Literarishe bleter · 1932-06-24 · 26 (24.6.1932) · p. Seite 414

ייז#ר*ר'## בל#סיער צ\\ז. 26 (425) *■4 זײט 414 דעד אהטיאד אוז מינסמלעד ד-טע־אד״טן ׳צטאגדפונםט יג־טאד? אסםדעגן!) םיסט צזם אויםדדויו דער גדויםעד שוי׳צ3־אער טאדיט ׳עווארמ אין די *אדשיידגסט•,( אגט־ פדעהוגנעז. אן אםדזע םיםפאניע םון נאסעם,?זןמעד, אין וףעהכעד עם ד״אבן אנט״א נעגונדען זיין יצמיסע, זיין ם-ימיק, זיין קער*י1ד, װעאכע זענען אז<וי דיטםי׳ט, אזוי בוינעװד־ק און אזוי רייך אין קאד־־;, און א־ן;־ואנסן. אט נ־ט ער אונז ■נעהייא־קמן פאטאם, דבקות, התאהבות, השתפכות הנפש, און גאייך—באדאקטעד־זאציע, ־עא־עפע צײבנוננ, געזונסן ד״־ייאר, און באאד — צ־ט־ערנד־קע, ד־דנד־ת־ע באהאדצמ־ע טענעד, םענט־םענסאאע, און סעראדראמאטישע אפװײבוננען און א־נצװ־׳צזן — היינטצײטיקן, מאדערנעם נדיױס־ יג־ט־עט־יטן טעםפא. א־ביעדװאנדאונניען פון אײן וועאט א־ן דעד צווײ־ טעיד, גאנואים פון עמ־מ־ננ צו האדביעד װאר, פון איר־ק צו יעטאם, פון סאמיעד־ע צו םדאנ־עד־יע, פון פאמאס צו תומאדעםקע. און א־ז ד־ אאע נום־ערן ד־נט ־ײס אקט־אד־׳ב באוט. און ם׳איז נעװען א־נגמ־ דעםאנט, װ־ א־ן נדטך פון ד־ נוטע צוױי ׳טעה, װאס עד ׳נזטייט פאר דעם צװײ טו־זנט־קעפ־תן עואם, הארט ער א־ם נ־עעפאנמ, צונע־ יג־ם־דט צו זי־ך. אזו־ א־ז נעיורען אר־פן עדשמן יןאנצעדט א־ן דער גדו־םע־ װא־יג־עורע־ ״?יאהארםאניע״, און נאך מעיד האט עס א־בע־איםין א־ן דעם ר־זיקן װארינדעורער ״צ־רס״. ם־ט פארהאאטענעס אטיעס, פא׳־גאטטע האט דע־ עורם אויפנענוטעין ־עדן נוטעד. קײן פ־פם, ק־ין באװענוננ. און םאר אן אויםברוך פ,ין אפאאדיםמענםן און ־ובער־אויםדופן ״עדיעד נום־עד יהאט אדויסנעהופן. א ב־ויםן דעדבאינ דאט נ־עהאמ די װונדערבארע זינגער־ן װ־ארא פ־ירא, — ז־ פארמאנמ אן אויםנעצייבנמע שמ־ם און זיננמ;"ענצנד. — ב״ם אינסטדומענט — דעד פיאנימט באריס קאנען. נאבן קאנצעידט אי־ן ״פ־רדזאדםאנ־ע״ א־ז דורבן ײד־שן פיען־ ידוב אײננעארדנט נעװאידן א באנקעט אגנבוד מאדים ׳סװאדץ. עס א־ז נעקוםען ד־ נאנצע ײד״נדע ר־ט־נ־אד־שע משפחה און די א־ ט־םט־ים־ע וױערט. שד־פטיבטערעד און אדט־םטן האבן נערעדט װענן יטװא־צן אין דעם קונםט־טעאטעד ם־ט נדוים פארעדוננ. מאד־ם יםװאדץ ד״אט רסוף גיעהארטן א ג״סטרײבע דעד־ע, — אן אםת־ע ם״םטעוײטט־ק, װערבע האט יעטאדק אויםנענוםען בײ דעם נדויםן עורם, װאס האט זיך םאי־זאםרמ א־נם ר־טעדאטן־פאדײן. עס איז יצו־ן נעורען נדו־םער טאנ, ותן ם׳איז אהײם;־ענאננע;. זונטא;, ד־עם 19הטן א־ז םא־־ם ׳צזװאדץ םים זיין פדוי, װ־ או־ך די ז־ננעד־ן װ־ארא