Literarishe bleter · 1932-06-24 · 26 (24.6.1932) · p. Seite 410

^__ריװנוואױפיע ברליװלוי־ 1\ײ. 26 251*1 ^33 ■זײט 419 די װיםגשעז&טגעבע און פדעואסע, וגאם ה$בז $) שײכווז צו דער שדײבערשער װע-צט. נעדארנוט אח געמזגם שט־צן דעם, .װער ס׳שאר־ :עסט זיך םיט אזא ארבעס. ומ־ום ם׳פ#דעדט זיך תארעװאניע, פען האדף ביכער און דאק־ב־עגטן, ביצדעדאח איבעדזעצוננעז, :אכס־עגעני׳עז אח״שמועסז צװישז חברים. און :ןזך א זא־ך: געטרעך, אז בזיי, ײדז, זענעז ספעציער נאעגמ צו אט דעם םאדט שרײבז. במעט יעדער פון אוגז א־ז דע־צו א־געד־?עך פםוג?. :ישט אוםז־םט ועעבז חויא ייז־ז געמיט די הםצאה אדײגצופירז אט דעם פאך אין דעד ארגעבדיגע־ ריטעיעזטוד. םיד האבן בטבע ריב ארײגצוקריכז א־ז א פדעםד־נאענטעד בס־כאראניע, מ־ד <־*בן פון. שסעגדיק $; א נעפיר פאר דעפ, װאס איז דא ,דער עיקר: דעד ריטם פון אעבן אין זייגע השםעות אויױ די איגערלעבע און אויםער־לעכע איפערצעבעגישן םוגם סע־נטשן.?׳הזעס עו טון ם־ט ײדישעד םפעציאציטעט: פםיבאאכאציז... צי ותט זיך עםעצעד געמעז צו דעד רזעמאגטיק פון דעד ה־סטאדיע? ג־\\ רבר ו־צראעדיצ.• .מיר;עבן דא רעם 4־טיק? פון אובזע־ חשובן מיטארבעטעד ע. קארגעבאך, אזן דע־סןזגעז דא אוגזע־ע יעזעד, אז װעגן דעד פדאנע שון"היםטאדישע ה#מ$:עז איז אין' די ״ייטער. בצעסעד״ א־ן 1931 פאדעפגטיעסט■ געװעז א ד־סקנס-ע. זע רי אדט־קיען שון י• אפאטאי^ו: ״דעד ־יסטאדישעד ךאמאן״ (.־עפעדאט, געהאיטן אין װא׳־שעװע־ בען־קצוב), ג־ט. בצ. נונב 22; נתמן מ״ז־ר — די ײדישע ר־טעיאטזר א\ן רי ײדישע געשיכטע, ג־ט. בצ. גומ. 25; י. ט. גיימאז — נעצ־העברע־זם, ציס. בצ. ג׳ 29. שאפוננע;, ,־רען טיר ג״עז טארבײ די הונדערטער טעטעס, װאם אוגתר ה־טטאריע גיט אוגז, אוז ט־׳ר םאדגעמען ז־ך במקום־זה מיט אוגזער שטוב־שכן, דעם אמאצ־ק; גגידישן ײד, זהץזם נײט .הײגט נעבעך איבער ד־ תײזעד... און איך נ?ויב, אז דאס־א איז א דדך, אום צורי-ק צ■־ קרינן די סיספאט־עס םוז -יענעם צעזער־טיס, װעמען ד• דוידכויס־קע אייגדי־ װידזאציזאציע שון אונזעד ײדישעד ׳צ־טע־אטוד האט *ון אוגז דע־־ װייטעדט. איך מ־ין, אז אזא שטדעמוננ א*ן אונזער •ײדישן שרײבעד־ װע?ט זזאצט עס עוד־ק געקעגט מאכן אטת פאפיידע־. אין די ציטוױשע יש־בות, נעדענס א־ך, פצענט מען אמאל, װענגדיק באעדן דעם אנדענק פון א נעשטארבעגעם גאון, צוגו־פ־ דצפן צענדציק בחזריט און ארזיסטדאגן א החגטד, אז סען װעמ פא־ ד -י־י־:שמה געסען דװעצעחגען;אגיץ ש״ס. און אײ־-נדצוזײ •לעגט ני . .-וז-י׳אן די בהודים, װאס האבן זיך נראד גע&וגען ־ערבײ, פוגאגדעדטײצן ש״ם, •עדערן צו א מםבתא, װערכע עד האט באצר געדארסס אנהויבן ןזז רע־גיען און א־בערא־א־, אם־ירצה־השס, פאר־ עגדיקן צום גאונס ־.ארצײט. אי־ יװאצט ותרן, טען זאא אזא מכהג ארײגפ־דן אזיך דא. צ< נזיסרזסן א סאר צעקד-ייק י-ידן קענערס און ציעטײרן .