט פון דעד שטאט קארטאנא א.־ן באשאפן זײן פרעכט־קן דאפאן ״םאלאםבא׳/ קאן די געשיכטע פון מרך שימה, ד־ נעש־כטע פון ז״ן צ״ט, פון ז״ן פדאכט אויך פא־נא־ן א־ן יד־ :עצן פון רעם ״מעשהרע םון נדוי־אלטע צ־יטן״, װאם תאן ג־שט אדוים פון ז־נען. און אז מאטעדיאל א־ז פאהאן איבערנענונ, און איז עד םט־יעט או־ה אן עפאם ם־י א־ן כמות ס־י אין א־כות באװײזט חוץ דעם נ־ו־סן ־ו־ען רענענדן־מאטעריאיל, אויך דאס, װאס י. שט״גמאן האמ או־סנעשעפט פלו־ז א ס״ל פון איס, און געפוניען ךאדמ חוץ פא־כנה־־כ; מז־ח און כישוה פון לענענדע אויך ט־פע לעבנם־ ־כמה. נ־שט נאר שפ־לן קאן און דארר א לענענדע, נאר אויך ־ערנען. דע־שמעקמ האט עס שט־ינמאן, און דאם א־ז זײן פאה־ דינםט: אטא דאס פאראליז־רן אן דעם פײמעם זי״נעם.- אט אזוי, א קיגדער ליפע, אוגטעד שלמהם מלכות־של״ער — שראפן םפ־קות, הערשמ אן אומעט, שפד״ט זיך דחבותדיק דער טרויער... מ־פע נעכט, װי שװארצע װונדן, װיקלט שלמה אויױ אין חלום; — ק־עכצט פאדצזו״פלט אוים קהלת: ״ס׳איז אלצדיננ הבל־זזבליס!"...