פ־רא און דער פ־אניסט באדים קאנ־ען אפ־ נעפא־ן קײן ביאריסטאק. ד־ פא־־קע װאך זענען פאדניעסום־ען שװאדץ־קאנצער׳טן א־ן ראדז, ת־אקע, קאריש, רעמביעדג. אומעטום — א מר־יוםוף־דעדפארג. הײנט־קע װאך — ב־אריםטאק, װ־רינע, נדאדנע, ראדז, רעםבעד;. םטאנ־סראװ א. א. ד־ צװ־יטע יװאך טארט םאר־ם שװאד־ז ק״ן ־וםענ־ע. עישמעד איויפטד־ט — א־ן טשעדנאװיץ. ב. זזײזיל מיכאל םודיץ סאװעט-ח־סלאגד אױ 1931 ואײ1רר\5\ פ\\ א רײגצ) 344 זי״טן — ס־ט פיל בירדעיד. אן אביעיקטיװע ארזײטיקע אפשאצ־׳ננ װענן דעם זזײנסיקן רוסאאנד. ״א הירםס־ם־טר פאר ארע רי, װאם האבן אינטערעס צו װ־סן װ־ אזוי עם װערט נעדענט דער םונראסענמ פון נײעם תיסראנד״. ״וזאוזװתז״. סחריציעם בוך א־ז, דאכט זיך, דעד סאםעד רעצוטעד,;ײםטער נרום פון םאװעט־דוסראנד אויף ײד־ש. נ״עשדיבן אין א רײבטעד, פאפורעידע־ פארם, א־ן אן אנשטענדיקן י״ד־ש רײענט זיך דאם בוך גא׳נץ געשמאק. ״אװזנור (זןנזפרנוז״? — פרײז עבלויז 5 ניצדן. — םא־־ם שװאדץ א־ז;־שט ביו־ז;רענצנד־קעד אקמי־אד, ער א־ז או־ך ק־נםטיעד,;ײםטד־־בע־ ק־נסטיעד. אקמ־א־, או־ך דעד :א־־נ־טעד און בע־ק־ א־־םפ־־ע־, אםטםאר — או־ך םי־םטעד־שעד אױםפ־דעד. דעד ק־נםטיע־ אבע־ א־ז דעד מתדש־, דע־ שא&יעד. װ־־ט־אדטעט א־ז נאך נ־שט אםתע שואפעד־שיע קונפט. םאד־ם שװאדץ א־ז םע־ װ־ װ־־טואז, — ע־ א־ז ק־נססײזיד־שאפ״עד. איון דאס א־ז ד־ע־ א־נטעי־ש־ײד צװ־שן א־ם א.ין פ־ר־פ־ר נאנץ נוסע,;אד• ־־טע און ז־י־ע־־נוטע ײד־שע אקט־אדן. דעד אונטיעדש־־ד צװ־שז ק־נצ־ע־ און ק־נםט־עד. אנדע־ע םאבן קינצן, ע־ — ד״אמ נעשאפן קונםט־װע־־ק. און אפש— זײז םאם־ע װ־במ־קםטע קונםט־װערק — א־ז ק־דם־בר סא־־ס ־ש־וא־ץ קופא. א פ־אבטפור װע׳־ק, א א־נטעדע־ באנט װע־ק א־ן פ־ר ט־ירן און קאפ־טלען, װאב דענט אן און פאר־ א־נטע״עכ—ט, װאב ב״ען װ־ר יעדנען און דע.־רעד:ען. ער, דעיד שאפע־ פין םא־־ס ש־װא׳־־ן, א־ז בר־־םפק א;־יםט־־־בעד ק־נםטיער. ם־ד האבן דעם ק־נםט־טעאטע־ נ־שט נ־עזען.;־ש־ט נעז־ען םאד־ס שיװא׳־צן א־נם ק־נםט־טעאטע־. :א־ אן קײן בפ״ םא־־ם שװאדץ א־ו א נדו־םע פע־זענר־עכקײט, או־ב א־ן רו־ף פון אזו־ פ־־ ־א־ן אי־ז עד;־ש־ט םט־שטש;עװא־ן צװ־ש־ן ד•;דויםע װע־ק און ורעי־טן פונם קונםט־טעאטע־. װ־ אפט ט־עפט ז־ך, אז א ק־נסטיע־ װע־ט בטר וםביט־ צװ־שן ד־ אײנענע װע־ק, װאם ער ש־אפט. אב־&־ םא־־ס שװא־ץ א־ז ־סטענד־ק םא־בר־בן םא־־ם ש־ײא״ו, :־שמ פא־יו־־ן;ענאנגען צװ־שן ד־ נדו־סע ־באפונגען פון ז־־ן ק־שסט־ידעאטע־ אנדע־ע האבן א־ן דעם אײננעזען א ה־םדון, אבע־ דאס א־ז;עײ־ם שװא־צס נב־דה, שװא׳־צס דערה. עד האט געבי־ט דיגם ט־עאטע־, נע־סמאיט־קט ט־פן, או־םנעבר־עטט פא־שטערוננעז, :עשאבן םצע־ נ־שע ס־גטעזן, אבעד ־ע־ גופא א־ז נאך ארץ פא־בר־בן;אנץ, אום־ בא־־־ט, א־םאו־סשעפנד־ק. ע־ א־ז פ־־ש־ און םינטעד, ־ערור און נ־־־ט ע־ש־ט ז־ך צו בא־םעסטן או־ף ני־ע איז נײע א׳־־שטוע;. עס שראנט א־ן א־ם א סװא־ פ־ן •סאפ־ננס־ןננערג־ע, פון נרו־בן, .