צװישן זײ ד• ייר־ישע ה־םטאריע, י-עדן צו ■א טפבתאלע... אסט־ קען סען דאט זע<בע א־ן אזניזעד ענ־ן גישט דזדםפירן, אבער: אימא\צ\ אן אזא טע־; ״ארגאניזאציע״ דארד ע© ג־שט נ״ן. טען זזארמ יזיך באטת געקענט בײ־ירפ־ק ױין א־ינער דעם צװ״טן א םך סעד אײדעיד אין אסדערע סא<ז םזן קינסטרע־יישער שא&ונ;. דא װאקטן אוגזעדע קורטודע־ע און;עזעריטאסטצעבע אינסטיסוציעס, ■••• ■■ ■■ 0> אא.•* יזןקב?ועגזןד/ןןןוען?ולםה זזםלל א ו ן סלהח עוגא (פראגװװנוז פװבז זעוןוופר גוירר ג־ו\ דגור רראוזאפיסװור פאוװונו ״פולוזה הװוך־־, װאם איו איג־סי רטרע\י\(ו\ אי\ פאדראג ,,פזרטפ״, װארבוע,). . װ ר ב ה ט.ב א ד״ן דינםט א־ז, א םרך, :אך תכמה געסוסען, מײן אייגצ־ק געבעט, דאד, זאר װערן פאדגומען. טלװה הװרך דעדרויב מיר פײן באיק אין דײן שײנקײט פאדבאזזארטן; ד• ציבשאפט :י־ט־אויף פון א ים א .צעשטראירטן! פארצאג:, װאם זאצ שצסה יהמצך ד־ר ננעבן און איצץ װ• א פײצ או־םן בויגן ■װעט קוסע׳ן צושותבן. װ ר כ ה פיב א זע, םרך בן־סקך, םור גאצד אח מײן ראנד! פור פערצ און װײן םוצ, און ארע ותצטם צוסמן! גאך חבטה פון שצםדן םײן דארץ ׳גא>־ מוט גצוםטן! מרװה הװלך ד- הבמ־ מערט װײט־ק. די ציבישאפט מערט.פר־יר. װ ר כ ה לס ב א די תבמה, א מצך, אויװ אײביק באשט״ט! און ציבשאםט, מײן.םדײגט, איז א .דוט יגאד צוט ידוקן, זי קוטט, זו־ א צײב א־נ:אגצן פארצוסן. פילװה הװלך דער צײב צוס םא־צוקן םיעםט צאגגזאם זײן שפדויגג, די צ־בשאפט קוסט גיכעד װי אדצערם צו פצ־ען, און טיױ, װ־ ד־נד מו־ט איז א־ד טצאמ־קעד שצונח דער חבם װעדט נאד און דעד מאך טוט קגיע;. (קגיט.) באנעד פאד דײן צ־בשאפט אזן ארע באגערן ד— װערן געגעבן, װאם דו גא־ פאו־׳קרער;! װ ר כ ה פיבא ד־ רײד דײגע, מצך, א צײטיקעד גארטן, , דאך װערטער, מײן פ־ײגט, װי א ים אן א באדטן, יוי װינמן אין מדבר, װי שפיצ םון די װעצן — \א װײלזלור הערװאוני לוראגװ ארײ\ רי װלכה לליבא בוװ ללילװה הװלך. קויװ או\ ל-אזמ זי אראװ פו\ זיך.\ ר י װ רכ ה טי ב א (בוקט ז־ך) .־שות זאצ מייד :עבן דער פירך הטצכים צו אגזען און העדן דעם הבם בן־הבם! טילװה הװרך (ג־ימ אדאפ א־ד אגטקעגן) געבעגטשט ז״ן יד״ן קושען! גיעבעגטשט זײן ערדם ב־־יד!;עבעגטשט זײט איר א־ע צו שרםהן געבדאכט! (זײ דעדװײטערן ז־ך דע־&רײדט פון שרמה •הםרכם ברבה.) געבעגטשט ז־יס אייד .װעגן, פא־ א■־ זיך ׳געשפ־ייט! געבעגטשט ז־י דו טאג, ות־ א ױם־טוב יגעמאכט! ׳(בעבאט.) שעבמ סייזגטעד אקםן, קאבמ יטען ט־ט פישן א־ן גערמגער אי־־ף מאדקן נעגר״ט װערן טישן! װ ל כ ה םי ב א געבעגטשמ זײן ד• ײעגן .צ.׳ם הבם װאס פירן!!! טירװה הװלך דעדצויב מ־ר ד־ דאגט פון ד־ין גוף אגצורידן, דײן גוף צויטעד פרייד, דײן גענעגוגג דעידהײטעיס, די יטאמגם פון ארע געטימן דעדװײטערט. (געסט אר־ £א.־ א האגט און פידט זי מ־ט־א־ויף א־י־ױ ז״ן שס־ר, זעצט זי געבן זיך.•) װ ר כ ה ללי כ א וױ יגדױם איז דײן חכמה! װי גדו־ס אױ דײן מאבט! ללירװה הװלך אן צאצ טי״גע אוע־ות! אן םוח אױ מײן מאכט! פארצאגג, ונאס זאצ שייםה המצך דיר געבן און אצץ, װי א פײצ אויםן בויגן ותט קומען צו שװעבן.