פון װ־רן צו אי־בעטן. און װאס א־ז װע־ט אמ דע־ צאפרדיקע.־, דע־־ ם־נטע־נד־קע־ װ־רן א־ן דע־ א־צט־ידע־ צײט םון דע־ש־ראגנקײט א־ן ־עפ־עס־ע! און פא־שטענד"עד א־ז דע־־בע־ אמ ד•;עוװארטיקע באנ־־םטע־ונ:, װאס ־עם דופט אדו־ס אוםעטום שװאידצס קוםע;, ש־װאי־צס או־־פט־־טן, שײא־צב בטד־ד־קע ״קאנצע־טן״ אוי־ך או־טע־ דע־ עםט־אדע, — א־ן ד־ געשפ־עב;, א־ן ד־ םאם־ענט־באנע״עינישן אין זײן איצט־ק־עד טו־נע א־בע־ ד־ ײד־שע שטעט, װערבע זענען באהע־שט פין פא־צװײפרונ;, פון עקאנאםישן און :ײסטיקן קדיזיים. טען דע־ש־פ־־ט;4ײך זײן א־בע־צײגנדיקע קדאפט, זײז גרײב;, זײן פאטאס, װאס האט א־ס ש־טעגד־ק געט־־בן צו װ־בט־קע ש־אפע־־שע ־ע־נ־־יברננען און .־ואס האמ א־ס אװעקנעשטע־ט א־ן דער ע־־שטעד ־־־ פון די ײד־שע אקט־א־ן־ק־נסמ־ע־, ק־נסטי־ג־־בו״עד. — און ױאט א־ז או־ך א ײ־בט־קע־ ש־ט־יך א־ן ז״ן בא־אקמעה — דעי ב־־עד־שע־ עיעםענט א־ן א־ם. עד א־ז בו״ע׳־, נ״םט ניעקוקט או־ף ד־ער ענאצ־ענט־־ש־ק״ט, װאס אי־ז און םוז ז״ן ד־ א־יננשאפט פון :רויםע קינםםלע־, פון;דו־ם־ע נײסמע־. ז־ין אםב־צ־ע, זײן דרזזננ א־ז שאפז, כ־־ע;. אין װ־ װע־׳ט עי נרײך אנניעצ־גדן, װעז ער זעמ א־ן ד־ע־ פע־טפעקמ־װ עפעס א םענר־עבק״ט פון;ײע פריענעד, םון נײע פאי־םעסטוננען. עם איז געיורען א שות־ע או־פנאבע סא־ םאריס שװארצן או־פצ־סדעמן א־ינער ארײן, או־םעד טעאיטעד, א־יםע־;ר־ם אין דעקא־אצ־עס, און או־פע־ ד־ איע;עװ־ינר־עבע םימש־ותפ־מ פ־ן ד־עפ טעאטע־. עס איז נעיװען די נעפא־ פאדװאנדקט צ־ װערן א־ן א ־עצ־סאטא־, א־ן א פאױרעזעד. איון דא ־אט דעד נעזונטעי־ חוש פון םאדיס שװאיצן אימ אױיםנעהארפן: עי באװײזט זיך פא־ אינז א־ן יײן קאנצערט איס סר׳־־םיע־ שו־שפ־־־עד. א־ן זײן בד־װ צ־ ד־ ״ר־ט. ביתסער״ האט םא־־ם שײארץ;עשי־־בן (ת ״ר־ט. בר." גום. 22>, אז ״דעד פ־אג־אם (סין זײן קאכצ־עי־ט־טורנע) א־ז בא־ז־בם־ק צונעסרײט נעוחא•־;, און עם נ־ט א־ב די םעניהזכקי״ט שי־׳ספ־רער־ש קוםזען צו׳ם או־סד־יס... אין א״ננא׳־״ט־קער עקםאערי־ םע:ט צו שאפן םא־אקטערן, נייואנםן און ד־עטארן אן ארעדיײ :תאט־עי־קיאאע־נעצ־ינ״. דאפ איז די דיבסיקסטע באי־אקט־עז־יסמיק פון זײנע אויםטריטן. אין זײנע ארע נוםעדן (אײניקע ראזן זיך פון